Son illərdə Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun inkişafı istiqamətində atılan addımlar beynəlxalq miqyasda da yüksək qiymətləndirilir. hökumətin iqtisadiyyatın şaxələndəirilməsi ilə bağlı həyata keçirdiyi tədbirlər fonunda ölkəyə beynəlxalq reytinq agentlikləri tərəfindən daha yüksək qiymətlər verilir, ümumi daxili məhsulun (ÜDM) daha yüksək templə artacağı diqqətə çatdırılır.
Dünya Bankı (DB) və Asiya İnkişaf Bankının (AİB) rəsmiləri də bu fonda bəyan edirlər ki, neftlə zəngin Azərbaycan iqtisadi artım mənbələrinin şaxələndirilməsində və iş şəraitinin yaxşılaşdırılmasında bir sıra irəliləyişlər əldə edib. Dünya Bankının Azərbaycandakı nümayəndəliyinin rəhbəri Navid Həsən Naqvi "Reuters" agentliyinə müsahibəsində bildirir: "Hökumət iqtisadiyyatın neft sektoru ilə əlaqəli olmayan sahələrinin artımını stimullaşdırmaq üçün tədbirlər görür. Azərbaycanda siyasətçilər çeşidlənmədən danışarkən kənd təsərrüfatı və xidmət sektorunun inkişafıni nəzərdə tutur".
O bildirib ki, Dünya Bankı 2018-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatının 1-1,5 faiz artacağını gözləyir. Naqvinin sözlərinə görə, keçmiş sovet dövlətinin işgüzar mühitində, əcnəbilərə vizaların verilməsi prosedurunun sadələşdirilməsi də daxil olmaqla, son 18 ay ərzində bəzi əlamətlərin yaxşılaşması baş verib.
Asiya İnkişaf Bankının Azərbaycandakı ofisinin rəhbəri Nəriman Mannəbəyov kənd təsərrüfatı sektorunda görülən tədbirləri və gömrük və vergi orqanlarının işinin yaxşılaşdırılması üçün struktur islahatların həyata keçirilməsini yüksək qiymətləndirib. O da "Reuters"ə müsahibəsində bu xüsusda maraqlı məqamlara toxunub: "Biz gömrük rəsmiləşdirilməsini asanlaşdırmaq, gömrük rüsumlarının elektron ödənişini tətbiq etmək, lisenziya almaq üçün vaxtın azaldılmasında müsbət irəliləyiş görürük". O qeyd edib ki, AİB kənd təsərrüfatında davamlı və nəticəyə yönəldilmiş islahatlar görmək istəyir: "Böyük dövlət müəssisələrində korporativ idarəetmənin gücləndirilməsi iqtisadiyyat və onun şaxələndirilməsi üçün əlverişli olacaq". Mannabəyovun sözlərinə görə, apreldə AİB ötən ilin sentyabr ayında verdiyi proqnozu bir qədər artıra bilər. Yeni proqnoza əsasən, 2018-ci ildə Azərbaycanın iqtisadi artımı ən azı 1 faiz təşkil edəcək.
Qeyd edək ki, bundan əvvəl də bir sıra nüfuzlu beynəlxalq qurumlar tərəfindən Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişafı istiqamətində son illərdə görülən işlər kifayət qədər yüksək qiymət alıb. Məsələn, elə bu günlərdə "Fitch" beynəlxalq reytinq agentliyi Azərbaycanın emitentin uzunmüddətli xarici və yerli valyutada defolt reytinqi üzrə proqnozuna yenidən baxıb və proqnoz "neqativ"dən "stabil"ə yüksəldilərək "BB+" səviyyəsində təsdiq olunub. Kredit reytinqinin yüksəldilməsi Dünya Bankı, Davos Dünya İqtisadi Forumu və ABŞ-ın İrs Fondunun son hesabatlarında Azərbaycanın mövqeyinin yaxşılaşması ilə səsləşir. Ümumiyətlə, son iki ildə iki kredit reytinq agentliyi - "Standard & Poor's" və "Fitch" Azərbaycanın kredit reytinqini yüksəldib. Bu da o deməkdir ki, dünyada Azərbaycan iqtisadiyyatına inam sürətlə güclənir. Ekspertlər qeyd edir ki, kredit reytinqinin yüksəlməsinin bir çox istiqamətdə faydaları olacaq. Əvvəla, Azərbaycan dövlətinin xarici borclanması üçün daha əlverişli şərtlər formalaşır. Kredit reytinqi artdıqca ölkənin xarici borclanması zamanı şərtlər də yumşalır. İkincisi, yüksək kredit reytinqi tədiyə balansına müsbət təsir edir, çünki ölkəyə vəsait axını stimullaşır və əksinə, ölkədən vəsaitin çıxarılması azalır. Manatın sabitliyi, inflyasiyanın getdikcə səngiməsi, dollarlaşmanın azalması, bankların mənfəətinin artması da qeyd edilənldərin təsdiqi qismində çıxış edir.
Bütün bunların ardınca Dünya Bankı və Asiya İnkişaf Bankı Azərbaycan iqtisadiyyatı ilə bağlı müsbət mövqe sərgiləyir. Yüksək dairələrdə də hesab olunur ki, 2017-ci il Azərbaycanda dərin iqtisadi islahatlar və sabitləşmə ili olub, böhran artıq arxada qalıb. Bunun ardınca ölkə iqtisadiyyatı yeni inkişaf dövrünə qədəm qoyub. Qeyd olunan fonda sahibkarların maliyyə mənbələrinə çıxış imkanlarının genişləndirilməsi və maliyyə xidmətləri ilə təminatının yaxşılaşdırılması hökumət tərəfindən iqtisadi fəaliyyətin dəstəklənməsinə, sahibkarlığın inkişafına, məşğulluğun yaxşılaşdırılmasına əlavə təkan verir. Aqrar sahənin inkişafını sürətləndirmək üçün qəbul olunan yeni dövlət proqramlarının, inkişaf konsepsiyalarının, strategiyaların, tədbirlər planlarının öz yüksək nəticələrini verdiyi vurğulanır. Bütün bunlar iqtisadi aktivliyin artmasına, sərmayə qoyuluşunun çoxalmasına, yeni iş yerlərinin yaradılmasına, məhsul və xidmət istehsalının və ixracının artmasına səbəb olur. Bu fonda qarşıdakı dövr ərzində Azərbaycanın iqtisadi müstəvidə yeni nailiyyətlərə imza atması da qaçılmaz sayılır.
Tahir TAĞIYEV
