Əkrəm Həsənov: “Bəzi banklar müştəriləri qarşısındakı öhdəliklərini icra etməkdən yayınır, amma müflis elan olunmur...”
Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fondu (ADIF) tərəfindən iki bankın müştərilərinə kompensasiya ödənilməsi zamanı bəzi pozuntulara yol verilib.
Bunu mətbuata açıqlamasında Hesablama Palatasının sədri Vüqar Gülməmmədov deyib. Onun sözlərinə görə, qurumda auditlər davam etdirilir:"Əmanətlərin Sığortalanması Fondunda hazırda audit tədbiri başa çatmayıb, proses davam edir. Yalnız iki bankın müştərilərinə ödənilən kompensasiyaların araşdırılması başa çatdırılıb və müəyyən olunub ki, fond tərəfindən iki bankın müştərilərinə kompensasiyaların verilməsi zamanı bəzi maliyyə və hüquq pozuntularına yol verilib”.
Palata sədrinin açıqlamasından o da məlum olub ki, bu faktların ciddiliyini nəzərə alaraq, Hesablama Palatasının Kollegiyası müvafiq materialların hüquq-mühafizə orqanlarına göndərilməsi barədə qərar qəbul edib.
Məlumat üçün qeyd edək ki, bir müddət əvvəl sözügedən məsələ ilə bağlə ADIF-in fəaliyyətindən narazılıqlar Milli Məclis səviyyəsində də müzakirələrə səbəb olub. Bununla bağlı bir sıra tənqidi fikirlər səslənib. Kompensasiyaların ödənilməsi ilə bağlı dövlət büdcəsindən vəsaitin ayrılmasına rəğmən, keçən müddət ərzində bağlanan banklarla əlaqədar ciddi problemlər yaranıb. Problem də məhs kompensasiyanın ödənilməsindədir.
Bu mözuda yaranan xoşagəlməz vəziyyətə ekspertlərin münasibəti necədir?
Sözügedən məsələni dəyərləndirən bank sahəsi üzrə ekspert Əkrəm Həsənov da qeyd etdi ki, kompensasiyanın ödənilməsində vəziyyət pisləşib: “Ötən ilin mart ayında “Əmanətlərin tam sığortalanması haqqında” Qanunun qüvvəyə minməsi ilə əmanətlərin banklardan çıxarılmasının sürəti azaldı. O vaxta qədər əhali əmanətlərini banklardan kütləvi çıxarırdı. Çünki bank sisteminə etimad tam sarsılmışdı. Bundan sonra bağlanan banklarda sığortalanmış əmanətlər də Əmanətlərin Sığortalanması Fondu tərəfindən pis-yaxşı kompensasiya edildi və bu da etimadı daha da artırdı. İnsanlarda əminlik yarandı ki, bank bağlansa belə, Fond pulu qaytaracaq. Lakin son zamanlar vəziyyət pisləşib. Fond sığortalanmış əmanətləri belə qaytarmaqdan yayınır. Özü də cəfəng arqumentlərlə. Məsələn, deyir ki, onda olan məlumata görə, vətəndaşın əmanəti sığortalı deyil. Halbuki, vətəndaşın əlində rəsmi müqavilə və digər təsdiqedici sənədlər var. Yaxud da deyir ki, müqavilənin müddət bitib. Bu da tam cəfəng əsasdır, çünki müddət bitibsə belə, əmanət tələbli əmanət kimi sığortalı hesab edilir. Belə hallar əmanətçiləri qorxuda bilər. Əmanətin sığortalanması belə şübhə altına alınırsa, bank sisteminə necə etimad etmək olar?! Digər tərəfdən, bəzi banklar müştəriləri qarşısındakı öhdəliklərini icra etməkdən yayınır, amma müflis elan olunmur. Bu da öz növbəsində sistemə etimadı azaldır. Belə getsə, banklarda əmanətlərin həcmi kəskin azala bilər. Ümumən, əlbəttə, pulun “yastıq altında” saxlanması yaxşı hal deyil. Pul dövr etməli, həm sahibinə gəlir gətirməli, həm də iqtisadiyyatın inkişafına xidmət etməlidir. Lakin indiki durumda pulun banklara etibar edilməsi də təhlükəlidir. Əmanətlərin Sığortalanması Fondu sığortaladığı əmanəti danırsa, bu müəyyən problemlər yarada bilər. Nəzərə almaq lazımdır ki, pulu “yastıq altında” saxlamaq da optimal variant deyil. Ona görə ki, pul oğurlana bilər. Hansısa biznesə yatırılması daha məqsədəuyğundur. Məsələn, kənd təsərrüfatına. Çünki dövlət hazırda bu sahəyə önəm verir, güzəştlər tətbiq edir, yoxlamalar da yoxdur. Ancaq burada da, təbii, hər şeyi ölçüb-biçmək lazımdır”.
Vidadi ORDAHALLI
