“Muğan Bank” ASC-nin ölkənin bank sisteminin aktivlərində xüsusi çəkisi 1,4%, kredit portfelində 2%, sektorun öhdəliklərində isə cəmi 1,3% təşkil edir. Bu fikirlər Mərkəzi Bankın bankın lisenziyasının ləğv edilməsi ilə bağlı məlumatında qeyd edilib.
Baş bank onu da bəyan edir ki, “Muğan Bank”ın lisenziyasının ləğvi bank sektorunun maliyyə dayanıqlığı və maliyyə sabitliyinə heç bir təhdid yaratmır. Qeyd edilib ki, “Muğan Bank” Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna üzv bankdır və əhalinin bu bankda sığortalanmış əmanətləri üzrə kompensasiyalar Fond tərəfindən qanunvericiliyə müvafiq qaydada ödəniləcək. O da vurğulanır ki, “Muğan Bank”ın digər öhdəlikləri məhkəmə tərəfindən təyin olunacaq ləğvedici tərəfindən qanunvericiliyə müvafiq qaydada tənzimlənəcək. Bank tərəfindən Fonda təqdim olunmuş hesabatlara əsasən, 2023-cü ilin üçüncü rübünün sonuna bank üzrə sığortalanmış əmanətlər 216,7 milyon manat təşkil edir. Qeyd edək ki, Bankın əmanətçilərinin say etibarı ilə 99,9%-nin əmanətləri kompensasiya olunacaq. Amma maraqlı məqam odur ki, cari ilin oktyabr ayının 1-nə “Muğan Bank”ın depozit portfelinin həcmi 322 milyon 478 min manat təşkil edib. Qeyd edildiyi kimi sığortalanmış əmanətlər 216,7 milyon manat təşkil edir. Deməli, bankın sığortalanmayan müştəri depozitlərinin həcmi 105 milyon 778 min manat təşkil edir. Maraq doğuran məsələ bu həcmdə vəsaitin taleyinin necə olacağıdır. O da qeyd olunmalıdır ki, “Muğan Bank”ın Mərkəzi Bank və digər dövlət fondları qarşısındakı 168 milyon 434 min manat olan öhdəlikləri var. İlk olaraq bu öhdəliklər ödəniləcək. Amma məlumata görə, bankın likvid pul vəsaitlərinin həcmi cəmi 29.9 milyon manatdır. Belə ki, 2023-cü ilin yanvar ayının 1-nə bankın pul vəsaitləri və pul vəsaitlərinin ekvivalentləri 169 milyon 608 min manat təşkil edibsə, cari ilin oktyabr ayının 1-nə bu rəqəm 29 milyon 921 min manata kimi azalıb. Bankın aktivlərinin likvid dəyəri də bəlli deyil. Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun tələblərinə uyğun banka yerləşdirilmiş vəsait üçün isə heç bir təhlükə yoxdur. Əsas məsələ həcmi 105 milyon 778 min manat təşkil edən, lakin Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun tələblərindən kənar pulların taleyidir. Bu arada o da bəlli olub ki, “Muğan Bank”ın ölkə üzrə bütün bankomatları oktyabrın 17-dən etibarən fəaliyyətini dayandırıb. APA-nın bank müştərilərindən əldə etdiyi məlumata görə, pul vəsaitini hazırda digər banklara aid bankomatlar vasitəsilə nağdlaşdırmaq mümkündür.
Xatırladaq ki, “Muğan Bank” 1992-ci ildə yaradılıb. Bankın səhmlərinin 40%-i Munir Vəliyevə, 33,85%-i Samir Vəliyevə, 16,27%-i Vəfa Vəliyevaya, 9,22%-i Fəridə Mehdiyevaya, 0,66%-i isə Elmir Mehdiyevə məxsusdur. Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Vüqar Bayramov qeyd edir ki, "Muğan Bank" sistem əhəmiyyətli bank hesab olunmurdu. Bu da ondan irəli gəlirdi ki, "Muğan Bank"ın Azərbaycanda bank sektorunda payı kifayət qədər kiçik idi. Deputat, həmçinin əlavə edib ki, bankın bağlanması bir sıra digər məsələləri önə çıxarır: "İlk öncə vətəndaşlarımız banklara əmanətlər qoyarkən çox diqqətli olmalıdır. Əmanətləri yerləşdirən zaman bankın maliyyə hesabatlarını zamanında təqdim etməsinə, göstəricilərinə xüsusi diqqət etməlidirlər. Eləcə də, sığortalanan əmanət formasında vəsaitin yerləşdirilməsi çox vacibdir. Mövcud qaydalara əsasən, qorunan əmanətlərin illik faizi manat üzrə 12, xarici valyuta isə 2,5%-dən çox olmamalıdır. 1 sentyabr 2023-cü il tarixinə olan məlumata görə, aktivlərin həcminə görə "Muğan Bank" Azərbaycanda fəaliyyət göstərən 24 bank arasında 16-cı sırada olub”. Bankın aktivlərdə azalma faizinə görə ən pis göstəriciyə malik olduğunu qeyd edən millət vəkili qeyd etdi ki, bu ilin ilk 9 ayında 3 bank zərərlə işləyib, 1 milyon 287 min zərəri qeydə alınan “Muğan Bank” həmin müddətdə mənfəəti olmayan 3 bankdan biri olub". Hesab edilir ki, Mərkəzi Bank ciddi riskləri olmayan kiçik banklara qarşı sərt addımlar atmaqda qərarlıdır və yaranmış vəziyyət isə bank sektorunda təmərküzləşmənin sürətlənməsinə gətirib çıxaracaq. Amma ekspertlər qeyd edir ki, kiçik banklar bazardan çıxır, bu fonda orta banklara da növbə çata bilər. Məsələ burasındadır ki, Azərbaycanda artıq bağlanan 22 bank var və yalnız bəzilərinin sığortalanmayan əmanətlərinin cüzi hissəsi vətəndaşlara qaytarılıb. Onu da qeyd edək ki, əhalinin və biznesin depozitləri Azərbaycan banklarından ötrü həyati önəm daşıyır, çünki ölkədəki bankların vəsaiti, əsasən, depozitlər hesabına formalaşır. Azərbaycanda maliyyə bazarlarının zəif inkişafı bankları depozitlərdən asılı duruma salır. Hazırda bank resurslarının formalaşmasında depozitlərin payı 80 faizdən yüksəkdir. Bu baxımdan, müstəqil ekspertlər də düşünürlər ki, Mərkəzi Bank zəif bankları bağlamaqla yanaşı, onların sağlamlaşdırılmasına da çalışmalıdır. Bu, banklara inamın artması üçün çox vacibdir.
Ramil QULİYEV
