Dövlət Neft Fondunun 2022-ci il büdcəsinin layihəsinə Hesablama Palatasının verdiyi rəydə diqqəti çəkən məlumatlar yer alıb. Sənəddə qeyd olunur ki, gələn il 10 milyard 589,7 milyon manat proqnozlaşdırılan büdcənin 2,2 milyard manat kəsirlə formalaşacağı gözlənilir. Xüsusən də hesabatda Fondun xaricdə aldığı əmlakların idarə olunmasından gəlirlərin olduqca aşağı olması, bəzi investisiyaların isə gəlirsiz olması diqqət çəkib.
Qeyd edək ki, DNF valyuta ehtiyatlarının təxminən 2.7 milyard dollarını bu sahəyə yönəldib. Bu vəsait hesabına London şəhərinin West End səmtində, Seynt Ceyms 78 ünvanında yerləşən, dəyəri 133,75 milyon funt sterlinq təşkil edən ofis kompleksi, Moskvada biznes mərkəzi “Tverskaya 16” ünvanında yerləşən və dəyəri 3 milyard 038,1 milyon rubl təşkil edən “Qalereya Aktyor” ofis-ticarət mərkəzi, Parisdə Vendom meydanı 8 ünvanında yerləşən, dəyəri 180,3 milyon avro təşkil edən daşınmaz əmlak kompleksi və Tokioda dəyəri 56,742 milyard yapon yeni olan binalar alınıb. HP bildirir ki, Londonda yerləşən daşınmaz əmlakda 2018-ci ildə başlayan təmir işləri hələ də davam edir, bu səbəbdən icarəçi yoxdur. Gələn il də eyni səbəbdən gəlir gözlənilmir. Məlumat üçün qeyd edək ki, sözügedən binaya 134 milyon funt-sterlinq (200 milyon dollar) dövlət vəsaiti xərclənib.
Maraqlıdır, xaricdə əmlak alınması sərfəli deyilsə, o zaman niyə həmin sahəyə bir belə vəsait ayrılır?
“Xaricdə əmlak alışına vəsait qoyularkan hərtərəfli, peşəkar yanaşma ortaya qoyulmayıb”
Məsələyə münasibət bildirən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin direktoru Ruslan Atakişiyev buna bir neçə aspektdən yanaşdı: “Bu kimi sahələrə necə gəldi vəsait qoymaq doğru deyil. İlk əvvəl bütün risqlər qiymətləndirilməlidir. İstənilən investisiya qoyuluşu böyük təhlillər tələb edir. Çünki elə proseslər baş verir ki, gözlənilən nəticələri əldə etmək mümkün olmur. Ona görə də bütün bunlar qabaqcadan nəzərə alınmalıdır. Risqlərin qiymətləndirilməsi, onların həlli yolları ilə bağlı daha profissional yanaşma həyata keçirilməlidir. Belə məlum olur ki, xaricdə əmlak alışına vəsait qoyularkan hərtərəfli, peşəkar yanaşma ortaya qoyulmayıb. Ona görə də zərərlə üzləşiblər. Bunun bir səbəbi də onunla bağlıdır ki, xaricdə müxtəlif əmlaklar alınan zaman bazarlarda gedən proseslər nəzərə alınmır. Məsələn, bəzi ölkələrdə əmlakın qiymətində artım yox, enmələr müşahidə olundu. Bəzi inkişaf etmiş Avropa ölkələrində daşınmaz əmlakın qiymətində artım sürəti xeyli aşağı düşüb. Elə ölkələr də var ki, orada qiymətlər aşağı düşüb. Hesab edirəm ki, bütün bunlar gözləntilərin özünü doğrultmamasına öz təsirini göstərib”.
Bir sözlə, ekspert hesab edir ki, daşınmaz əmlak sahəsinə vəsait qoyularkən bütün risqlər nəzərə alınmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
