Məlum olduğu kimi, aprelin 2-4 də Azərbaycanda səfərdə olan ticarət katibinin qlobal bazarlar üzrə köməkçisi və ABŞ və xarici ticarət xidmətlərinin baş direktoru Arun Venkataraman aprelin 3-də Azərbaycanın energetika rəsmiləri ilə birgə ABŞ-Azərbaycan Yaşıl Enerji Forumunun işində iştirak edib.
Dövlət Departamenti, Azərbaycan Energetika Nazirliyi, Bərpa Olunan Enerji Mənbələri üzrə Dövlət Agentliyi və AZPROMO arasında tərəfdaşlığın nümunəsi olan bu forum bölgədə yaşıl enerjiyə dair həll yollarının, strategiyaların və imkanların inkişafına nəzər yetirərək və ABŞ-nin bərpa olunan enerji sahəsində çalışan şirkətlərinə geniş imkanlar təklif edəcək.
Forumda Azərbaycanın yaşıl enerji ekosisteminin inkişafında marağı olan doqquz ABŞ şirkəti iştirak edir. Texniki və maliyyə təcrübəyə malik bu şirkətlər Azərbaycana neft və qazdan iqtisadi asılığının azaldılması, habelə Günəş və külək enerji imkanları da daxil olmaqla ölkənin güclü bərpa olunan enerji potensialından yararlanmağa dəstək verməyə hazırdır. Görünən odur ki, yaşıl enerji strategiyamıza Avropadan sonra ABŞ-dan da əməli dəstək gəldi.
Bütövlükdə, Vətən müharibəsindən sonra Prezident İlham Əliyevin qətiyyəti sayəsində Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyası daha da inkişaf etdirilir. Ölkə başçısı müharibədən sonra bu mövzunu xüsusilə aktuallaşdırdı. Bununla bağlı bir sıra tədbirlər keçirildi. Səudiyyə Ərəbistanı və Böyük pritaniya şirkətləri ilə müqavilələr imzalandı. Bundan əldə edilən enerjinin Avropaya ixracı ilə bağlı konkret layihələr gündəmdədir. Söhbət Gürcüstandan keçməklə, Qara Dənizin dibi ilə Rumınya və Macarıstana elektrik enerjisinin ixracından gedir. Artıq bununla bağlı razılaşma da var. Ötən ilin dekabrın 17-də Buxarestdə Azərbaycan, Gürcüstan, Rumıniya və Macarıstan Hökumətləri arasında “Yaşıl enerjinin inkişafı və ötürülməsi sahəsində strateji tərəfdaşlıq haqqında Saziş” imzalanıb. Sazişi Prezident İlham Əliyev, Rumıniyanın Baş naziri Nikolae Çuke, Gürcüstanın Baş naziri İrakli Qaribaşvili, Macarıstanın Baş naziri Viktor Orban imzalayıblar.
Bundan başqa, bu ilin yanvarında Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtında Əbu-Dabidə keçirilən tətbirdə çıxış edən Prezident İlham Əliyev bildirib ki, “Masdar” ilə Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) 4 qiqavatlıq külək və günəş enerjisinin istehsalına dair razılaşma imzaladılar: “Bu, hələ qısamüddətli layihədir. Ortamüddətli layihələr gücləri 10 qiqavata qədər artıracaq. Bu, tamamilə icraolunandır. Bununla bağlı yol xəritəmiz var. Yalnız həmin layihə nəticəsində “Masdar” ilə apardığımız əməkdaşlıq Azərbaycanı çox mühüm yaşıl enerji mənbəyinə çevirəcək. Bütövlükdə Azərbaycanın beynəlxalq enerji şirkətləri ilə imzaladığı anlaşma memorandumları və sazişlər 22 qiqavata qədər külək və günəş enerjisi istehsal etmək imkanı yaradacaq”.
Ərəb ölkələrindən, Avropa İttifaqından sonra ABŞ şirkətlərinin də yaşıl enerji sektoruna maraq göstərməsi bu sahənin perspektivinə bəslənən ümidlərdən irəli gəlir. O baxımdan, azad edilən rayonlarda, Xəzərdə və Naxçıvnda bərpaolunan enerjinin inkişafına ABŞ-ın göstərdiyi maraq nə kimi inkişaf vəd edir?
“Bu o deməkdir ki, Azərbaycan qarşıdakı illərdə daha çox yaşıl enerji ixrac edəcək”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazovun fikrincə, ABŞ şirkətlərinin külək, günəş enerjisi istehsalına xüsusi maraq göstərməsi çox önəmli hadisədir: “Bu, onu göstərir ki, bu sahədə Azərbaycanın mövcud olan potensialına və onun enerji dövriyyəsinə cəlb olunmasına daha çox xarici sərmayə qoyulacaq. Birləşmiş Ştatları əmindilər ki, bununla bağlı Azərbaycana qoyulan sərmayələr batmayacaq. Buna əmin olmasaydılar, belə maraq göstərməzdilər. Ən azından ona görə ki, Azərbaycanın 30 illlik uğurlu enerji tərəfdaşlığı təcrübəsi var. Azad olunan ərazilərdə, o cümlədən Naxçıvanda bununla bağlı çox böyük potensial var. Bu sahəyə qoyulan sərmayələr Naxçıvanın sosial inkişafına əlavə təkan verəcək. Digər tərəfdən, yaşıl enerji ilə bağlı ABŞ şirkətlərinin həm təcrübəsi var, həm də bu sahədə texnoloji imkanları daha üstündür. Bu isə o deməkdir ki, Azərbaycan qarşıdakı illərdə daha çox yaşıl enerji ixrac edəcək. Üstəlik, bizim ixrac bazarımız da var. Çünki Azərbaycanda növbəti illərdə əhəmiyyətli həcmdə yaşıl elektrik enerjisinin ixracına imkan yaradacaq layihələrin həyata keçirilməsi üzrə işlərə artıq başlanılıb. Məsələn, 2027-ci ilə qədər ümumi gücü 4 qiqavat olan külək və günəş enerjisi istehsal olunacaq. Avropa İttifaqı bu həcmlər üçün ən böyük potensial ixrac bazarıdır. 18 iyul 2022-ci ildə imzalanmış “Avropa Komissiyası tərəfindən təmsil olunan Avropa İttifaqı və Azərbaycan Respublikası arasında enerji sahəsində strateji tərəfdaşlığa dair Anlaşma Memorandumu” nda nəzərdə tutulan enerji sahəsində uzunmüddətli strateji əməkdaşlığımız davamlı və təhlükəsiz təchizatı öz əksini tapıb. Bütün bunlar o deməkdir ki, Azərbaycanın Avropanın enerji təminatını bu dəfə yaşıl enerji vasitəsilə şaxələndirməsi üçün perspektivləri çox böyükdür”.
Vidadi ORDAHALLI
