Qeyri-neft məhsullarının ixracı istiqamətində atılan addımlar öz müsbət nəticələrini verməkdə, bu səpkidə ölkənin əldə etdiyi gəlirlərin həcmi davamlı surətdə artmaqdadır. Hazırda ən önəmli məqamlardan biri odur ki, qeyri-neft məhsullarının ixracı ilə bağlı Azərbaycan həm də yeni bazarlara çıxış əldə edir. Xüsusən də ərəb ölkələrinə getdikcə daha çox Azərbaycan istehsalı olan məhsulların ixrac həcminin artımı müşahidə edilir.
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, ərəb dövlətlərinə satılan məhsulların daha da artırılması üçün elə bu günlərdə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə (BƏƏ) və Səudiyyə Ərəbistanına ixrac missiyaları təşkil olunub. Azərbaycanda İxracın və İnvestisiyaların Təşviqi Fondunun ("Azpromo") vitse-prezidenti Yusif Abdullayev bildirib ki, adıçəkilən ölkələrə təşkil edilən Azərbaycanın ixrac missiyalarına 19 ixracatçı daxil olub. Onun sözlərinə görə, onların 6-sı meyvə-tərəvəz ixracatçısı idi: “Bir sıra şirkətlər ilkin razılıqlar əldə edib. Bir şirkət öz məhsullarının Hindistana ixracı ilə bağlı müqavilə imzalayıb. Meyvə şirələri və ət ixrac edən bir sıra şirkətlər də BƏƏ bazarına ixrac etmək üçün razılıq əldə edib”.
"Azpromo" rəsmisi ixrac missiyasının Səudiyyə Ərəbistanının Ciddə şəhərinə səfərinin də uğurlu olduğunu deyib: “Səudiyyə Ərəbistanında 35 şirkətlə görüşdük. Onlar Ciddənin ən böyük distribütorlarıdır. Burada əsasən bal, ət və ət məhsullarının ixracı ilə bağlı ilkin razılıqlar əldə edilib”. Missiya rəhbəri deyib ki, BƏƏ və Səudiyyə Ərəbistanına təşkil edilən missiyalar 9-cu və 10-cu ixrac missiyaları olub: “Made in Azerbaijan” brendinin təbliği çərçivəsində maksimum 10 ixrac missiyası təşkil edilə bilər. Bazar araşdırması ilə bağlı 34 müracətimiz olub ki, onlardan 22-si artıq təmin edilib. İlin sonuna qədər isə digər 12 sorğumuz cavablandırılacaq”. Bütün bunlar fonunda Azərbaycanın ərəb ölkələrinə daha çox məhsul satması gözlənir. Lakin ölkə yeni bazarlar üçün təkcə ərəb coğrafiyasına diqqət yetirmir. Artıq məlumdur ki, gələn ilin fevralında Berlin, Moskva və Dubay şəhərlərinə, mayda isə Çinə ixrac missiyaları təşkil olunacaq. Bütün bunlar ixraca yönələn məhsulların həcm və çeşidini də artırır. Azərbaycanın bu istiqamətdə atdığı addımları MDB İqtisadi İnkişaf Biznes Mərkəzinin baş direktoru Vladimir Savçenko da yüksək qiymətləndirir. O vurğulayır ki, Azərbaycan dünya bazarlarında müstəqil şəkildə davranan azsaylı respublikalardan biridir. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan fəal şəkildə texnologiyalarını, aqrar sektorunu, turizmi və digər sahələri inkişaf etdirir: "Məsələn, Azərbaycandan Rusiyaya kənd təsərrüfatı məhsullarının tədarükü ilə bağlı fəal iş gedir. Bunun üçün "hablar" və belə desək, "sertifikatlaşdırılmış anbarlar" tikilir. Azərbaycan ərazisində yoxlanan mallarının istehlakçıya çatdırılana qədər bir də yoxlanmaması üzrə sahibkarlarla proqram təşkil edirik. Bununla məhsulların müdafiəsi və keyfiyyəti təmin olunacaq. Azərbaycan 2015-2020-ci illər üçün planlaşdırılan MDB dəmir yolu tikintisi və daşımalar proqramlarında - "İpək Yolu" və "Şimal-Cənub" layihələrində fəal iştirak edir. Azərbaycan ərazisindən keçən "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizində ölkə ən səmərəli şəkildə iştirak edir".
Ümumiyyətlə, son vəziyyətin təhlili göstərir ki, Azərbaycan məhsullarına, xüsusən də kənd təsərrüfatı istehsalı olan məmulatlara dünyada tələb sürətlə artır. Elə bu da ölkədə aqrar sektorun inkişafını daha sürətli hala gətirir. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, bu ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanda kənd təsərrüfatının ümumi məhsulunun dəyəri faktiki qiymətlərlə 6 milyard 200 milyon manat təşkil edib. 2016-cı ilin yanvar-noyabr ayları ilə müqayisədə kənd təsərrüfatının ümumi məhsulu 4,2%, artıb. Cari ilin yanvar-noyabr ayları ərizndə qeyd edilənlər fonunda Azərbaycandan qeyri-neft sektoru üzrə ixracın həcmi 1,4 miylard dollara yaxınlaşıb.
İndilikdə Azərbaycan üçün strateji bazar olan Rusiya və digər ölkələrə mövcud aqrar məhsullar ixracının artırılması və digər bazarların tapılması əsas hədəf kimi müəyyən olunub. Qeyd edilən istiqamətdə dövlət sahibkarlara hər cür dəstəyin göstəriləcəyini bildirir. Elə bu da qarşıdakı dövr ərzində daha çox məhsul ixracı üçün əlverişli şərait yaradır. Digər tərəfdən, görülən işlərin nəticəsidir ki, 2017-ci ilin ilk 11 ayı ərzində xarici ticarət dövriyyəsində 4,7 milyard dollarlıq müsbət saldo yaranıb. Bu isə ölkənin maliyyə sektorunda mövqelərini daha da gücləndirir.
Tahir TAĞIYEV
