Zakir Əhmədov: “Xaricdən asılılığı minimuma endirmək üçün həm toxumların çeşidlərinin, həm də həcminin artırılmasına ehtiyac var” “Ölkənin təkcə kartof toxumuna olan tələbatı 200 min tona yaxındır”
“Maraqlı bir məsələ kartofla bağlıdır - 26 milyon dollar dəyərində satmışıq, 40 milyon dollar dəyərində almışıq. İndi kartofun istehsalı elə olmalıdır ki, ümumiyyətlə, idxaldan söhbət getməsin. Ancaq daxili tələbatı ödəməliyik və ixrac etməliyik. Bu məsələ ilə bağlı çox ciddi təhlil aparılmalıdır”. Bu sözləri Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikası regionlarının 2014-2018-ci illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı”nın icrasının dördüncü ilinin yekunlarına həsr olunan konfransdakı çıxışında deyib.
Prezidentin bununla bağlı açıqlamasından məlum oldu ki, Azərbaycan özünü kartofla tam təmin etmək potensialına malikdr. Belə olan halda, sözügedən məhsulun müəyyən hissəsinin idxal olunması maraq doğurur.
Məlumat üçün qeyd edək ki, 2017-ci ildə Azərbaycanda kənd təsərrüfatının ümumi məhsulunun dəyəri faktiki qiymətlərlə 6,58 mlrd. manat təşkil edib. Bunun 3,561 mlrd. manatı heyvandarlıq, 3,019 mlrd. manatı isə bitkiçilik məhsullarının payına düşüb.
2016-cı illə müqayisədə kənd təsərrüfatının ümumi məhsulu 4,2 faiz, o cümlədən heyvandarlıq məhsullarının istehsalı 2,7 faiz, bitkiçilik məhsullarının istehsalı isə 6,1 faiz artıb. O cümlədən, 2017-ci ildə 913,9 min ton və yaxud əvvəlki ilə nisbətən 1,3 faiz çox kartof yığılıb. Belə olan halda, 40 milyon dollar dəyərində kartofun idxal olunması nədən qaynaqlanır? Məsələyə münasibət bildirən ekspert Zakir Əhmədov bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Məsələ ondadır ki, yaz fəslində sahələrdən yığılan kartof əsasən Rusiyaya və digər MDB ölkələrinə ixrac olunur. Çünki yeni mövsümlə əlaqədar Rusiyada tezyetişən kartofa tələbat artır. Digər tərəfdən, katof yığılandan sonra bəzən itkiyə gedir. Yəni məhsulun saxlanması üçün soyuducu anbarlara ehtiyac var. Belə anbarlar var, amma kartofun orada saxlanması baha başa gəldiyi üçün, fermerlər bunda maraqlı olmurlar. Hesab edirəm ki, bu problem həll olunmalıdır. Saxlama kameralarının həm sayı artırılmalıdır, həm də qiymətlər aşağı salınmalıdır. Ən nəhayət, hazırda ölkədə əsasən məhdud həcmdə kartof toxumu istehsal olunur və bu, heç daxili tələbatı ödəmir. Xaricdən asılılığı minimuma endirmək üçün həm toxumların çeşidlərinin, həm də həcminin artırılmasına ehtiyac var. Bu istiqamətdə iş gedir. Hazırda fermerlər istixana toxumlarını əsasən Almaniya, Türkiyə, Hollandiya, İsrail və İrandan gətirirlər. Bu isə fermerə çox baha başa gəlir. Məsələn, ölkənin təkcə kartof toxumuna olan tələbatı 200 min tona yaxındır. Fermer 1 hektar əraziyə kartof əkmək istəsə, ona 3 ton toxum lazım gəlir. Nəzərə alsaq ki, bir çox ölkədən gətirilən toxumlar kiloqramla yox, ədədlə satılır, bu onun kifayət qədər baha olmasına gətirib çıxarır. Nəticədə fermerlər əsasən öz məhsullarından toxum saxlamağa üstünlük verirlər. Bu isə məhsuldarlığı aşağı salır. Problemi köklü şəkildə həll etmək üçün bu kimi məsələlər həll olunmalıdır. Belə olduqda daxili bazarda kartofa olan tələbatı tam yerli istehsal hesabına təmin etmək mümkündür”.
Vidadi ORDAHALLI
