Akif Nağı: “Onlar Azərbaycanın bu nümunəsini ortaya qoymaqdan həm çəkinirlər, həm də bu onların müharibə ilə bağlı təsəvvürlərinə uyğun gəlmir”
Azərbaycanın Vətən müharibəsi (2020) və lokal xarakterli antiterror tədbirləri (2023) zamanı apardığı hərbi əməliyyatların rəsmi hərbi doktrinası və bəyan edilmiş əsas prinsipi mülki əhalinin və mülki infrastrukturun hədəf alınmaması üzərində qurulmuşdur. Əməliyyatlar zamanı yüksək dəqiqlikli pilotsuz uçuş aparatları (PUA), idarəolunan raketlər və müasir texnologiyalardan geniş istifadə edilmişdir. Bu texnologiyalar yalnız konkret hərbi hədəfləri (səngərlər, hərbi texnika, komanda məntəqələri, silah anbarları) nöqtə zərbələri ilə sıradan çıxarmağa imkan vermiş, mülki obyektlərə dəyə biləcək ziyanı minimuma endirmişdir.
Həm 2020-ci il, həm də 2023-cü il əməliyyatları zamanı Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi rəsmi bəyanatlarla mülki əhalini hərbi obyektlərdən və legitim hərbi hədəflərdən uzaq durmağa çağırmışdır. 2023-cü ilin sentyabrında keçirilən 23 saatlıq antiterror tədbirləri zamanı mülki şəxslərin təhlükəsiz zonaya təxliyəsi üçün Laçın yolu üzərində və digər istiqamətlərdə humanitar dəhlizlər və qəbul məntəqələri təşkil edilmişdir. Azərbaycan tərəfi əməliyyatların yalnız Ermənistan silahlı qüvvələrinin birləşmələrinə və qanunsuz erməni silahlı qruplaşmalarına qarşı yönəldiyini bəyan etmişdir. Yaşayış məntəqələrinin daxilində və ya yaxınlığında yerləşdirilən hərbi hədəflərə zərbə endirilərkən mülki itkilərin qarşısını almaq üçün kəşfiyyat məlumatlarının dəqiqliyinə xüsusi önəm verilmişdir.
Bilindiyi kimi Vətən müharibəsi və antiterror tədbirləri vaxtı Azərbaycanın apardığı döyüş əməliyyatlarında mülkü əhali, mülkü obyektlər heç vaxt hədəfə alınmayıb. Çox maraqlıdır ki, dünyanın əziyyət çəkdiyi ABŞ və İran müharibəsi, eləcə də Rusiya Ukrayna müharibəsi ilə bağlı danışanda beynəlxalq təşkilatlar, beynəlxalq güclər Azərbaycanın bu taktikasını bir nümunə kimi göstərmək istəmirlər. Dillərinə də gətirmirlər ki, Azərbaycan 44 gündə mülkü infrastrukturu, əhalini hədəfə almadı, amma qalib gəldi. Ukraynada, İranda nə baş verdiyini bilirik.
Niyə Azərbaycanın sivil müharibəsini dünyada etiraf edib tanımaq istəmirlər?
İndiyə qədər İran, Ukrayna müharibəsindən söz düşəndə beynəlxalq qurumların, təşkilatların Azərbaycanı bir nümunə kimi göstərməsi faktı yoxdur.
Halbuki, Azərbaycan həm Vətən müharibəsində, həm də antiterror tədbirlərində mülkü obyektləri, suvilləri hədəfə almamaqla müasir müharibə tarixində nümunələr göstərdi. Bu nümunə niyə etiraf olunmur?
