2023-cü ilin ilk 3 ayında (yanvar-mart) bankların cəmi kredit portfeli açıqlanıb. Belə ki, qeyd edilən müddətdə bankların kredit portfeli 444 milyon 241 min manat artıb.
Qeyd edilir ki, bankların cəmi kredit portfeli daha çox əhali tərəfindən götürülən istehlak və ipoteka kreditlərinin hesabına artıb. 2023-cü ilin yanvar-mart aylarında bankların istehlak kreditləri portfeli 188 milyon 300 min manat artaraq 5 milyard 942 milyon 445 min manata, ipoteka kreditləri portfeli isə 139 milyon 596 min manat artaraq 3 milyard 124 milyon 755 min manata çatıb. 31 mart 2023-cü il tarixində əhalinin banklara cəmi borcunu göstərən istehlak və ipoteka kreditləri üzrə cəmi qalıq kredit 9 milyard 67 milyon 199 min manat təşkil edib. İlin ilk 3 ayında bu iki kredit üzrə artım 327 milyon 896 min manat təşkil edib.
Qeyd edək ki, son vaxtlar əhalinin istehlak kreditlərinə “marağı” getdikcə artır. Hətta vətəndaşlar, nəinki əmlak almaq üçün banklardan kredit əldə edirlər, ən kiçik məbləğ üçün belə, banklara üz tutmalı olurlar. Ekspertlər hesab ki, vəziyyət bu cür davam edərsə həm banklar, həm də kreditorlar çətin vəziyyətdə qalacaq.
Əkrəm Həsənov: "Kredit götürənlərin sayının artması bank sistemi üçün faciədir"
Bank sahəsi üzrə ekspert Əkrəm Həsənov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında bildirdi ki, kredit götürənlərin sayının artması bank sistemi üçün faciədir: “Çünki insanların gəliri son zamanlar artmır, qiymətlər artdığı üçün xərcləri artır. Bu da əvvəl-axır banklarda problemli kreditlərin artmasına gətirib çıxaracaq. Çünki insanlar o kreditləri bağlaya bilməyəcək. Digər tərəfdən də yeni iş yerləri yoxdur və maaşlar artmır ki, gəlib kreditləri bağlasınlar. Sadəcə banklar bunu bu gün əlverişli sayırlar”.
Kamran Məmmədli: “Son zamanlar istehlak krediti ilə yanaşı, debet kartlara maraq artıb"
İqtisadçı Kamran Məmmədli "Bakı - Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, devalvasiyadan öncə insanların kredit savadlılığının az olması ilə yanaşı, banklar da məsuliyyətsiz kreditləşməyə gedirdilər: "O zaman banklar məsuliyyətsiz surətdə kreditləşməyə gedirdilər. Bu, sonradan bankların özü üçün də problemə çevrildi. Ancaq artıq bankların üzərində nəzarət artıb, həm banklar böhranlardan dərs çıxarıb, həm insanların gəlirləri rəsmiləşir. Buna baxmayaraq, insanlar hər xırda problemini həll etmək üçün banka müraciət edir, kredit götürür. Onu da deyim ki, əhalini kredit götürməyə həvəsləndirən bir məqam da 2015-ci ildə baş verən devalvasiyanın təsirlərinin aradan qalxmasıdır. Amma vətəndaşların banklara etibarının artdığını deyə bilmərik. Çünki onsuz da vətəndaşlar həmişə kredit almaq istəyirdilər. Əksinə, banklar kredit verməkdə maraqlı deyildilər. Onların problemli kreditləri çox idi, qaytara bilmirdilər və bağlanmaq təhlükəsi yaşayırdılar. İndi isə banklar daha yaxşı idarəetmə sistemi qura biliblər. Problemli kreditlərin artmaması üçün müştərilərin daha düzgün təhlilini həyata keçirirlər. Buna görə də kreditləşmədə də canlanma müşahidə edilir".
Ekspert onu da əlavə etdi ki, son zamanlar istehlak krediti ilə yanaşı, debet kartlara maraq artıb. Banklar krediti nağd deyil, kartla verməkdə maraqlıdır. Çünki bu, bankların xərclərini də iş yükünü də azaldır. Plastik kartlardan istifadənin genişlənməsinin, nağdsız ödənişlərin artmasının həm vətəndaşlara, həm də banklara faydası var.
Günel CƏLİLOVA
