Rövşən Ağayev: "Əməkhaqqının aşağı həddi mütləq yaşayışın dəyəri nəzərə alınmaqla müəyyən edilməlidir"
Azərbaycanda gələn ildən yaşayış minimumunun artırılması təklif edilir. Belə ki, 2017-ci ildə Azərbaycanda yaşayış minimumunun dəqiq rəqəmi açıqlanıb.
Bu barədə Milli Məclisdən məlumat verilib. "2017-ci il üçün yaşayış minimumu haqqında" qanun layihəsinə əsasən, gələn il Azərbaycanda yaşayış minimumunun 155 manat olması təklif edilir. Layihədə yaşayış minimumu əmək qabiliyyətli əhali üçün 12,7 faiz və yaxud 18,5 manat artırılaraq 164,5 manata, pensiyaçılar üçün 13,2 faiz və yaxud 15,2 manat artırılaraq 130,2 manata, uşaqlar üçün isə 16,8 faiz və yaxud 19,6 manat artırılaraq 136,6 manata çatdırılıb.
2017-ci ildə Azərbaycanda ehtiyac meyarının isə builki səviyyədə, yəni 105 manatda saxlanması təklif olunur. Bu da "2017-ci il üçün ehtiyac meyarının həddi haqqında" qanun layihəsində nəzərdə tutulub.
2017-ci ilin dövlət büdcəsi zərfinə daxil olan sənədlər artıq Milli Məclisə daxil olub. Məlumat üçün qeyd edək ki, bu il üçün yaşayış minimumu 136 manatdır. Başqa sözlə, sözügedən göstərici 14 faiz və yaxud 19 manat artırılır.
Ümumilikdə ekspertlər sözügedən artımı necə dəyərləndirir və buna necə yanaşır? Sözügedən məsələni dəyərləndirən iqtisadçı-ekspert Rövşən Ağayevin fikrincə, Azərbaycanda minimum əməkhaqqının və yaşayış minimumunun müəyyən edilməsi ilə bağlı hüquqi mexanizmlər dəyişdirilməlidir. O bunu bir sıra arqumentlərlə əsaslandırır: "Hazırda Əmək Məcəlləsində minimum əməkhaqqının əmək qabiliyyətli əhali üçün təsdiqlənən yaşayış minimumuna bağlılığına dair hər hansı hüquqi müddəa yoxdur. Ancaq, məsələn, Rusiya Əmək Məcəlləsində göstərilir ki, əməkhaqqının minimum səviyyəsi yaşayış minimumundan aşağı müəyyən edilməməlidir. O başqa məsələ ki, hazırda Rusiya hökuməti praktikada heç də həmişə bu nisbəti qoruya bilmir. Önəmli olan odur ki, hökumətin insanlar qarşısında öhdəliyi var, cəmiyyət bunu tələb etmək hüququna malikdir. Bizdə yalnız "Yaşayış minimumu haqqında" Qanunun 5-ci maddəsində yazılır ki, ölkə üzrə təsdiq edilmiş yaşayış minimumu əməkhaqqının minimum məbləğinin və pensiyaların baza hissəsinin müəyyən edilməsinin əsasını təşkil etməlidir. Mənası odur ki, əməkhaqqının aşağı həddi mütləq yaşayışın dəyəri nəzərə alınmaqla müəyyən edilməlidir. Amma bu da hüquqi baxımdan icbari bağlılığı nəzərdə tutmur. Digər tərəfdən, minimum əməkhaqqı sonuncu dəfə 2013-cü ilin sentyabrında artırılaraq 105 manat müəyyən edilib. Həmin vaxt əmək qabiliyyətli əhali üçün yaşayış minimumu 125 manat idi - yəni minimum əməkhaqqı yaşayış minimumunun 84 faizini təşkil edirdi. 2016-cı ildə əmək qabiliyyətli əhali üçün yaşayış minimumu 146 manata çatıb - yəni minimum əməkhaqqı yaşayış minimumunun 72 faizini təşkil edir. 2017-ci ildə isə bu 155 manat təşkil edəcək. Ona görə də yaşayış minimumuna da yanaşma dəyişməlidir. Belə ki, fizioloji və ya ərzaq minimumu (aclıq həddi) və yaşayış, yaxud ərzaq, üstəgəl qeyri-ərzaq minimumu (yoxsulluq həddi) rəsmi olaraq ayrıca təsdiqlənməlidir".
Vidadi ORDAHALLI
