Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizdə həyata keçirilən uğurlu iqtisadi siyasət, regionların sosial-iqtisadi inkişafına dair dövlət proqramlarının icrası, respublikamızın bütün bölgələrində olduğu kimi, Kürdəmir rayonunda da sosial-iqtisadi sahələrdə diqqətəlayiq nəticələrin qazanılmasına səbəb olub, rayonun sosial-iqtisadi göstəriciləri yüksəlib, qeyri-neft sektorunun, xüsusilə də kənd təsərrüfatının inkişafında uğurlu nəticələrə nail olunub.
Vurğulamaq yerinə düşər ki, respublikamızın ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunmasını iqtisadi strategiyanın əsas hədəflərindən biri hesab edən dövlətimiz aqrar sahədə istehsal imkanlarının daha da yaxşılaşdırılması üçün davamlı addımlar atır. Xüsusən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2008-2015-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında əhalinin ərzaq məhsulları ilə etibarlı təminatına dair imzaladığı Dövlət Proqramı əhalinin ərzaq təhlükəsizliyinin təminatı cəhətdən xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Aqrar sahənin inkişafını ölkənin strateji məqsədi kimi qiymətləndirən Prezident İlham Əliyevin 2008-ci il oktyabrın 30-da kənd təsərrüfatı işçilərinə onların peşə bayramları ilə əlaqədar müraciətində də qeyd edildiyi kimi, əhalinin ərzaqla etibarlı təminatına dair Dövlət Proqramının qəbulu Azərbaycanda aqrar islahatların yeni-növbəti mərhələsidir. Göründüyü kimi, Azərbaycanda ərzaq təhlükəsizliyinin təminatı ilə bağlı möhkəm əsaslar yaradılıb. Prezident İlham Əliyev 2011-ci il mayın 3-də Azərbaycanda aqrar sahədə idarəçiliyin təkmilləşdirilməsi və aqrar elmin inkişaf etdirilməsi ilə bağlı sərəncam imzalayıb. Sərəncamda Azərbaycanda aparılan aqrar islahatların davamı kimi bu sahədə idarəçiliyin təkmilləşdirilməsi və aqrar elmin yenidən təşkili istiqamətində müvafiq tədqiqat institutlarının, eləcə də digər aidiyyəti qurumların fəaliyyətinin səmərəliliyinin artırılması zərurətinin yarandığı bildirilib. Məhz bu baxımdan regionlarda, o cümlədən Kürdəmir rayonunda da aqrar sektorun inkişaf etdirilməsi, bu sahədə işlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi istiqamətində ciddi tədbirlər görülür.
144,1 milyon manatlıq kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal olunub
Kürdəmir Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Ceyhun Cəfərov bildirir ki, rayon rəhbərliyi “Regionların sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı”na uyğun olaraq aqrar sektorun inkişafını daim diqqət mərkəzində saxlayır. Çünki Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, kənd təsərrüfatının hər bir sahəsi bizim üçün cox vacibdir: “Odur ki, biz çalışmalı, kənd təsərrüfatının bütün sahələrini maksimum dərəcədə inkişaf etdirməli, ixracyönümlü məhsulların istehsalına daha çox diqqət yetirməliyik”.
Rayon rəhbərinin dediyinə görə, kənd təsərrüfatı ölkə iqtisadiyyatının mühüm tərkib hissəsini təşkil edir. Ona görə də “Regionların sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı”na uyğun olaraq rayonun aqrar bölməsi 2017-ci ili uğurla başa vurub: “Belə ki, rayonumuzda kənd təsərrüfatının bütün sahələrinin inkişaf etdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Dövlət tərəfindən fermerlər üçün bir sıra güzəştlər müəyyən edilib. Yəni fermer və sahibkarlar güzəştli şərtlərlə kredit, toxum, lizinq yolu ilə satılan gübrə, texnika, damazlıq mal-qara almaq imkanlarına malikdirlər. Eyni zamanda əkin sahəsinin becərilməsində istifadə olunan yanacağın və motor yağlarının dəyərinin ödənilməsi, kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalının stimullaşdırılması üçün dövlətimiz tərəfindən onlara subsidiyalar verilib. Bunların nəticəsidir ki, Kürdəmirdə keçən il aqrar sektorun inkişafı istiqamətində ciddi irəliləyişə nail olunub. Belə ki, 2017-ci ildə rayonumuzda 144 milyon 915,5 min manatlıq kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal olunub. Yəni görülmüş tədbirlər nəticəsində ötən il 14 min 795 ton kartof, 22 min 550 ton tərəvəz, 69 min 833 ton bostan, 23 ton yerfındığı, 875 ton şəkər çuğunduru, 20 ton günəbaxan, 100 ton soya, 103 ton qarabaşaq, 26 min 176 ton meyvə istehsal edilib. Bir sözlə, rayonda ümumi məhsul buraxılışının 40,6 faizi kənd təsərrüfatının payına düşüb. İstehsal olunan bu məhsullar nəinki rayonun, eləcə də ölkə əhalisinin tələbatının ödənilməsində, respublikada ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır”. Fermerlər və fiziki şəxslər taxıl istehsalını 2 dəfəyədək artıracaqlar
İcra başçısı qeyd edir ki, ərzaq təhlükəsizliyi üçün xüsusi önəm kəsb edən taxılçılığın inkişafı sahəsində ciddi səylər göstərilir. Ötən il 39 min 360 hektar sahənin taxılı optimal müddətdə minimum itkilərlə yığılıb, 80 min 700 tonadək dən götürülüb: “Taxıl istehsalının qarğıdalı dəni hesabına artırılması tədbirləri görülüb və nəticədə 12 min 239 ton qarğıdalı dəni istehsal olunub. Kürdəmirdə bu ilin məhsulu üçün payızlıq taxıl əkini başa çatıb və 43 min 208 hektarda səpin aparılıb. Qeyd edim ki, bu il Kürdəmir rayonunda yeni aqroparkların yaradılması, əkin üçün əlavə torpaq sahələrinin ayrılması nəticəsində taxıl əkini sahələri ötən ildəkindən 3848 hektar çox olub. Sahələrin 14 min 196 hektarı buğda, 29 min 12 hektarı isə arpadır. Ötən mövsüm 80 min 700 tonadək taxıl istehsal edən fermerlər və fiziki şəxslər düzgün aparılmış aqrotexniki qulluq nəticəsində bu il taxıl istehsalını 2 dəfəyədək artımağı qarşılarına məqsəd qoyublar”.
Kürdəmir sarımsağı Rusiya bazarlarında çox məşhurdur
Rayon rəhbəri qeyd edir ki, ölkəmizdə aqrar sahəyə göstərilən dövlət dəstəyi, edilən güzəştlər Kürdəmirdə ənənəvi əkin sahələrinin dirçəlməsi və inkişafı üçün geniş imkanlar yaradıb. Son illər rayonda kənd təsərrüfatının gəlirli sahələrindən olan kartofçuluq və sarımsaq əkininə maraq artıb. Onun dediyinə görə, kartofçuluq Kürdəmirdə ailə təsərrüfatında mühüm yer tutur. Təsadüfi deyil ki, ailə büdcəsinə gəlir gətirən bu sahə ildən-ilə inkişaf edir: “Təkcə ötən il 1119 hektardan 13 min 737 ton kartof istehsal olunub. Kürdəmirdə kartof əkini kampaniyasına başlanıb və builki mövsümdə 1125 hektardan çox sahədə əkin aparılacağı gözlənir. Kürdəmirli fermerlər və kəndlilər tərəfindən rayonun 15 kəndində, ümumilikdə, 80 hektar sahədə sarımsaq əkilib. Şaxtaya davamlılığı ilə seçilən sarımsaq yüksək məhsuldarlığı ilə fərqlənir. Gəlirli sahə hesab edilən və bir çox xəstəliklərin dərmanı olan sarımsağın becərilməsi prosesi may ayınadək davam edəcək. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, sarımsağı yaxşı becərəndə və vaxtında suvaranda hər hektardan 15-20 ton məhsul götürmək mümkündür. Bir kiloqram sarımsaq müştərilərə 3-5 manata satılır. İş adamları kəndlilərdən aldıqları sarımsağı əsasən Rusiya bazarlarına aparırlar. Dövlət qayğısından bəhrələnən kəndlilər ixracyönümlü məhsul olan sarımsağın əkin sahələrini ildən-ilə xeyli artırırlar”.
Nar bağlarının sahələri genişləndirilir
Başçı deyir ki, Kürdəmirdə narçılıq da gəlirli sahələrdəndir. Rayonda 3000 hektardan çox plantasiya şəklində nar bağı salınıb. 2017-ci ildə Ukrayna və Rusiyaya 174 ton nar, Rusiya və Litvaya isə 47 ton nar şirəsi ixrac olunub: “Rayonumuzda fəaliyyət göstərən “Mars FK ltd” MMC-nin nar bağları 490 hektara yaxın sahəni əhatə edir. Narçılıqla bağlı qurulmaqda olan emal sahəsi 3500 ton gücündə olacaq. Burada nar qabığından 10 ton palet alınması hədəflənir. Palet əsasən ətriyyat sahəsində istifadə olunur. Nar tumundan isə yağ alınacaq. Əlavə edim ki, üzümçülük məhsullarının istehsalı və emalının genişləndirilməsi sahəsində ardıcıl işlər aparılıb və 2967 ton üzüm istehsal olunub. Ötən il rayonumuzdan Gürcüstana 125 ton buğda kəpəyi, Ukrayna və Rusiyaya 553 ton xurma, Rusiyaya 25 ton heyva və 5 ton əzgil ixrac edilib”.
