Dövlət Statistika Komitəsi ötənilki əmək bazarına dair hesabatını açıqlayıb. Açıqlanan rəqəmlərdən bəlli olur ki, 2022-ci ildə Azərbaycanda minimum əməkhaqqından da az maaş alanların sayı artıb.
Əmək Məcəlləsinə görə, minimum əməkhaqqı iqtisadi, sosial şərait nəzərə alınmaqla ixtisassız əməyə və xidmətə görə aylıq əməkhaqqının ən aşağı səviyyəsini müəyyənləşdirir. Ötən il Azərbaycanda minimum əməkhaqqı 300 manat idi. DSK-nın hesabatından məlum olur ki, ötən il ölkədə maaşla çalışan işçilərin 10.7 faizinin - təxminən 170 min nəfərin maaşı həmin məbləğdən az olub. Halbuki, 2021-ci ildə Azərbaycanda minimum əməkhaqqından az maaş alanların bütün işçilərə nisbəti 2.5 faiz, minimum əməkhaqqı da 250 manat idi. Bu baxımdan aydın olub ki, hökumət ötən il minimum əməkhaqqını artırsa da, heç də bütün müəssisələr bu artımı gerçəkləşdirməyib və beləcə, minimum əməkhaqqından az maaş alanların sayı artıb. Əmək Məcəlləsində bildirilir ki, dövlətin müəyyənləşdirdiyi minimum əməkhaqqı miqdarından az əməkhaqqı verilməsi qadağandır.
Maraqlıdır, bir sıra müəssisələr niyə işçilərə 300 manatdan az əməkhaqqı verir?
“Problem ondadır ki, bir sıra vətəndaşlar iş yerlərini itirməkdən qorxduqları üçün buna göz yumurlar”
Sözügedən məsələ ilə bağlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlama verən iqtisadçı alim Əli Əlirzayevin fikrincə, dövlətin müəyyənləşdirdiyi minimum əməkhaqqı miqdarından az əməkhaqqı verilməsi ciddi qanunsuzluqdur: “Qanuna görə, istər dövlət, istərsə də özəl müəssisələrdə minimum əməkhaqqı eyni olmalıdır. Yəni bu məbləğ 300 manat olmalıdır. Bu isə o deməkdir ki, 300 manatdan aşağı məvacib verilməməlidir. Dövlət minimum əmək haqqını nə qədər müəyyən edibsə, o qədər də verilməlidir. İşçilərlə işəgötürənlər arasında imzalanan əmək müqaviləsində bundan aşağı əməkhaqqının verilməsi qanunun pozulmasıdır. Bəli, bu gün Azərbaycanda iş yerləri çox deyil. Üstəlik, iş yerlərinin böyük hissəsi Bakı, Abşeron və Sumqayıtda təmərküzləşib. Ancaq bu belə əsas vermir ki, paytaxtda və yaxud da əyalətlərdə 300 manatdan aşağı məvacib verilsin. Çox güman ki, muzdla işləyən sahələrdə qanun pozuntularına yol verilir və nəzərdə tutulandan az maaş verilir. Belə hallar da var ki, hansısa müəssisədə sənəd üzərində minimum əməkhaqqı 300 manat göstərilir, amma reallıqda məbləğ bundan aşağıdır. İstənilən halda bu, qanun pozuntusudur. Ona görə də həmin müəssisəni məhkəməyə vermək, cərimə etmək mümkündür. Ancaq problem ondadır ki, bir sıra vətəndaşlar iş yerlərini itirməkdən qorxduqları üçün buna göz yumurlar. Bu səbəbdən bəzi işəgötürənlər qanunu pozur və cəzasız qalırlar. İş yerləri çox olsa, işçi öz hüququnu tələb etsə belə hallar da baş verməz. Digər tərəfdən, Dövlət Əmək Müfəttişliyi bu kimi məsələlərdə nəzarət tədbirlərini gücləndirməlidir”.
Vidadi ORDAHALLI
