Qadir Bayramlı: “Çalışmaq lazımdır ki, həm daxili, həm də xarici mənbələrdən bu sahəyə sərmayə qoyuluşu artsın”
“Cari ildə ölkədən maliyyə axınları əhəmiyyətli dərəcədə azalıb, qeyri-neft sektoruna birbaşa xarici investisiya qoyuluşları artıb”. Bunu Bakıda Azərbaycan Banklar Assosiasiyasının (ABA) təşkilatçılığı ilə keçirilən “Bank sisteminin yeni inkişaf dövrünə adaptasiyası” adlı II Bankçılıq Forumunda Azərbaycan Banklar Assosiasiyasının sədri Zakir Nuriyev deyib.
Onun sözlərinə görə, artıq cari ilin əvvəllərindən etibarən real sektorda bərpa prosesləri müşahidə edilməyə başlayıb, iqtisadiyyatın əsas prioritet sahəsi olan qeyri-neft sektorunda iqtisadi artım neqativ zolaqdan çıxıb: “Doqquz ayın yekunlarına görə, qeyri-neft iqtisadiyyatında ciddi artım müşahidə edilib. Neft qiymətlərindəki neqativ trendin, aşağı templə və tərəddüdlərlə olsa da, yüksələn trendlə əvəz olunması tədiyə balansının cari hesabında kəsirdən profisitə keçidə şərait yaradıb. İqtisadiyyatın prioritet sahələrinin inkişafı, həmçinin, ixracın stimullaşdırılması və dəstəklənməsi istiqamətində dövlət tərəfindən həyata keçirilən islahatlar, eyni zamanda “ucuz manat”a reaksiya olaraq qeyri-neft iqtisadiyyatı üzrə xarici sektor balansında tarazlaşma meylləri müşahidə edilməyə başlayıb. 2017-ci ilin ilk yarısında qeyri-neft sektoru üzrə cari hesab kəsri 22,4 faiz kiçilib”.
Z.Nuriyev bildirib ki, əvvəlki ildə müşahidə edilən kəsir profisitlə əvəz olunub: “Məzənnə stabilliyinin təmin edilməsi iqtisadiyyatın monetizasiyasının yaxşılaşdırılmasına şərait yaradıb, il ərzində manatla pul bazası 10,3 faiz artırılıb”.
Görünən odur ki, ölkə iqtisadiyyatında və qeyri-neft sektorunda müsbət meyllər yüksələn xətlə inkişaf edir. Ən müsbət məqamlardan biri də odur ki, qeyri-neft sektoruna birbaşa xarici investisiya qoyuluşları artır.
Ümumən bu tendensiyanı ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Baki-Xəbər”lə bölüşən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin dosenti Qadir Bayramlı bir sıra məqamlara toxundu: “Ümumilikdə, Azərbaycanda qeyri-neft sektoruna istər daxili, istərsə də xarici mənbələrdən sərmayə qoyuluşuna böyük ehtiyac var. Yəni çalışmaq lazımdır ki, hər iki mənbədən bu sahəyə sərmayə qoyuluşu artsın. Çünki ixrac olunan məhsulların yüzdə doxsanını neft və neft məhsulları təşkil edir. Ona görə də qeyri-neft sektorunun dirçəldilməsi artıq zərurət halına gəlib. Azərbaycanda qeyri-neft sektoru içərisində prioritet sahələr kənd təsərrüfatı və turizmdir. Kənd təsərrüfatına qoyulan sərmayənin həcmi artarsa, həm istehsalı ekstensiv üsuldan intensivə keçirmək olar, həm də məhsuldarlığı artırmaq olar. Eyni zamanda bu sahəyə ayrılan vəsaitin bir hissəsi də tədqiqat işlərinə sərf olunmalıdır. Qeyri-neft sektorunda kənd təsərrüfatı və turizm prioritet hesab olunsa da, metalurgiya sahəsinə də sərmayələrin yönəldilməsinə böyük ehtiyac var. Çünki Daşkəsəndə böyük dəmir filizi yatağı var. Onun yaxınlığında yerləşən Zəylikdə aliminium yatağı var. Sözügedən yataqlar səmərəli şəkildə işlədilmir. Hesab edirəm ki, bu sahələrə də daha çox sərmayə yönəltməliyik. Bir vaxtlar Daşkəsəndə 1 milyon ton filiz çıxarılıb Gürcüstanın Rustavi şəhərinə göndərilirdi. Fikrimcə, ilkin mərhələdə filizsaflaşdırma zavodunun tikilməsinə ehtiyac var. Sonrakı mərhələdə Gəncə və Bakıda lazımi müəssisələr yaradılmalıdır. Bütün hallarda, qeyri-neft sektoruna sərmayələrin yönəldilməsi ölkədə iqtisadi ab-havanı dəyişə bilər. Vacib məqamlardan biri də kənd təsərrüfatı sahəsi üçün texnika istehsalını genişləndirməkdir. Kotan və maladan tutmuş, bir sıra texniki vasitələrin istehsalına ehtiyac var. Bütövlükdə, qeyri-neft sektoruna ayrılacaq sərmayənin önəmli bir qismi aqrosənaye kompleksinin inkişafına, kənd təsərrüfatı infrastrukturunun təkmilləşdirilməsinə və turizm sektorunun inkişafına yönəldilməlidir”.
Vidadi ORDAHALLI
