Fikrət Yusifov: “Başqa mənbələrdən də sözügedən sektora vəsaitlər cəlb olunur”
Yaxın iki il ərzində Dünya Bankı (DB) neft-qaz layihələrinin maliyyələşdirilməsini dayandıracaq. Bunu “Bir planet” zirvə görüşündəki çıxışında DB-nin prezidenti Cim Yun Ki bildirib. 2019-cu ildən sonra DB neft və qazın kəşfiyyat və hasilat işlərinin maliyyələşdirilməsini dayandıracaq.
Yalnız xüsusi hallarda, çox kasıb ölkələr üçün enerji mənbələrinə çıxışı təmin etmək məqsədilə, layihələrin Paris iqlim sazişinə uyğun gəldiyi vəziyyətlərdə maliyyələşdirilmə mümkün ola bilər. Cim Yun Kim, həmçinin, istixana qazları tullantılarının azaldılması üzrə ölkələrə yardım təşəbbüslərindən söhbət açıb. Bankın 2017-ci il üçün illik hesabatına əsasən, bu ildə ümumilikdə 22,6 milyard dollarlıq maliyyələşmənin 4,4 milyard dolları enerji və dağ-mədən sənayesinə aid olub. Dünya Bankının 280 milyard dollarlıq aktivlərinin təxminən 2 faizi neft və qaz investisiyalarıdır.
O da məlumdur ki, bu günə qədər Azərbaycan müxtəlif beynəlxalq maliyyə qurumlarına kredit üçün müraciət edib. Əsasən də TANAP və TAP layihəsi ilə bağlı bir neçə kredit xətti də açılıb. Gələn il də bu danışıqlar davam edəcək. 2019-cu ildən sonra belə bir qərarın qüvvəyə minəcəyini nəzərə alsaq, gələn il də beynəlxalq qurumlardan kredit almaq imkanı var. Dünya Bankı ilə Azərbaycanın bir çox layihələrdə əməkdaşlığı var. Enerji layihələri ilə bağlı da müraciətlər olunub. Ancaq bu günə qədər enerji layihələrində əsas fondlar Avropa İnkişaf Bankı və Asiya İnkişaf Bankı olub. Azərbaycanın Dünya Bankına TANAP və TAP-la da bağlı müraciətləri var. Bu günə qədər həmin müraciətlər təmin edilib və 800 milyon dollar ödənilib.
Bütün hallarda, Dünya Bankının məlum qərarı Azərbaycanın neft-qaz layihələrinin reallaşmasına hansısa formada təsir edəcəkmi? Məsələyə münasibət bildirən “Ekonomiks” Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri, iqtisad elmləri doktoru, professor Fikrət Yusifovun fikrincə, bu bizə təsir etməyəcək. Onun sözlərinə görə, Dünya Bankı bu addımı Paris Sazişinin tələbləri çərçivəsində atıb: “Bu qərarın mahiyyəti qlobal istiləşmənin qarşısının alınması məqsədilə Parisdə keçirilmiş beynəlxalq konfrasda hazırlanmış və 2015-ci ilin dekabr ayında qəbul edilmiş sənədin tələblərini yerinə yetirməkdir. Bank 2019-cu ildən sonra neft və qaz hasilatı sahələrində mövcud olan layihələrə investisiyalar ayrılmasını dayandıracaq. Yalnız kasıblığın səviyyəsi yüksək olan ölkələrdə əhalinin enerji təminatına kömək məqsədilə qaz hasilatı üzrə bəzi layihələrə investisiyalar ayrılması qismən davam etdiriləcək. Gələn ildən başlayaraq Dünya Bankı Qrupu investisiya ayırdığı enerji layihələri üzrə atmosferə buraxılan parnik qazların həcmi barəsində hesabat dərc etdirməyə başlayacaq. Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası iqlimin qorunması məqsədilə layihələrə 325 milyon dollar vəsait ayıracaq. Bu korporasiya artıq həmən məqsədlə 1 milyard dollara qədər vəsait cəlb edə bilib. Nəzərə almaq lazımdır ki, başqa mənbələrdən də Azərbaycanın neft-qaz sektoruna vəsaitlər cəlb olunur. Yəni bununla bağlı hansısa problem yoxdur. Ona görə də bunun Azərbaycana hər hansı bir təsirinin olacağını düşünmürəm. Azərbaycan Dünya Bankı olmadan da öz neft-qaz layihələrini həyata keçirəcək. Çünki Azərbaycan dünyanın elə bir regionunda yerləşir ki, ora sərmayə qoymaq hər bir bankın, investorun marağındadır. Bu baxımdan heç bir narahatlığa əsas yoxdur”.
Vidadi ORDAHALLI
