Daşınmaz əmlak bazarında iqtisadi fəallığın yüksəldilməsi məqsədilə hökumət bu sahədə ipoteka kreditləşməsinin məbləğini artırmağı düşünür. Eyni zamanda cari ilin sonundan etibarən inşasına start veriləcək sosial evlər də əmlak bazarında aktivliyi yüksəldəcək.
Bu arada qeyd edək ki, 2017-ci il dövlət büdcəsi layihəsində İpoteka Fondu və Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyinə (MİDA), hər birinə 50 milyon manat olmaqla, cəmi 100 milyon manat vəsait ayrılması nəzərdə tutulub.
Xatırladaq ki, Azərbaycanda ipoteka kreditlərinin verilməsinə 2006-cı ildən başlanıb. 2006-cı ildə fond əhaliyə yalnız dövlət büdcəsindən ayrılan 5.6 milyon manat vəsaiti təqdim edirdisə, hazırda İpoteka Fondunun maliyyələşmə mənbələri daha çoxdur. Bunlara dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlər, fondun yenidən maliyyələşdirilməsi nəticəsində yaranan vəsaitlər və yerləşdirdiyi istiqrazlardan əldə edilənlər aiddir. Dövlət büdcəsindən İpoteka Fonduna ayrılan vəsaitin həcmi 2013 və 2014-cü illərdə 40 milyon, 2015 və 2016-cı illərdə isə 50 milyon manat olub. Hazırda fondun dövlət büdcəsindən kənar mənbələrdən daha çox kredit cəlb etməsi gözlənir. Ekspertlər hesab edir ki, bu vəziyyət əmlak bazarında aktivliyi xeyli artıracaq. Əslində, indidən artıq əmlak bazarında fəallıq qeydə alınır. Araşdırmalar göstərir ki, hazırda yeni tikililər alıcılar üçün xüsusilə cəlbedicidir. Bu seqmentə olan tələb əsasən də Bakının daşınmaz əmlak bazarının önəmli aparıcı qüvvəsidir. Alıcıları cəlb etmək üçün tikinti şirkətlərinin təklif etdiyi ipoteka məhsulları da xüsusi maraq doğurur. Hazırda bir çox tikinti şirkətləri yalnız şəxsiyyət vəsiqəsi ilə ipoteka məhsulları təklif edir. Xırdalanda, Biləcəridə, metronun "20 Yanvar", "Elmlər Akademiyası", "Qara Qarayev" stansiyaları yaxınlığında və şəhərin digər hissələrində 20 illik ipoteka təkliflərinə rast gəlmək olar. Tələbin ilkin bazarın xeyrinə dəyişməsi qiymətdə də öz əksini tapır. 2014-cü ilin yanvar ayında təkrar bazarda qiymətlər ilkin bazara nisbətən 15% baha idisə, bu ilin iyun ayında bu fərq minimal səviyyəyə, yəni 1,4% qədər enib. Bütün bunların nəticəsidir ki, 2015-ci ilin əvvəlində nəinki heç bir yeni layihə bazara çıxarılmamışdı, hətta bir neçə yaşayış tipli tikinti obyekti öz fəaliyyətini dayandırmışdı. Bu il isə paytaxt daşınmaz əmlak bazarına 10-dan çox yeni layihə daxil olub. Alıcı və tikinti şirkətlərinin fəallığına iki əsas amil təsir göstərib. Birincisi, mövcud vəziyyətdə kiçik və orta sərmayəçilər öz maliyyə vəsaitləri üçün ən etibarlı "sığınacaq" rolunda daşınmaz əmlakı görür. Digər faktor isə tikinti sektoruna göstərilən dövlət dəstəyidir. Xatırladaq ki, əksər tikilən layihələrdə Beynəlxalq Bankın xəttilə 10% ilkin ödəniş və yalnız şəxsiyyət vəsiqəsi ilə 20 illik hazır ipoteka təklif olunur. Bu sərfəli şərt ilkin bazarın əhatə dairəsini daha da genişləndirib, mənzilin tam dəyərini ödəyə bilməyən insanlar üçün yeni imkanlar açıb. Sosial evlərin tikintisi isə mənzil bazarını daha da canlandıracaq. Xatırladaq ki, dövlət başçısının tapşırığına əsasən, ölkə vətəndaşlarının yaşayış sahələrinə olan ehtiyacını ödəmək, güzəştli şərtlərlə mənzilə sahib olmasını təmin etmək məqsədilə həyata keçirilən ilk layihənin icrası cəmiyyətdə də geniş maraqla qarşılanıb. Bu layihənin icrası istiqamətində işlər davam etdirilir. Artıq məlumdur ki, ilkin olaraq Yasamal rayonu ərazisində salınacaq şəhərcikdə 2 minə yaxın mənzil tikiləcək. Paytaxtın Yasamal rayonu, Xarici Dairəvi Avtomobil yolunun kənarında yerləşən bu ərazi vətəndaşların mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi tərəfindən güzəştli mənzillərin inşası üçün seçilib. Vətəndaşların əlverişli şərtlərlə əldə edəcəyi mənzillərin yerləşəcəyi ərazinin sahəsi 11,6 hektardır.
Artıq çoxmənzilli binaların inşa olunacağı ilk yaşayış kompleksinin "Şəhərsalma əsaslandırılması"nın hazırlanması başa çatdırılıb. Tikintinin layihə-smeta sənədləri üzərində iş gedir. Bununla yanaşı, ötən qısa müddət ərzində ərazidə geoloji və mühəndis axtarış işlərinin aparılmasına başlanıb. Eyni zamanda, çoxmənzilli binaların tikintisinə hazırlıq işləri çərçivəsində mühəndis-kommunikasiya təminatı üçün texniki şərtlər də alınıb.
İlkin hesablamalara görə, salınacaq şəhərcikdə 2 minə yaxın mənzil tikiləcək. Şəhərcikdə, çoxmənzilli binalarla yanaşı, yaşıllıq zolaqlarının, uşaq meydançalarının, vətəndaşların zəruri ehtiyaclarının ödənilməsini təmin etmək üçün məktəb, uşaq bağçası, məişət və xidmət obyektləri, həmçinin digər müvafiq sosial infrastrukturun yaradılması nəzərdə tutulur.
Tahir TAĞIYEV
