Azərbaycanda aqrar sahənin inkişaf etdirilməsi, azad sahibkarlığın və liberal iqtisadiyyatın gücləndirilməsi dövlətin əsas hədəflədən biridir. Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə mayın 25-də keçirilən kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş geniş müşavirə aqrar sahənin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlət kənd təsərrüfatını yalnız iqtisadi sektor kimi deyil, həm də ölkənin ərzaq təhlükəsizliyi, regionların inkişafı və məşğulluğun artırılması baxımından strateji sahə hesab edir.
Ekspertlərə görə, Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə kənd təsərrüfatına həsr olunan müşavirələrdə aqrar sektorun inkişafı strateji hədəf-ərzaq təhlükəsizliyi və iqtisadi suverenlik prizmasından yanaşılır. İqtisadi baxımdan bu sahə tam liberal bazar iqtisadiyyatı prinsiplərinə deyil, özəl təşəbbüslərin dövlət dəstəyi ilə (subsidiya, güzəştli kreditlər, infrastruktur) sintezinə əsaslanır.
Prezident Əliyevin qeyd etdiyi əsas iqtisadi və institusional istiqamətləri bu prosesdə özəl sektorun da yaxından iştirakıdır. Ekspertlər deyirlər ki, idxaldan asılılığın azaldılması və ixrac potensialının artırılması üçün sahibkarların və investorların aqrar sahəyə cəlb edilməsi məsələsi çox aktualdır. Bazar mexanizmləri işləsə də, dövlət aqrar sahədə subsidiyalaşdırma, gübrə və toxum təminatı, suvarma və digər infrastruktur layihələri ilə sektoru fəal şəkildə tənzimləyir və dəstəkləyir. İstehsal dinamikasının artırılması, ixrac qabiliyyətli məhsulların çeşidinin genişləndirilməsi və əkinəyararlı torpaqlardan səmərəli istifadə əsas tələblərdəndir.
Ekspertlər hesab edir ki, Prezidentin aqrar müşavirəsi liberal iqtisadiyyat yolunda yeni mərhələ açır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sosial-iqtisadi məsələlər üzrə köməkçisi Xalid Əhədov "Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” çərçivəsində İsmayıllıda keçirilən Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonu üzrə regional müşavirədə çıxışı zamanı deyib:
“Aqrar sahənin inkişafı ilə bağlı həyata keçirilən genişmiqyaslı tədbirlərə baxmayaraq, cənab Prezident müşavirədə son bir neçə il ərzində ölkəmizdə aqrar sahədə müşahidə edilən durğunluğu qeyd edib və kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalında mövcud dinamikanın onu qane etmədiyini açıq söyləyib. Ölkə başçısının Prezident Administrasiyasına və Nazirlər Kabinetinə verdiyi tapşırıqlar əsasında kənd təsərrüfatının inkişafına dair yeni hərtərəfli və əhatəli bir Dövlət Proqramı hazırlanıb”.
Prezidentin köməkçisi qeyd edib ki, bu proqram qarşıdakı dövr üçün aqrar sektorun yeni inkişaf modelini müəyyən edən strateji sənəddir və aqrar sahədə məhsul istehsalının artırılması, resurslardan səmərəli istifadə, emal və ixrac imkanlarının genişləndirilməsi, dəyər zəncirlərinin, həmçinin balıqçılıq və akvakultura sahələrinin inkişafının yeni mərhələyə keçirilməsi baxımından mühüm yol xəritəsi kimi çıxış edir: “Əsas hədəf, sadəcə istehsal həcmini artırmaq deyil, hər hektardan daha yüksək və keyfiyyətli məhsul əldə etmək, yəni aqrar sahədə ekstensiv yanaşmadan intensiv inkişafa keçidin təmin olunmasıdır.
Dövlət Proqramı 2026-2030-cu illərdə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı sahəsində dayanıqlı inkişafın təmin edilməsini, ərzaq təhlükəsizliyinin gücləndirilməsini, daxili istehsal potensialının, məhsuldarlığın, əlavə dəyərin və ixracyönümlülüyün artırılmasını, intensiv və rəqabətqabiliyyətli istehsal modelinə keçidin sürətləndirilməsini, aqrar sahədə dəyər zəncirlərinin inkişaf etdirilməsini, fermerlərin müasir aqrar xidmətlərə çıxış imkanlarının genişləndirilməsini, eləcə də balıqçılıq və akvakultura sahələrinin inkişafını nəzərdə tutur”.
İqtisadi və Sosial Araşdırmalara Yardım İctimai Birliyinin sədri, iqtisadçı-ekspert Eyyub Kərimli baki-xeber.com-a bildirdi ki,
ötən müşavirələrdə Prezident tərəfindən səsləndirən strateji hədəflər əsasən qeyri-neft sektorunun inkişafını şərtləndirən tədbirlər istiqamətidir. “Burada daha çox subsidiyaların daha hədəfli ayrılması, fermerlərə dəstəyin həyata keçirilməsi, digər tərəfdən ölkədə istehsal olunan məhsulların ixracatının təşviqi üçün müəyyən tədbirlər planı diqqəti çəkir. Burada gömrük rüsumlarından azad olunma və ya dövlət tərəfindən ödənilməsi, digər tərəfdən yeni qəbul olunmuş qaydalara əsasən ölkədə istehsal olunan məhsulların xarici dövlətlərə ixracatında logistika xərclərinə dövlət dəstəyinin təmin olunmasıdır. Digər tərəfdən isə burada həm də regionlarla şəhərlər arasında inkişaf balansının tənzimlənməsi, bərabərləşdirilməsi, qeyri-bərabərsizliyin aradan qaldırılması əsas prioritet istiqamət kimi vurğulanmışdır. Şübhəsiz ki, bu həm də ölkə regionlarının dotasiyadan asılılığın azaldılması, özünü maliyyələşdirmə imkanlarının genişləndirilməsidir ki, bu da regionlarda sahibkarlığın inkişafına, əsasən də fermerlərin dəstəklənməsinə ciddi təsir göstərəcək. Həmçinin regionlarda soyuducu anbarların daha da əlçatanlığı, bərpa olunan enerjinin hər bir təsərrüfatda imkanlarının genişləndirilməsidir. Hesab edirəm ki, bu proqramın həyata keçirilməsi regionlarda yeni iş yerlərinin açılması və həmçinin kənd təsərrüfatı sahələrinin inkişafına ciddi töhfə verəcək. Bunun əsasən ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması istiqamətində taxıl istehsalının, ət istehsalının artmasına və xarici idxaldan asılılığın azalmasına müsbət təsirləri olacaqdır. Həmçinin fermerlərə ayrılan subsidiyalar daha hədəfli, daha şəxələndirilmiş olacağı ki, bu bəzi hallarda keçmişdə buraxılan nəzərə alınmayan müəyyən məqamları ortadan qaldıracaqdır. Beləki, daha hədəfli subsidiyalar kənd təsərrüfatının, həmçinin meyvəçiliyin müxtəlif istiqamətlərinin inkişafına ciddi töhfə vermiş olacaqdır. Bu da ümumilikdə hesab edirəm ki, ümumi daxili məhsulda qeyri-neft sektorunun payını, həcmini artıracaq. Digər tərəfdən də regionlarda iş yerlərinin açılması və son nəticə olaraq insanların daha çox regionda qalıb fəaliyyət göstərməsinə imkan yaradacaqdır”-deyə Ə.Kərimli vurğuladı.
İradə SARIYEVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə çap olunur.
