Əli Əlirzayev: “Bir məqamı da nəzərə almaq lazımdır ki, əhalinin gəlirləri artıb”
“2017-ci ildə monetar şərait əsasən fiskal sektorun və bank sisteminin likvidliyə olan ehtiyaclarının təsiri altında formalaşıb”. Mərkəzi Bankdan verilən məlumata görə, bunu 2017-ci ilin yekunlarına həsr olunmuş geniş iclasda AMB İdarə Heyətinin sədri Elman Rüstəmov deyib.
E.Rüstəmov sözügedən məsələ ilə bağlı açıqlamasında bir sıra məqamlara toxunub. Onun sözlərinə görə, pul siyasəti alətləri inflyasiya və pul təklifi üzrə hədəflər, eləcə də pul siyasətinin transmissiyası xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla tətbiq edilib: “2017-ci ilə pul siyasətinin əsas əməliyyat hədəfi olan manatla pul bazası 8,7 faiz artıb ki, bu da qeyri-neft sektoru üzrə iqtisadi artım tempini əhəmiyyətli üstələyir. İl ərzində iqtisadiyyatda ödənişlərin vaxtlı-vaxtında həyata keçirilməsi üçün daim kifayət qədər pul olub. Dəyər ölçüsü və ödəniş vasitəsi funksiyası ilə yanaşı, hesabat ilində manat müəyyən qədər yığım vasitəsi funksiyasını da bərpa etməyə başlayıb”.
E.Rüstəmov əlavə edib ki, valyuta bazarında təklifin tələbi üstələməsi şəraitində manat ilin əvvəlindən 4 faiz möhkəmlənib ki, bu da inflyasiya gözləntilərinə və dollarlaşmaya azaldıcı təsir göstərib.
Ümumilikdə maraqlıdır, manatın müəyyən qədər yığım vasitəsi funksiyasını bərpa etməsi nə deməkdir və bunun nə kimi əhəmiyyəti var?
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən iqtisadçı-alim Əli Əlirzayev buna bir neçə rakursdan yanaşdı: “Məsələ ondadır ki, manatın alıcılıq qabiliyyəti artıb. Bu da ona inamın artması ilə əlaqədardır. Kənd təsərrüfatı, sahibkarlıq, xüsusi təsərrüfatla məşğul olanlar əsasən manata önəm verirlər. Onların marağında deyil ki, pulu qızıla, dollara və digər valyutalara dəyişsinlər. Ona görə də sözügedən tendensiya manata inamın artması deməkdir. Bununla yanaşı, manatın neçə müddətdir dollara görə sabit qalması da bu məsələdə ciddi rola malikdir. Artıq mövcud reallıq onu göstərir ki, manat üçün devalvasiya risqi yoxdur. Dünya bazarında neftin qiymətinin artması Azərbaycanın valyuta gəlirlərinə birbaşa təsir göstərir. Dövlət büdcəsində neftin bir barreli 45 dollardan götürülüb. Neçə vaxtdır neftin dünya bazarında qiyməti 70 dollar ətrafında dəyişir. Bütün bunlar valyuta gəlirlərinin artmasını şərtləndirir. Manata inamın artmasında xarici amillərlə yanaşı, daxili amillərin də rolu böyükdür. Reallıq ondan ibarətdir ki, daxildə bütün alqı-satqı əməliyyatları manatla həyata keçirilir. Nağdsız əməliyyatların aparılması, manatın karta qoyulması və digər məsələlər buna öz təsirini göstərir. Xarici valyutanın intervensiyasında manatı respublika daxilində başqa pullara baxanda tez dəyişmək mümkündür. Ona görə də yerli əhali öz istehlakını əsasən manatla aparır. Bir məqamı da nəzərə almaq lazımdır ki, əhalinin gəlirləri artıb. Manat təkcə yığım vasitəsi kimi deyil, həm də xərc vasitəsi kimi istifadə olunur. İqtisadiyyatda müşahidə olunan aktivləşmə tendensiyası bütün bunlara öz təsirini göstərir. Deməyim odur ki, bütün bu proseslər bir-birilə sıx bağlıdır. Bununla yanaşı, manata inamın bu il də artacağı gözlənir. Nəticə etibarilə manat yığım vasitəsi olaraq öz mövqeyini daha da möhkəmləndirəcək. Çünki ölkədə iqtisadi proseslərin gedişi bunu göstərir”.
Vidadi ORDAHALLI
