Azərbaycanda inflyasiya və qiymətlər üzrə monitorinqin gücləndirilməsi üçün İşçi qrup yaradılıb. Bu barədə baş nazir Əli Əsədov sərəncam imzalayıb.
Sərəncamda qeyd olunub ki, son dövrdə inflyasiya proseslərinin aktivləşməsi qlobal iqtisadiyyatın qarşılaşdığı əsas çağırışlardan birinə çevrilib: “Dünyada geosiyasi gərginliyin davam etməsi, tətbiq olunan iqtisadi sanksiyalar, pandemiyanın yaratdığı fəsadların hələ də tam aradan qalxmaması, iqlim dəyişikliyinin kəskinləşməsi və qlobal iqtisadiyyatın perspektivləri ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər inflyasiya proseslərinə təsir göstərməkdədir. Ölkədə inflyasiyanın daxili və xüsusilə də xarici faktorlarının aktivləşməsini nəzərə alaraq, qiymət artımı ilə effektiv mübarizə çərçivəsinin formalaşdırılması üçün mühüm işlər görülmüşdür. Bu istiqamətdə həyata keçirilən antiinflyasiya tədbirləri inflyasiyanın kəskin artmasının qarşısının alınmasına zəmin yaratmışdır. Bununla belə, ölkədə inflyasiyaya təsir göstərən faktorların müəyyən olunması, qiymət dinamikasının monitorinqi və təhlil sisteminin daha da gücləndirilməsi, bu istiqamətdə sıx koordinasiya çərçivəsinin formalaşdırılması iqtisadi artımı və sosial rifahı dəstəkləyən inflyasiya səviyyəsinə nail olunması baxımından vacibdir". Ölkədə inflyasiyanın iqtisadi artım üçün məqbul səviyyəyə endirilməsinin təmin edilməsi, inflyasiya proseslərini və onun səbəblərini kəmiyyət və keyfiyyətcə qiymətləndirməyə imkan verən təhlil və monitorinq sisteminin daha da təkmilləşdirilməsi, eləcə də bu sahədə qurumlararası koordinasiyanın gücləndirilməsi məqsədilə İşçi qrup yaradılıb. Qeyd edək ki, inflyasiyanın aşağı salınması məsələsi prezident İlham Əliyevin xüsusi diqqət mərkəzindədir. Belə ki, İlham Əliyev 2023-cü ilin 6 ayının sosial-iqtisadi yekunlarına həsr olunmuş müşavirədə inflyasiyada təbii səbəblərlə yanaşı, subyektiv səbəblərin də olduğunu diqqətə çatdırıb: “Onlar daha ciddi araşdırılmalıdır və ilin sonuna qədər atılacaq addımlarla bağlı təkliflər verilməlidir. Çünki Azərbaycanın bütövlükdə iqtisadi potensialı və iqtisadi sahədə əldə edilmiş nəticələr fonunda inflyasiyanın 12 faiz səviyyəsində olması, əlbəttə ki, arzuolunan deyil”. Hesab edilir ki, inflyasiya yaradan subyektiv faktorların aradan qaldırılması hökumətin xüsusi diqqət mərkəzində olacaq. Milli Məclisin deputatı Əli Məsimli də qeyd edir ki, subyektiv amillərin irəli çəkilməsi mühümdür: “Azərbaycanda ikirəqəmli inflyasiyanın birrəqəmli inflyasiyaya çevrilməsi istiqamətində tədbirlər gücləndirilməlidir. Mən subyektiv amillərin irəli çəkilməsini yüksək qiymətləndirirəm. Çünki artıq obyektiv amillər, xaricdən gələn inflyasiya bir neçə məhsulu çıxmaq şərti ilə səngiyib. Subyektiv amilləri aradan qaldırmaqla, bu sahədə bəzi qurumların cavabdehliyini artırmaqla və antiinhisar tədbirlərini gücləndirməklə birrəqəmli inflyasiyaya nail olmaq mümkündür”. Millət vəkili Vüqar Bayramov isə qeyd edir ki, ölkəmizdə istehlak bazarında idxal inflyasiyası hələ də mühüm təsirə malikdir: “Yəni idxal edilən məhsulların qiymətindəki artım istehlak bazarına da təsir göstərir. İstehlak bazarında 2023-cü ildə də qiymət artımları davam edir. 2022-ci illə müqayisədə qiymət artımının 2023-cü ilin ikinci yarısında müəyyən qədər səngiyəcəyi gözlənilir. Hökumət, Mərkəzi Bank tərəfindən birrəqəmli inflyasiya arzulansa da, ilkin gözlənti ikirəqəmli inflyasiyanın olacağı istiqamətindədir. Çünki bazarda idxal inflyasiyası aktivdir”.
Ekspert bildirir ki, dünya bazarlarında baş verən ucuzlaşma Azərbaycana öz təsirini göstərmək iqtidarındadır: “Qlobal bazarda qiymətlərin müəyyən qədər azalmasını müşahidə edirik. Hətta Avropa İttifaqı, Amerika Birləşmiş Ştatlarında qiymətlərin əvvəlki illərlə müqayisədə daha az artması da gözlə görünəcək səviyyədədir. Ötən il qlobal bazarda aktiv olan inflyasiya faktorları bu gün o qədər də aktiv deyil. Ona görə də bizim məhsul idxal etdiyimiz ölkələrdən bəzilərində qiymətlərin azalması müşahidə olunur. Lakin əsas məhsul idxal etdiyimiz ölkələr olan Rusiya və Türkiyədə yenə də inflyasiya səviyyəsi yüksəkdir”. Xatırladaq ki, Hesablama Palatası 2023-cü ilin dövlət büdcəsinin layihəsinə rəyində 6,9% orta illik inflyasiyanın optimist olduğunu şərh edib. Yenidən baxılma ilə əlaqədar təqdim olunmuş izahatda cari ilin 1-ci rübü üzrə icmal büdcə, o cümlədən dövlət büdcəsinin gəlirlərinin artımını həm də yüksək inflyasiyanın şərtləndirdiyi qeyd edilib. Başqa sözlə desək, ilkin proqnozlar zamanı inflyasiyanın ehtiyatlı yanaşma tətbiq edilməklə hesablanması fonunda faktiki inflyasiyanın çox olması da büdcə parametrlərində artıq icraya zəmin yaradıb. Qurum tərəfindən aparılan hesablamalar, xərclər üzrə proqnozlaşdırılan əlavə 3 milyard 215,5 milyon manat artım nəzərə alınmadan, ilin sonuna orta illik inflyasiyanın dürüstləşdirilmiş rəqəm ətrafında olacağını deməyə əsas verir. Bu fonda qiymət artımının birrəqəmli hədlə ifadə olunması, subyektiv faktorlar üzərində nəzarətin güclənməsi ilə bu məqsədə nail olunması mümkün hesab edilir.
Ramil QULİYEV
