Dünya maliyyə sektorunda hazırda müzakirə predmetinə çevrilən mühüm məqamlardan biri də avro və dolların gələcək taleyidir. Bunu aktuallaşdıran məqam isə ondan ibarətdir ki, London Avropanın maliyyə mərkəzi olması statusunu itirməklə üz-üzədir. Almaniya Mərkəzi Bankının rəhbəri Yens Vaydman "Qardian" qəzetinə müsahibəsində bildirib ki, Britaniya Avropa İttifaqından çıxmaqla qurum ərazisində azad hərəkət imkanından məhrum olacaq.
O, Avropanın yeni maliyyə mərkəzinin Frankfurt-Mayn şəhərinin ola biləcəyini söyləyib. Bu isə Almaniyanın maliyyə bazarlarında mövqelərinin güclənməsi deməkdir. Almaniya iqtisadiyyatını nəzərə alan ekspertlər bildirir ki, bu vəziyyət avronun dollar qarşısında məzənnəsinin artmasına səbəb olacaq.
Hesab olunur ki, avronun güclənməsi bütövlükdə qlobal iqtisadiyyata mütləq şəkildə öz təsirini göstərəcək. Qeyd edək ki, proses Azərbaycanda da diqqətlə izlənir. Çünki avro dollar qarşısında güclənəcəyi halda bu, manatın hər iki valyutaya nisbətində dəyişmələrə gətirib çıxaracaq. Belə ki, manat dollar qarşısında güclənəcək, avro ilə bağlı bunun əksi baş verəcək.
Bütün bunlar, "Brexit" prosesi icraya yönələcəyi təqdirdə, dünya maliyyə bazarlarında prosesin ciddi dəyişikliklərə gətirib çıxaracağını göstərir. Xatırladaq ki, cari il iyunun 23-də keçirilən səsvermədə iştirak edən britaniyalıların 52 faizi "Brexit"ə səs verib. Böyük Britaniya Avropa İttifaqından 2019-cu ilin əvvəlində çıxmağı planlaşdırır. Qeyd edək ki, "Brexit"in lehinə səs verənlər 52 faiz təşkil edib. 48 faiz ölkənin Avropa İttifaqında qalmasına tərəfdar olub. Avropa İttifaqından çıxmazdan əvvəl isə Britaniya quruma olan bütün borclarını da ödəməlidir. Brüssel qərara gəlib ki, London çoxmilyardlı borclarına görə Avropa İttifaqı ilə üzülüşməyənə qədər Böyük Britaniyanın Aİ-dən çıxmasına yaşıl işıq yandırmayacaq. Vəziyyətlə tanış olan, lakin adının çəkilməsini istəməyən yüksək vəzifəli Aİ nümayəndəsi bu barədə Almaniyanın həftəlik "Wirtschaftswoche" nəşrinə danışıb. Nəşrin müsahibi məsələyə aydınlıq gətirərək deyib ki, ödəmənin məbləğinə gəlincə, söhbət təxminən 25 milyard avrodan gedir. Brüsseldə bu fikirdədirlər ki, britaniyalılar öz öhdəliklərini nizama salmayana qədər Böyük Britaniya ilə razılaşma qeyri-mümkündür.
Bəzi ekspertlər hesab edir ki, Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxması maliyyə şirkətlərinin Londondan getməsi və Avropanın əsas maliyyə mərkəzi statusunun itirilməsi prosesini sürətləndirəcək. Digər tərəfdən, hazırkı vəziyyətdə Britaniya üçün ən pis variantlardan biri də Avropa İttifaqı ilə vahid iqtisadi məkanın itirilməsi hesab edilə bilər ki, nəticədə britaniyalı şirkətlər artıq Avropa İttifaqında qeydiyyatdan keçmiş hesab olunmayacaq və bununla da vahid Avropa bazarının üstünlüklərindən istifadə etmək imkanını itirəcək. Amma ən əsası, yaxın vaxtlarda kontinental Avropanın Londonun əvəzinə yeni maliyyə mərkəzi əldə edəcəyi qaçılmaz sayılır. Xüsusən o fonda ki, bu günlərdə London Fond Birjası səhmdarlarının səs çoxluğu ilə Frankfurt Fond Birjası ilə birləşmək qərarı qəbul edilib. Anlaşmanın şərtlərinə uyğun olaraq, Frankfurt Fond Birjasının səhmdarları birləşdirilmiş şirkətdə 54,4%, London Fond Birjası isə 45,6% paya malik olacaq. Bununla da Avropada qiymətli kağızlar bazarında ən iri operator yaradılacaq. Hazırda məhz Frankfurt Londonu tərk etmək istəyən bankirlər üçün əsas məkana çevrilir. Bu isə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, mütləq mənada avronun kursuna da təsir edəcək. Beləliklə, dolların avro qarışısında ucuzlaşması da qaçılmaz olacaq. Əslində, ABŞ şirkətləri də dolların ucuzlaşmasını istəyir. Buna səbəb baha dollara görə ABŞ iqtisadiyyatında geriləmənin baş verməsidir. Digər tərəfdən, ABŞ Federal Ehtiyatlar Sisteminin Direktorlar Şurasının üzvü Layel Braynard bəyan edir ki, uçot dərəcəsinin artırılmaması indiki şəraitdə ABŞ iqtisadiyyatı üçün məqbuldur. Federal Ehtiyatlar Sisteminin bu aykı iclasında uçot dərəcəsinin artırılmaması nəticə etibarı ilə avroya marağı daha da artıracaq. Qeyd edildiyi kimi isə, bahalaşan avro dolları bir çox pullar, o cümlədən manat qarşısında da ucuzlaşdıracaq.
Tahir TAĞIYEV