Azad Vətən Partiyasının sədri Akif Nağı baki-xeber.com-a bildirdi ki, Azərbaycan doğrudan da həm 44 günlük müharibənin gedişində, eyni zamanda antiteror əməliyyatı həyata keçirərkən maksimum dərəcədə mülki obyektlərin vurulmamasına çalışdı. “Eyni zamanda dinc əhali içərisində itkilər olmadı. Əksinə, erməni tərəfi 44 günlük müharibədə Azərbaycanın əsasən dinc əhalini hədəf alırdı və yüzdən artıq Azərbaycan əhalisi erməni raketlərinin, bombalarının, güllələrinin qurbanı oldu. Erməni tərəfindən də guya neytrallaşdırmaq üçün 42 nəfər dinc əhalinin guya ölməsi ilə bağlı məlumat verirlər. Amma indiyə qədər siyahı da ortaya qoya bilmirlər ki, kimlərdi o dinc əhali, kimlərdir ölənlər? Çünki yoxdur. Belə fakt olmayıb. Eyni zamanda Azərbaycan çalışırdı ki, mülki obyektləri də dağıtmasın. Biz İkinci Qarabağ müharibəsinin gedişində şəhərlərimizi, kəndlərimizi işğaldan azad elədik, həm də bizim atdığımız atəşlə heç bir müəssisə, bina, ev dağılmadı. Nə Şuşasında, nə Kəlbəcərdə, nə başqa bir yerdə belə hal baş vermədi. Bu bir ideal müharibə nümunəsidir.
Müharibə zamanı adətən dinc əhalinin içərisində itkilərin olması normal sayılır. Hətta çox vaxt belə nəzərə alınır ki, dinc əhalidən daha çox itkilər olur. Məsələn, İkinci Dünya müharibəsində təxmini 55-65 milyon itkinin olması ilə bağlı rəqəm, rəy ortadadır. O dövrdə 30 milyondan artıq dinc əhali həyatını itirib. Yəni hərb meydanda ölən dinc əhalinin sayı daha çoxdur. Sonrakı müharibələrdə də müxtəlif yerlərdə dinc əhali içərisində kütləvi şəkildə insanlar qırılırdı. İndi bu dediyiniz elə həmin müharibə ilə bağlıdır. Deyək ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin gedişində dinc əhaliyə qarşı atəş açılır, raketlər buraxılır, dronlardan istifadə edirlər. Çoxlu sayda dinc əhali həyatını itirir. Yaşayış binalarını, zavodları, yanacaq doldurma məntəqələrini dağıdırlar. Yəni Azərbaycan müharibəsində bir dənə də belə bir hal olmamışdı. Azərbaycan ideal bir müharibə apardı. Sadəcə olaraq bunu görmək istəmirlər. Birincisi, onu ona görə görmək istəmirlər ki, özləri Azərbaycan kimi ideal müharibə apara bilmirlər. Onlar müharibəyə girirlərsə, dinc əhali də nəzərə almırlar. Tutaq ki, Amerika Birləşmiş Ştatları İrana qarşı müharibəni başlayanda müharibənin birinci günü Qızlar Məktəbi vuruldu. İndi də onun üzərində hələ müzakirə gedir. Eyni zamanda İran da zərbələr vuranda hava limanlarını, dinc əhalini, yaşayış binalarını tam şəkildə hədəf alırlar. Rusiyada həmin qaydada Ukraynanın ərazisində yaşayış binalarını, müəssisələri hədəfə alır. Ukrayna da həmçinin. Yəni Avropanın, ABŞ iştirakı ilə aparılan müharibələrdə bu qaydalar gözlənilmir. Ona görə də onlar Azərbaycanın bu nümunəsini ortaya qoymaqdan həm çəkinirlər, həm də bu onların müharibə ilə bağlı təsəvvürlərinə uyğun gəlmir”.
