Züriyə Ruslanqızı: “...Nəticələr hələ mübahisəlidir”
ABŞ prezidenti Donald Tramp, vasitəçiliyi ilə Ermənistan və Azərbaycan arasında əldə edilən razılaşmada daxil olmaqla, "üçüncü" prezidentlik müddətinin 25 nailiyyətinin siyahısını dərc edib.
Tramp Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh razılaşmasını 21-ci bənd kimi qeyd edib.
Siyahıdakı ilk üç maddə, sərhəd təhlükəsizliyi ilə yanaşı, 2025-ci ilin yanvar ayında Tramp tərəfindən imzalanmış Laken Riley Qanununu da əhatə edir. Qanun, federal immiqrasiya orqanlarından oğurluq və soyğunçuluq da daxil olmaqla müəyyən cinayətlərdə ittiham olunan qanunsuz olaraq ölkə daxilində olan bəzi əcnəbiləri saxlamağı tələb edir. Qanun, 2024-cü ilin fevral ayında qətlə yetirilən 22 yaşlı Corciya tələbəsi Laken Riley-in adını daşıyır.
Qanun həmçinin dövlət orqanlarının federal immiqrasiya qərarlarına məhkəmədə etiraz etmək imkanlarını genişləndirir.
Trampın üçüncü məqamı, 1900-cü ildən başlayaraq son 125 ildə ABŞ-da qətl nisbətinin rekord səviyyədə azalmasıdır.
ABŞ prezidenti İrana edilən hücumları siyahıda yalnız 11-ci yerə qoyub.
"İranın heç vaxt nüvə silahı əldə etməyəcəyinə əmin olmaq üçün "Gecəyarısı Hammer" və "Epik Qəzəb" əməliyyatları vasitəsilə İranın uran zənginləşdirmə qabiliyyətini məhv etdik" – deyə Tramp bildirib.
İrana hücum Trampın 11-ci qələbəsi kimi təqdim olunur. İrana hücum uğur sayıla bilərmi?
Politoloq Züriyə Ruslanqızı (Qarayeva) baki-xeber.com-a bildirdi ki, Tramp administrasiyası bunu hərbi nəticə kimi əsaslandırır: “Ağ Ev aprel ayında İranın raket, pilotsuz uçuş aparatı, hərbi-sənaye və dəniz imkanlarına ciddi zərbə vurulduğunu, əməliyyatın qarşıya qoyulan hərbi məqsədlərə çatdığını bildirmişdi. Lakin hərbi əməliyyatın taktiki nəticələri ilə onun strateji uğurunu ayırmaq lazımdır. Çünki əsas siyasi məqsədlərdən biri İranın nüvə təhlükəsinin aradan qaldırılması və Tehranı uzunmüddətli razılaşmaya məcbur etmək idisə, sentyabr ayındakı vəziyyət bunun tam təmin olunmadığını göstərir. Reuters-in son məlumatına görə, münaqişə altı aydan çoxdur davam edir, İranın nüvə potensialı ilə bağlı məsələ tam həll edilməyib və Tehran regional təzyiq imkanlarını qoruyub saxlayır.
Bu baxımdan İrana hücumu Tramp administrasiyasının siyasi kommunikasiya baxımından nailiyyət kimi təqdim etməsi başadüşüləndir, amma nəticələr hələ mübahisəlidir”.
Z.Ruslanqızı vurğuladı ki, İran ciddi hərbi və iqtisadi itkilərlə üzləşsə də, qarşıdurmanın uzanması Hörmüz və Bab əl-Məndəb kimi strateji keçidlərdə gərginliyi artırıb, enerji bazarlarına təsir göstərib və ABŞ-ın regiondakı hərbi resurslarına əlavə yük yaradıb. “Üstəlik, sentyabrın 20-də də Vaşinqton və Tehran arasında qarşılıqlı təhdidlərin davam etməsi göstərir ki, hərbi üstünlük avtomatik şəkildə siyasi razılaşmaya çevrilməyib. Buna görə də əməliyyatın yekun nəticəsini yalnız vurulan hədəflərin sayı ilə deyil, İranın nüvə proqramının gələcəyi, Hörmüzdə təhlükəsizlik və mümkün ABŞ–İran razılaşmasının əldə olunub-olunmaması ilə qiymətləndirmək daha dəqiq olar”-deyə Z.Ruslanqızı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
