Vüqar Bayramov: “Bu sahə məşğulluq baxımından da vacibdir və nəticədə daha çox vətəndaşın işlə təmin olunmasına səbəb olacaq”
Azərbaycanda pambıq istehsalı artır. Ötən il ölkədı 88 min ton pambıq istehsal olunmuşdusa, bu il pambıq istehsalı 2 dəfədən çox artıb. Bu günə qədər 170 min 636,65 ton pambıq tədarük edilib.
Azərbaycanın ənənəvi kənd təsərrüfatı sahəsi olan pambıqçılığın inkişafı istiqamətində son zamanlar hökumət səviyyəsində bir sıra tədbirlər və təşəbbüslər həyata keçirilib. Son bir neçə ildə isə pambıqçılığın inkişafı birbaşa Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin nəzarətində olub.
Qeyd edək ki, 1970-ci illərin əvvəlindən başlayaraq pambıq Azərbaycanın aparıcı kənd təsərrüfatı sahəsi olub. Ötən əsrin sonlarında pambıq neftlə bərabər Azərbaycanın əsas gəlir sahələrindən biri olub. 1970-ci illərin əvvəlində Azərbaycanda 300 min ton pambıq tədarük olunurdusa, 70-ci illərin sonu, 80-ci illərin əvvəlində bu 700 min tondan 1 milyon tona qədər artdı. Lakin Sovet İttifaqı süqut etdikdən sonra kolxozların ləğv edilməsi nəticəsində pambıqçılıq Azərbaycan iqtisadiyyatında öz əhəmiyyətini itirdi. Kəndli və fermerlər çox əziyyət və vəsait tələb edən pambıqçılığın yerinə az əziyyət və vəsait tələb edən, eyni zamanda daha çox gəlir gətirən taxıl və yonca bitkilərinin əkininə üstünlük verməyə başladılar.
2014-cü ildə neftin qiymətinin kəskin düşməsi nəticəsində “qara qızıl” erası başa çatandan sonra bütün diqqət qeyri-neft sektorunun, xüsusilə də kənd təsərrüfatının inkişafına yönəldildi. Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyev hökumətin qarşısında pambıq əkin sahələrinin genişləndirilməsi, pambıqçılığın inkişafı məqsədlə stimullaşdırıcı tədbirlərin görülməsinə dair vəzifələr qoyub. Bu baxımdan cari ildə ölkədə pambıq istehsalı və yığımı xüsusi diqqət mərkəzindədir.
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, gəlir gətirən sahələrdən biri də pambıqçılıq olduğu üçün, bu məhsulun artması müsbət haldır: “Nəzərə almaq lazımdır ki, pambıq strateji məhsuldur. Bu baxımdan, onun ixrac imkanları genişdir. O cümlədən daxili bazarda da pambığa tələb yüksəkdir. Lakin pambıqçılıqda elektronlaşma çox vacibdir. Daha çox pambıq istehsal edən ölkələrin təcrübəsinə diqqət yetirsək görərik ki, həmin ölkələrdə yığım texnologiya vasitəsilə həyata keçirilir. Yığımın innovativ yolla həyata keçirilməsi həm pambığın sahələrdə qalmasının qarşısını alır, həm də xərcləri azaldır. Nəticədə əl əməyindən daha az istifadə olunmasına gətirib çıxarır. Sözsüz ki, pambıqçılıq məşğulluq baxımından vacibdir və bu daha çox vətəndaşın işlə təmin olunmasına səbəb olur. Ancaq, bütün hallarda, burada innovativ metodlardan istifadə çox vacibdir. Pambıqçılığın inkişafı həm də yüngül sənayenin inkişafına təkan vermiş olacaq. Ancaq bu sahədə əl əməyinin azaldılmasına ehtiyac var ki, gəlirlilik baxımından da rentabelli olsun. Müstəqillik qazandığımız illərdə 539 min ton pambıq istehsal edilib. Təəssüflər olsun ki, sonrakı dövrlərdə pambıqçılıq diqqətdən kənar qalıb. 2014-cü ildə Azərbaycanda 41 min ton pambıq istehsal olunub. 2015-ci ildə isə bu rəqəm 35 min ton olub. 2016-cı ildə isə pambıq istehsalı 88 min ton təşkil edib. Əslində, rəqəmlər ondan xəbər verir ki, pambıqçılıq sahəsində ənənənin olmasına baxmayaraq, son illər bu ənənədən istifadə edilməyib və nəticə etibarilə pambıq istehsalı kəskin azalıb. Müşahidələr göstərir ki, məhsuldarlıq təxminən 22 sentnerdir. Ancaq hesab edirəm ki, məhsuldarlığın artırılması vacibdir. Pambıqçılıq ölkəyə valyutanın daxil olmasına imkan yarada bilər. Azərbaycan pambığı xam mal və eləcə də emal edərək satsa, 2017-ci il istehsalını nəzərə alsaq, bu, ölkəyə təxminən 200 milyon dollara yaxın vəsaitin daxil olmasına imkan verəcək. Bu sahənin inkişafı həm də onun üçün lazımdır ki, pambıqçılıq yüngül sənaye üçün xammaldır. Pambıq istehsalının artması yüngül sənayenin inkişaf etməsinə gətirib çıxaracaq”.
Vidadi ORDAHALLI