Mal-qaranın cins tərkibi yaxşılaşdırılır
Rayon rəhbəri vurğulayır ki, maldarlığın inkişaf etdirilməsi, bu sahədə damazlıq işinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi istiqamətində ciddi tədbirlər görülür. Müasir heyvandarlıq kompleksləri yaradılır, sahibkarlara lizinq yolu ilə güzəştli şərtlərlə yüksək məhsuldar damazlıq heyvanlar satılır, heyvanlar arasında aparılan süni mayalama tədbirləri genişləndirilir: “Kürdəmir rayonunda heyvandarlıqla məşğul olan fermerlər son illər mal-qaranın cins tərkibinin süni mayalandırma yolu ilə dəyişdirilərək daha məhsuldar heyvanlarla əvəz edilməsində maraqlıdırlar. Üstəlik, süni mayalandırma yolu ilə doğulan hər buzov üçün dövlət tərəfindən 100 manat subsudiyanın verilməsi heyvandarlıqda bu işə marağı daha da artırıb. Mal-qaranın cins tərkibinin yaxşılaşdırılması daim diqqət mərkəzində saxlanıb. Belə ki, Kürdəmirdə məhsuldar cins heyvanların artırılması məqsədilə lizinq yolu ilə alınmış 365 baş cins düyə artırılaraq 650 başa çatdırılıb. Rayonda 1593 baş inək süni mayalandırılıb, 955 baş cinsi yaxşılaşdırılmış bala alınıb. Cins heyvanların yüksək texnologiya ilə saxlanması təmin edilib. Hazırda iribuynuzlu mal-qaranın sayı 64 min 785 başı, qoyun-keçilərin sayı 135 min 861 başı, quşların sayı isə 382 min başı ötüb. 2017-ci ildə diri çəkidə 9877 ton ət, 42 min 834 ton süd, 15 milyon 599 min ədəd yumurta, 225 ton yun istehsal edilib. Əlavə edim ki, rayonumuzda heyvandarlığın inkişafında “AzərSun Holdinq” Şirkətinin Kürdəmir Süd emalı zavodu da mühüm rol oynayır və bu zavodun sutkalıq istehsal gücü 120 tondur. Zavodun tərkibində 500 başlıq heyvandarlıq kompleksi yaradılıb. Hazırda zavod 10 çeşiddə süd məhsulları istehsal edir”. 9893 ton biyan kökünün duzu İran, Gürcüstan və Hindistana aparılıb
Kürdəmirdə becərilən texniki bitkilər arasında biyan xüsusi olaraq seçilir. Biyandan əczaçılıqda və ətriyyat sənayesində geniş istifadə olunur. Ona görə də təkcə ötən il Kürdəmirdən İran, Gürcüstan və Hindistana 9893 ton biyan kökünün duzu aparılıb.
Kürdəmir rayonunda biyanın tədarükünü, emal və ixracını həyata keçirən “Azbiyan” MMC-nin direktoru Nizami Nəsirov isə deyir ki, biyan emalı zavoduna xammal daha çox Kürdəmir rayonundan alınır. Əlavə zərurət yarandıqda isə İmişli, Sabirabad, Zərdab, Saatlı, Göyçay, Ucar rayonlarından məhsul gətirilir. İstehsalçılardan biyan kökünün 1 tonu 150 manata qəbul olunur və nağd şəkildə ödəniş edilir: “Yaponiya şirkəti ilə bağlanmış 10 illik müqavilənin şərtlərinə əsasən, məhsul başqa ölkəyə satıla bilməz. Burada emal olunan biyan duzu yalnız Tokionun nəhəng əczaçılıq şirkətlərindən birinə satılır. Müəssisəyə əvvəlcədən bazar qiymətinə uyğun ödənişi etməklə məhsulu alırlar. Burada yarımfabrikat halında hazırlanan biyan duzu daha çox əczaçılıq sənayesində istifadə olunur. Əsasən ən təhlükəli xəstəliklərdən olan hepatitlə bağlı preparatlar hazırlanır. Ətriyyat sənayesi də biyan kökünün tətbiq sahələrindəndir. Əlavə olaraq bu kökdən istifadə olunmadan siqaret istehsalı mümkün deyil. Müəssisədə il ərzində 90-110 ton arasında biyan duzu istehsal olunur. İndiyədək emal edilərək ixraca yönəldilən isə 400 tona yaxın olub. Bu da təxminən ölkəmizə həmin məhsulun ixracından daxil olan 5,5 milyon dollarlıq vəsait deməkdir. Hazırda istehsal bütün sutka ərzində davam edir. Anbarda ehtiyat da var”. Emin Pənəhov
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçirdiyi müsabiqəyə təqdim edilir.
