Qadir Bayramlı: “Sözügedən problemi həll etməkdən ötrü ölkədə kənd təsərrüfatı üzrə təhsilin səviyyəsini yüksəltmək lazımdır”
Kənd təsərrüfatı iqtisadiyyatın qeyri-neft sektorunda özünəməxsus yeri olan sahədir. Bu sahənin dünəninə və bu gününə nəzər salsaq, aradakı ciddi fərqi görmək olar. Hazırda bu sahə üzrə ixtisaslı kadr azlığı hökm sürür. Belə ki, artıq neçə ildir kənd təsərrüfatının inkişafına dövlət səviyyəsində nəzarət edilsə də, bu sahəyə maraq aşağı səviyyədədir.
Sahənin inkişafı üçün bir sıra strategiyalar təsdiqlənir, fermerlərə kreditlər verilir, müəyyən güzəştlər edilir. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, bu və ya digər tədbirlərin həyata keçirilməsi mövcud olan problemi aradan qaldırmır. Problem isə bu sahədə mütəxəssis çatışmazlığıdır. Bu səbəbdən kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə məşğul olan sahibkarlar, fermerlər müxtəlif ölkələrdən, əsasən də Türkiyədən baha qiymətə aqronomlar dəvət edirlər. İstər istixana, istərsə də digər şəraitdə məhsul istehsalı ilə bağlı həmin mütəxəssislərin imkanlarından istifadə olunur. Halbuki, yerli mütəxəssis olsa, bu qədər vəsait sərf etməyə ehtiyac qalmaz. Sahibkarlar açıq şəkildə bildirirlər ki, aqrar sahə üzrə yerli mütəxəssis tapmaq problemdir. Baxmayaraq ki, bununla bağlı Azərbaycanda Aqrar Universitet var. Həmçinin, müəyyən ənənələr var.
Belə olan halda, maraqlıdır, aqrar sahə üzrə niyə yerli mütəxəssis çatışmır və problemi necə həll etmək olar?
Məsələyə münasibət bildirən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin dossenti Qadir Bayramlı bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Məsələ ondadır ki, bir vaxtlar Azərbaycanın kənd təsərrüfatında çalışan aqronomlar, zootexniklər var idi. Sovetlər dönəmində bu sahədə problem elə də yox idi. Ancaq SSRİ dağılandan sonra həmin mütəxəssislərin bir çoxu işsiz qaldı və bu səbəbdən ixtisaslarını dəyişdilər. Digər tərəfdən, bir vaxtlar kənd təsərrüfatını yaxşı bilən nəsil artıq yaşlanıb. Başqa bir tərəfdən, o dövrdə bu sahədə çalışan kadrların heç də hamısı zamanın tələblərinə cavab vermək gücüna sahib deyil. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, bizdə uzun müddət kənd təsərrüfatı ekstensiv üsullarla inkişaf etdirilib. Keçmiç SSRİ inkişaf etmiş ölkələrdən təcrid olunduğu üçün, aqronomlar təcrübə mübadiləsi apara bilməyiblər. Bu da onlara yüksək səviyyəli kadr yetişdirməyə mane olub. Bütün bunların nəticəsidir ki, kadr qıtlığı var və bu sahə üzrə bir sıra mütəxəssislər xarici ölkələrdən gətirilir. Faktiki olaraq Azərbaycanda savadlı aqronomların sayı çox azdır. Sözügedən problemi həll etməkdən ötrü Azərbaycanda kənd təsərrüfatı üzrə təhsilin səviyyəsini yüksəltmək lazımdır. Yerli mütəxəssisləri dünyanın inkişaf etmiş aqromərkəzlərinə təcrübə mübadiləsinə göndərmək və bu işi təşkil etmək lazımdır. Digər tərəfdən, Azərbaycanda bu cür mütəxəssislərin kadr bankını yaratmaq lazımdır. Belə olarsa, bu sahədə yaranan kadr çatışmazlığını həll etmək olar. Yəni bu iş bir mərkəzdən və ya regional mərkəzlərdən idarə olunursa, o zaman həmin mütəxəssislərin kənd təsərrüfatında çalışan fermerlərə də faydaları ola bilər. Başqa bir tərəfdən, bizim ali məktəblərə xaricdən bununla bağlı müəllimlərin dəvət olunmasına ehtiyac var. Bütün bunlar kompleks şəkildə həyata keçirilsə, o zaman aqrar mütəxəssis problemi öz həllini tapacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
