Zakir Əhmədov: “Dövlətlər arasında yaradılan birgə investisiya fondları qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrin inkişaf etməsinə müsbət təsir göstərir”
İranın xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif Xəzəryanı dövlətlərin birgə investisiya fondunu yaratmağı təklif edib. Bununla yanaşı, o, Xəzəryanı ölkələr arasında daha sıx əməkdaşlıq planları təklif edərək deyib ki, tərəflər birgə investisiya fondunun yaradılması, gömrük məsələlərinin koordinasiyası üzrə razılığa gələ, habelə səfərlərlə bağlı viza tələblərini aradan götürə bilərlər.
C.Zərif hesab edir ki, birgə investisiya fondunun yaradılması ilə yanaşı, sahilyanı ölkələrin iqtisadi əlaqələrini inkişaf etdirmək məqsədilə xüsusi iqtisadi zonalar da yaradılmalıdır. Nazirin sözlərinə görə, xüsusi iqtisadi zonaların yaradılması xalqların sosial-mədəni əlaqələrinin, qarşılıqlı turist səfərlərinin artmasına səbəb olacaq.
Qeyd edək ki, dekabrın 5-də Moskvada 5 Xəzəryanı dövlətin xarici işlər nazirlərinin növbəti görüşü keçirilib. Görüşdə Xəzərin hüquqi statusunun müəyyənləşdirilməsi üçün hazırlanan Konvensiya müzakirə edilib.
O da məlumdur ki, Xəzəryanı dövlətlərin iqtisadi maraqları nə qədər fərqli olsa da, onlar üçün ümumi qonşuluq maraqları daha əhəmiyyətlidir. Məsələ ondadır ki, sahilyanı ölkələrin geosiyasi hədəfləri hazırda bir-birinə çox yaxındır. Görünən odur ki, Xəzər dənizi ilə bağlı ayrı-ayrı problemlərin həlli digər məsələlərin də həll olunmasına öz təsirini göstərir. Nəzərə almaq lazımdır ki, qonşuluq maraqları qiymətlər və satış bazarları uğrunda mübarizədən daha əhəmiyyətlidir. İranın iqtisadi konyuktura maraqları digər Xəzəryanı dövlətlərin maraqları ilə üst-üstə düşür. Bu baxımdan birgə investisiya fondunun yaradılması sahilyanı ölkələrdə bir sıra iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsinə təkan verə bilər.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bu təklifə necə yanaşır?
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Zakir Əhmədovun sözlərinə görə, birgə investisiya fondlarının iqtisadi faydası var: “Çünki bir sıra ölkələr bundan istifadə edirlər. Hesab edirəm ki, bu istiqamətdə işləmək olar. Nəzərə almaq lazımdır ki, dünyanın bir sıra ölkələrində belə bir təcrübə var. Dövlətlər arasında yaradılan birgə investisiya fondları qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrin inkişaf etməsinə müsbət təsir göstərir. Xəzəryanı dövlətlərin bununla bağlı potensialı kifayət qədər böyükdür. Hesab edirəm ki, sahilyanı dövlətlər arasında birgə investisiya fondunun yaradılması bir sıra iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsini sürətləndirə bilər. Nəzərə almaq lazımdır ki, Xəzər dənizi Xəzəryanı ölkələr arasında iqtisadi əməkdaşlıq üçün böyük potensialdır. Xəzəryanı ölkələrin özəl sektorda çalışan iş adamları ölkələr arasında iqtisadi əlaqələrin güclənməsinə təkan verə bilər. Ona görə də sözügedən məsələlərlə bağlı elə mexanizmlər tapılmalıdır ki, bu, hərtərəfli olsun və sahilyanı ölkələrin mənafeyini üzun müddət təmin etsin. Nəzərə almaq lazımdır ki, elə layihələr var onları ölkələr təkbaşına həyata keçirməkdə çətinlik çəkirlər. Məsələn, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinin ərsəyə gətirilməsi üçün Azərbaycan Rəşt-Astara dəmir yolunun tikintisi ilə bağlı qonşu ölkəyə 500 milyon dollar kredit ayırıb. Fikrimcə, sahilyanı ölkələr arasında birgə investisiya fondu olsa, bu kimi layihələrin həyata keçirilməsi daha rahat ola bilər. Xəzəryanı ölkələrin iqtisadi potensialı çoxşaxəlidir. Dünyada dövlətlər arasında birgə investisiya fondlarının olması təcrübəsini nəzərə alsaq, fikrimcə, bundan yararlanmaq olar. Əsas məsələ odur ki, bütün sahilyanı dövlətlər bunda maraqlı olsunlar”.
Vidadi ORDAHALLI