A.Nağının fikrincə, o beynəlxalq qurumlar, güc mərkəzləri, dövlətlər Azərbaycanın bu nümunəvi cəhətini müsbət qiymətləndirib onu örnək kimi təqdim etsələr onda gərək özləri də bu prinsiplərə ona əməl etsinlər. “Ona görə də bunu görmək istəmirlər. Bu, məsələnin bir tərəfidir. İkinci məsələ ondan ibarətdir ki, ümumiyyətlə, Azərbaycanın uğurlarını görmək istəmirlər. Dünya qərəzli bir dünyadır. Qərb qərəzli bir aləmdir. Azərbaycana qarşı ikili standartlarla çıxış edirlər. Eyni halda regionda sülhü Azərbaycan bərqərar etdi, işğala Azərbaycan son qoydu. Amma Almaniya Heesen sülh mükafatını Paşinyana verir. Nə etdi Paşinyan? Hansı sülhə xidmət etdi ki, ona bu mükafat veridli? Yaxud hansı dərəcədə Azərbaycan Prezidentindən üstün oldu? Bu nə ikili və qərəzli yanaşma mövqeyidir. Yəni bunun ayrı bir adı yoxdur. Həddindən artıq qərəzli bir yanaşmadır. Paşinyan Azərbaycana qarşı yeni torpaq iddialarında idi. Yeni müharibə, yeni ərazilər iddiası, şüarı irəli sürürdü, Azərbaycanı yeni ərazilər tutması ilə hədələyirdi. Amma Paşinyana o mükafatı verirlər. Amma Azərbaycan işğala son qoyaraq sülhə nail oldu, müharibədə nəticə əldə etdi. Ona görə də Azərbaycanın belə bir ifadəsi var ki, bütün müharibələr sülhə doğru aparır. Azərbaycan bu müharibəni azadlıq müharibəsinə aparmaqla regionda sülhü bərqərar etdi.
Ona görə də bu ədalətsiz, Azərbaycana qarşı ikili standart mövqeyidir. Bu səbəbdən də Azərbaycanın müharibə aparmaq qaydasını bunlar görmək istəmirlər. Üçüncü də ondan ibarətdir ki, ümumiyyətlə, Azərbaycan həm daxili, həm də xarici siyasəti ilə dünyanın lider ölkələrindən birinə çevrilib. Artıq regionun lider ölkəsidir. Azərbaycanın mövqeyi ilə hər kəs hesablaşır. Ona görə də Azərbaycanın bu və digər cəhətdən əldə etdiyi nəticələri görmək istəmirlər.
İstər azad ərazilərdə bərpa sahəsində uğurlar əldə eddir, istər xarici siyasətdə düşmən olan müxtəlif dövlətlərin arasında faktiki olaraq vasitəçilik edib münasibət yaradır, istərsə də regionda ciddi güc mərkəzinə çevrilir. İqtisadi və nəqliyyat qovşağının mərkəzində yerləşir, Mərkəzi Asiya ilə, Orta Dəhlizlə bağlı ciddi rol oynayır. Yəni Azərbaycanın bu lider cəhətlərini də görmək, dəyərləndirmək, o cümlədən elə o cəhətini görmək istəmirlər. O qurumlar Azərbaycanı nümunə gətirsələr Azərbaycanın mövqeyi daha da möhkəmlənmiş olar. Azərbaycanın mövqeyinin möhkəmlənməsini istəmirlər və burada digər amillər də var.
Bu amillərdən çıxış edərək belə bir mövqe ortaya qoya bilərik ki, onlar Azərbaycanın nailiyyətlərini, Azərbaycanın nəticələrini, Azərbaycan dövlətinin bir model dövlət olduğunu görmək istəmirlər. Hər cəhətdən model dövlətdir. Ümumiyyətlə, Azərbaycan ortaya bir formula qoyur”.
A.Nağı qeyd etdi ki, istər iqtisadi inkişaf, istər daxili siyasət, istər xarici siyasət, istər qonşularla münasibət sahəsində Azərbaycan nümunə göstərir və bu nümunəni də onlar görmək istəmirlər. O, hesab edir ki, Azərbaycan nümunəsinin etiraf olunamaması bir sıra səbəblərlə, amillərlə bağlıdır.
İradə SARIYEVA
