Son zamanlar banklar vətəndaşa kredit verməmək üçün müxtəlif bəhanələr irəli sürür. Vətəndaşın işi, aylıq gəliri normal olsa da, bank bir sıra bəhanələri əsas gətirib, istehlakçıya kredit verməkdən imtina edir.
Həmin bəhanələrdən biri də iş yerinin, guya bankın “qara siyahı”sında olmasıdır. Yəni iş yeri kredit təşkilatının “qara siyahısı”nda olduğundan, bəzi banklar onlara kredit verməkdən imtina edir.
Məsələn, narazı bir vətəndaş sosial şəbəkədə yazaraq qeyd edir ki, kredit almaq üçün banka zəng edib, ancaq ona rədd cavabı verilib: “Məsələ burasındadır ki, mənim iş yerim nədənsə “qara siyahı”ya salınıb və bu, yüksək maaş və işçisi olduğum təşkilatın nüfuzuna baxmayaraq baş verir. Amma bankın iş yerimlə bağlı bəzi şikayətləri olsa da, mən özümdə heç bir günah görmürəm. Güman edirəm ki, problem kredit təşkilatı ilə işəgötürən arasında yaranıb, ona görə də onların öz aralarında məsələni həll etmələri məntiqlidir və adi işçilərin bununla heç bir əlaqəsi yoxdur”.
Qeyd edək ki, son zamanlar bu tip şikayətlərin sayı artıb.
“Qanunvericiliyin əsas tələblərindən biri kredit götürənin ödəniş qabiliyyətinin olmasıdır, yəni sabit gəliri olması…”
Mövzu ilə bağlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlama verən bank sahəsi üzrə ekspert Əkrəm Həsənov qeyd etdi ki, bank və bank olmayan kredit təşkilatının heç kəsə kredit vermə vəzifəsi yoxdur: “Kredit vermək risq deməkdir. Həmçinin, bank öz pulunu vermir. Bank əmanətçilərin onlara etibar etdikləri vəsaiti kredit formasında verir. Mərkəzi Bank da tələb edir ki, kredit verərkən hərtərəfli araşdırma aparsın, risqləri düzgün qiymətləndirsin. Hər bir bank da bunu müəyyən etməkdə sərbəstdir. Qanunvericiliyin əsas tələblərindən biri kredit götürənin ödəniş qabiliyyətinin olmasıdır. Yəni kredit götürmək istəyən şəxsin sabit gəliri olmalıdır. Əksər insanlarda isə gəlir əmək haqqı, bəzilərində isə pensiyadır. Nadir hallarda başqa gəlir olur, icarə haqqı və s”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, əmək haqqının kim tərəfindən verilməsi, işə götürənin kim olmasının da müəyyən olunması vacibdir. Çünki işə götürənin özünün sabit olması, həmçinin onun fəaliyyətinin risqli olub-olmaması da qiymətləndirilməlidir: “Onu da deyim ki, bəzi şirkətlər işçiyə saxta arayış verir ki, guya həmin şəxs orda işləyir. Bu səbəbdən də həmin müəssisə bankın “qara siyahı”sına düşüb. İstənilən halda son qərar bankındır.
O da ola bilər ki, hansısa bank işəgötürəni heç bir əsas olmadan “qara siyahı”ya salıb. Heç bir əsas deyərkən, yəni yanlış düşüncə, qərarla hansısa müəssisə ilə əməkdaşlığı dayandırır”.
Günel CƏLİLOVA
