Pərviz Heydərov: “Orta məhsuldarlıq səviyyəsi 2 ton götürülərsə, ölkədə hər il 12 min ton quru tütün istehsal etmək mümkündür, bu isə yeni ixrac imkanı deməkdir”
“Azərbaycanın yerli tütündən siqaret istehsal etmək və bu sahədə ixracı artırmaq potensialı böyükdür. Əgər 2016-cı ildə ölkədə 3.6 min ton tütün tədarük olunmuşdusa, 2017-ci ildə bu rəqəm 44.4 faiz artaraq 5,2 min tona çatıb”. Bu barədə İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin eksperti Namiq Şalbuzov deyib.
N.Şalbuzov bildirib ki, tütünün satınalma qiyməti 2016-cı ildə əvvəlki illə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə artıb və birinci növ yaş tütünün bir kiloqramı 25 qəpiyə, ikinci növ yaş tütünün bir kiloqramı isə 15 qəpiyə qəbul edilib: "Bu göstəricilər 2015-ci ildən müvafiq olaraq 16 qəpik və 8 qəpik çox olub. Eyni zamanda, 2017-ci ildən istehsalçılara tədarükçülərə təhvil verdikləri quru tütünün hər 1 (bir) kiloqramına, yaş tütünün isə hər 10 (on) kiloqramına görə 0,05 manat məbləğində subsidiya verilir”.
Tütün məhsullarının xarici ölkələrə ixracına gəlincə isə, N.Şalbuzov deyib ki, ixrac əsasən xam tütündən ibarət olub. Onun sözlərinə görə, 2015-ci ildə 7.4 milyon dollar, 2016-cı ildə isə 8 milyon dollar məbləğində tütün ixrac edilib: "Azərbaycandan siqaret ixracı isə son illər azalıb və 2015-ci ildə 2 milyon, 2016-cı ildə 0.9 milyon dollar dəyərində olub. Bu isə onu göstərir ki, faktiki siqaret ixracı potensial imkanlardan aşağıdır. Halbuki, Azərbaycanın yerli tütün xammalından siqaret istehsal etmək və bu sahədə ixracı artırmaq potensialı böyükdür".
Yerli tütün istehsalı əsasında siqaret istehsalının mümkünlüyü barədə danışan İqtisadiyyat Nazirliyinin İqtisadi İslahatlar Elmi-Tədqiqat İnstitutunun aparıcı elmi işçisi Pərviz Heydərov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Azərbaycanda tütünçülüyün inkişafına ehtiyac bu günlərdə ölkəyə gətirilən tütün və tütün məmulatlarına tətbiq edilən aksiz vergiləri iki dəfədən çox artırılandan sonra daha çox artıb. Çünki buna hər cür şərait var: “Əvvəla bu sahədə böyük ənənə var, ikincisi isə müvafiq imkan da mövcuddur. Məlum olduğu kimi, tütünçülüklə bağlı pik dövr 1978-ci ildə olub. 1970-ci ildə 14 min hektarda tütün əkilirdisə, mərhum dövlət başçısı Heydər Əliyevin fəaliyyəti nəticəsində 1978-ci ildə 18 min hektara çatdı. Amma 1990-cı ildə bu rəqəm 14 minə düşdü. 2014-cü ildə cəmi 1000 hektara qədər sahədə tütün əkildi. O ki qaldı istehsala, 1970-ci ildə 24 min ton tütün istehsal olunubsa, 1980-ci ildə bu rəqəm 57 min ton olub. Yəni 2 dəfədən çox tütün istehsal edilib. 2015-ci ildə isə tütünçülük az qala tarixə çevrilirdi”.
P.Heydərovun sözlərinə görə, hazırda keçmiş nəticələri bərpa etmək qarşıya vəzifə qoyulub. Hökumət tütünçülüyün inkişafına dair Dövlət Proqramı da qəbul edib. Əkin sahələrini 2021-ci ilədək 2 dəfə genişləndirmək nəzərdə tutulub: “Yəni indiki 3200 hektardan təqribən 6 min hektara qədər. Əgər orta məhsuldarlıq səviyyəsi 2 ton götürülərsə, ölkədə hər il 12 min ton quru tütün istehsal etmək mümkündür. Bu isə yeni ixrac imkanı deməkdir.
Ölkə başçısı İlham Əliyev xaricdən tütün idxal edən ölkələrin dövlət başçıları ilə keçirdiyi görüşlər əsnasında bu məsələni qaldırıb və həmin ölkələrin tütünü Azərbaycandan alacaqları ilə əlaqədar razılığa gəlinib. Çünki Azərbaycan tütünü keyfiyyətlidir. Üstəlik, elə ölkələr var ki, orada tütün istehsalı yoxdur. Ona görə ki, iqlim şəraiti buna imkan vermir. Ancaq həmin ölkələrdə siqaret fabrikləri mövcuddur. Odur ki, onların ucuz və xam tütünə böyük ehtiyacları var.
Yuxarıda qeyd etdim ki, tütünçülüyün inkişafına ehtiyac bu günlərdə ölkəyə gətirilən tütün və tütün məmulatlarına tətbiq edilən aksiz vergiləri iki dəfədən çox artırılandan sonra daha çox artıb. Bu o deməkdir ki, biz tütünü təkcə xammal şəklində deyil, siqaret istehsalını genişləndirmək yolu ilə də ixrac edə bilərik. Çünki tütünümüz keyfiyyətlidir. Siqaret istehsalına gəldikdə isə, bu, bir çox amillərdən asılıdır. Bizdə istehsal olunan siqaretlər keyfiyyətli olmalıdır ki, ixracını təşkil edə bilək. Bax, bu sahədə iş aparılmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
