Rəsul Cahangirli “Azərbaycanda hotel, restoran və digər xidmətlərin qiymətləri region ölkələri ilə müqayisədə yüksəkdir”
2026-cı ildə Azərbaycana gələn turistlərin sayında azalma qeydə alınıb. Rəsmi statistikaya əsasən, ölkəyə səfər edən turistlərin sayı ötən dövrlə müqayisədə 11 faiz azalıb. Bakıdakı hotellərdə isə azalmanın 30 faizdən çox olduğu bildirilir. Bu ilin ilk 6 ayında Gürcüstan və Ermənistanda isə turist sayı ötən illə müqayisədə artıb.
Gürcüstanla sərnişinlərin dəmir yolu əlaqəsi də quruldu, amma turist sayı artmadı, əksinə azaldı. Deyirlər ki, Yaxın Şərqdəki vəziyyət buna mənfi təsir edir. Belədirsə niyə bəs bu, eyni regionda yerləşən Gürcüstan və Ermənistanda turist sayına təsir etmir?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən ekspert Rəsul Cahangirli baki-xeber.com-a açıqlamasında bildirdi ki, 2026-cı ildə Azərbaycana gələn turistlərin sayında müşahidə olunan azalma təkcə bir amillə izah oluna bilməz: “Bu əslində daha geniş iqtisadi və turizm siyasəti ilə bağlı məsələdir. Bəli, Yaxın Şərqdəki gərginlik turist axınına müəyyən təsir göstərir, amma düşünürəm ki, bu amili əsas səbəb kimi təqdim etmək tam obyektiv yanaşma deyil. Doğrudur, Azərbaycan son illərdə Körfəz ölkələri, İsrail və digər Yaxın Şərq bazarlarından turist cəlb edilməsinə xüsusi diqqət yetirib. Regionda baş verən münaqişələr, hava məkanlarının qismən bağlanması, bəzi aviareyslərin ləğvi və səyahət risklərinin artması həmin bazarlardan gələn turist axınına istər-istəməz mənfi təsir göstərib. Lakin turist axınının azalmasına səbəb təkcə budursa eyni geosiyasi şərait Gürcüstan və Ermənistana da təsir etməli idi. Halbuki hər iki ölkədə turist sayının artması göstərir ki, təkcə regional təhlükəsizlik faktoru ümumi mənzərəni izah etmir. Konkret rəqəmlərə baxaq. Məsələn, Gürcüstana İrandan gələn ziyarətçilərin sayı 2026-cı ilin I rübündə təxminən 48,8%, II rübdə isə 48,6% azalıb. İsraildən gələnlərin sayı I rübdə 17,5%, II rübdə isə 11,6% azalıb. Amma maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, Gürcüstan bu itkiləri digər bazarlar hesabına kompensasiya edə bilib. Belə ki, eyni dövr ərzində Gürcüstana Səudiyyə Ərəbistanından gələn turistlərin sayında 36,6% artım var. Ümumi Körfəz ölkələrindən gələn turist sayında isə 8,2% artım olub. Paralel olaraq Çin, Aİ ölkələri, Ukrayna və Rusiyadan da artım qeydə alınıb. Ermənistanda da vəziyyət demək olar ki, oxşardır. 2026-cı ilin ilk yarısında Ermənistana gələn turistlərin sayı 14,8% artıb. Ən maraqlı məqamlardan biri odur ki, bu müddətdə İrandan gələn turistlərin sayı da azalmayıb, əksinə I rübdə 1,7% artıb. Ümumiyyətlə isə İran hələ də Ermənistanın əsas turizm bazarlarından biri olaraq qalır və ümumi turistlərin təxminən 8%-ni təşkil edir. Burada diqqət yetirilməli olan əsas məsələlərdən biri turizm bazarlarının diversifikasiyasıdır. Gürcüstan uzun illərdir Avropa, Yaxın Şərq, Mərkəzi Asiya və qonşu ölkələrdən turist qəbulunda daha balanslı struktur formalaşdırıb. Ermənistan da son dövrlərdə xüsusilə Hindistan, İran və Avropa bazarlarında aktiv marketinq aparır. Yəni hansısa bir regionda tələbin azalması digər bazarlardan gələn turistlərlə müəyyən qədər kompensasiya olunur. Azərbaycanda isə bəzi bazarlardan asılılığın daha yüksək olması riskləri artırır. Digər mühüm amil qiymət siyasətidir. Son illərdə həm xarici turistlər, həm də beynəlxalq turizm platformalarının araşdırmaları Azərbaycanda hotel, restoran və digər xidmətlərin qiymətlərinin regionun bir sıra ölkələri ilə müqayisədə yüksək olduğunu göstərir. Əgər turist eyni büdcə ilə Tbilisidə və ya İrəvanda daha uzun müddət qala bilirsə, seçim zamanı onlara üstünlük verməsi təbiidir. Yəni başqa sözlə qiymət amili mühüm rol oynayır. Xüsusilə qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənliyin davam etdiyi dövrdə turistlər daha münasib qiymət təklif edən istiqamətlərə üstünlük verirlər”.
Ekspert onu da qeyd etdi ki, Bakı hotellərində azalmanın ümumi turist axınından daha yüksək olması da əslində qiymətlərlə bağlı deyilənləri təsdiq edir: “Yəni ümumi turist sayında cəmi 11 faiz azalma olmasına baxmayaraq hotellərdə 30 faiz azalma qiymətlərin yüksək olmasından qaynaqlanır. Hotellərin qiymət siyasəti isə doluluq səviyyəsinə birbaşa təsir göstərən amillərdəndir. Bu o deməkdir ki, ya turistlərin səfər müddətində qısalma var, ya da turistlər oteldənsə daha ucuz alternativ yerləşmə vasitələrinə üstünlük verirlər. Azərbaycan üçün əsas vəzifə xarici amillərə istinad etməklə kifayətlənməmək, turizm sektorunun rəqabət qabiliyyətini artıracaq struktur addımları gücləndirməkdən ibarət olmalıdır”.
Vidadi ORDAHALLI
