Vüqar Bayramov: “Baş bank daha yumşaq monetar siyasətə keçid etməlidir”
2017-2018-ci illərdə Azərbaycanda inflyasiyanın azalma tempi Gürcüstan və MDB ölkələri ilə müqayisədə daha ciddi olacaq. Məlum olduğu kimi, bu barədə BMT-nin İqtisadi və sosial məsələlər departamentinin hazırladığı “Dünya iqtisadiyyatının vəziyyəti və perspektivlər” adlı hesabatda deyilir. Sözügedən hesabatda qeyd olunur ki, 2017-ci ildə Azərbaycanda inflyasiyanın səviyyəsi 12 faiz olacaq, lakin gələn il 5,9 faizədək azalacaq. 2019-cu ildə isə inflyasiya cüzi artaraq 7,5 faiz təşkil edəcək.
BMT-nin proqnozuna əsasən, regionun digər ölkələrində - Qazaxıstan, Özbəkistan, Belarus, Gürcüstan, Qırğızıstan, Moldova, Tacikistan və Ukraynada inflyasiyanın azalma tempi 0,3-3 faiz bəndi təşkil edəcək. Ermənistan, Türkmənistan və Rusiyada isə inflyasiyanın artmı proqnozlaşdırılır. BMT-nin hesabatından o da məlum olub ki, 2018-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatı 1,8 faiz artacaq. Hesabata əsasən, 2017-ci ildə Azərbaycanın ümumdaxili məhsulu 1 faiz azalacaq, 2019-cu ildə isə, bundan fərqli olaraq, 2,3 faiz artacaq.
Ümumilikdə, məlum hesabatdan belə aydın olur ki, inflyasiyanın azalma tempi digər ölkələrlə müqayisədə Azərbaycanda daha yaxşı vəziyyətdə olacaq. Bütövlükdə, bu tendensiyanı ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov buna bir neçə kontekstdən yanaşdı. Onun sözlərinə görə, inflyasiyanın növbəti illərdə azaldılması Azərbaycan üçün çox vacibdir: “Birrəqəmli inflyasiyaya nail olunması həm də real iqtisadi inkişafın çiçəklənməsi baxımından vacibdir. O baxımdan ölkədə növbəti illərdə, xüsusən də 2018-ci ildə birrəqəmli inflyasiyanın proqnozlaşdırılması müsbət haldır. Düşünürəm ki, buna nail olmaq üçün istehlak bazarında qiymətlərin tənzimlənməsi və makroiqtisadi sabitliyin qorunub saxlanması olduqca vacibdir. Təbii ki, növbəti illərdə və 2018-ci ildə inflyasiya səviyyəsinin tənzimlənməsi, birrəqəmli inflyasiyanın hədəflənməsi müsbət haldır. Birmənalı şəkildə Mərkəzi Bank, eləcə də hökumət makroiqtisadi sabitliyi növbəti dövrdə qoruyub saxlamaq və eyni zamanda buna uyğun olaraq da qiymət artımlarına nail olmaq istəyir. Düşünürəm ki, mövcud birrəqəmli inflyasiya həm əhalinin gəlirliyi, gəlir səviyyəsinin reallığı, həm də, bütövlükdə, istehlak bazarında inflyasiyanın təsirlərinin minimuma endirilməsi baxımından vacibdir. Ona görə də hesab edirəm ki, birrəqəmli inflyasiya gəlirlərin real olması nöqteyi-nəzərdən əsas faktorlardan biri hesab olunur. Onu da qeyd edim ki, Mərkəzi Bank birrəqəmli inflyasiya hədəfləsə də, faiz dərəcəsini 15 faiz olaraq saxlamaqdadır. Məsələ ondadır ki, faiz dərəcəsi Gürcüstanda 7, Moldovada 8, Rusiyada 9, Qazaxıstanda 10.5, Belarusda 12-dir. Bütövlükdə, MDB-də yalnız Tacikistanda faiz dərəcəsi Azərbaycandakından 1 faiz çoxdur. Digər dövlətlərdə faiz dərəcələri daha aşağıdır. Depozit faizlərinin kəskin azaldığını, aşağı səviyyəli inflyasiyanın hədəfləndiyini, hətta depozit hərraclarında da faizin aşağı düşdüyünü nəzərə aldıqda Azərbaycan Mərkəzi Bankının yüksək faiz dərəcəsinə üstünlük verməsinin səbəblərini izah etmək çətindir. Əslində, baş bank konservativ bahalı siyasətdən daha yumşaq monetar siyasətə keçid etməlidir”.
Vidadi ORDAHALLI
