Aparılan hesablamalar göstərir ki, cari ilin yanvar-oktyabr aylarında ölkəmizdə dəmir yolu nəqliyyatı ilə 5 milyon 709,6 min ton yük daşınıb. Bu yüklərin dəyəri 2 milyard 496,7 milyon ABŞ dolları olub.
Dövlət Gömrük Komitəsindən verilən məlumata görə, dəmir yolu nəqliyyatı ilə ixrac olunan 2 milyon 585,3 min ton yükün dəyəri 879,4 milyon dollar təşkil edib. Qeyd edilən dövrdə bu nəqliyyat növü ilə idxal edilən yüklərin həcmi 3 milyon 124,2 min ton, dəyəri isə 1 milyard 617,3 milyon dollar olub. Səslənən rəqəmlər bir daha təsdiq edir ki, qeyri-neft sektorunun mühüm bir qolu kimi yükdaşımalar Azərbayacana böyük həcmdə gəlir gətirir. Özü də yuxarıda səslənən rəqəm təkcə dəmir yolu ilə daşınan yüklərə aiddir. Avtomobil, hava, dəniz yolu ilə də yükdaşımalardan Azərbaycan böyük həcmdə gəlir əldə edir. Bu fonda hesab olunur ki, Zəngəzur dəhlizi işə düşdükdən sonra Azərbaycan tranzit daşımalardan daha böyük miqdarda gəlir əldə edəcək. Bunu deputat Vüqar Bayramov da xüsusi olaraq qeyd edir. O vurğulayır ki, kommunikasiyaların paralel bərpası, eyni zamanda, nəqliyyat dəhlizlərinin istifadəyə verilməsi Azərbaycanın strateji və iqtisadi maraqlarına uyğundur. Deputat qeyd edib ki, Azərbaycan bölgənin nəqliyyat qovşağına çevrilir: “Xüsusən Zəngəzur dəhlizinin istifadəyə verilməsi və həmin dəhlizin Şərq-Qərb, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinə inteqrasiyası Azərbaycan üçün beynəlxalq yükdaşımalar, həm də ölkəmizdə istehsal edilən məhsulların daha böyük bazarlara çıxarılması baxımından vacib hesab olunur. Praktiki olaraq, bu, Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun inkişafına və ölkəyə daxil olan valyutanın həcminin artmasına xüsusi töhfə verəcək. Son illər Azərbaycan nəqliyyat sektorunda infrastrukturun ciddi şəkildə təkmilləşməsinə nail ola bilib. Bu da, təbii ki, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinə inteqrasiya baxımından vacibdir. Həm Şimal-Cənub, həm Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizlərinin Azərbaycan üzərindən reallaşması ölkəmizin strateji əhəmiyyətini göstərən məqamlardan biridir. İşğaldan azad olunmuş ərazilərimizdə artıq yeni və müasir nəqliyyat infrastrukturu qurulur. Bu da ölkə iqtisadiyyatına və qeyri-neft sektorunun inkişafına ciddi təkan verəcək. Azərbaycanda mövcud olan və istifadəyə veriləcək yeni nəqliyyat dəhlizləri qeyri-neft sektorunun inkişafına yeni imkanlar yaradacaq”.
Digər ekspertlər də bildirir ki, ölkəmiz yalnız Şərqlə Qərb arasında körpü rolunda çıxış etmir, eyni zamanda, Şimal və Cənubu da birləşdirən mühüm dəhlizdir. Azərbaycan bu dəhlizin - nəqliyyat infrastrukturunun formalaşması üçün ciddi siyasi iradə nümayiş etdirib və investisiya yatırımları edib. Nəticədə, istər daxili, istərsə də xarici nəqliyyat infrastrukturu çoxşaxəli haba çevrilə bilib. Azərbaycanın işğalda olan ərazilərinin azad edilməsi ilə bölgədə yaranan yeni geosiyasi reallıqlar yeni imkanlar açır. Bu fonda Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə region iqtisadiyyatında yeni mərhələ başlana, yeni fürsətlər yarana bilər. Bu, Ermənistan üçün də tarixi şans sayılır. Elə Ermənistan parlamentinin sabiq deputatı Stepan Qriqoryan da məsələyə bu prizmadan yanaşır. O, İrəvanın Bakı və Ankara ilə münasibətələrə artıq xüsusi diqqət etməsinin vacibliyini önə çəkir, Zəngəzur dəhlizi üzrə əməkdaşlığı mühüm hesab edir: “Ermənistan müharibəni uduzub və hazırda zəif vəziyyətdədir. Hökumət Türkiyə və Azərbaycanla danışıqlar aparmalıdır, amma bu, Rusiya kimi vasitəçilər olmadan gerçəkləşməlidir”. Qriqoryan Türkiyənin bölgədə Rusiyaya alternativ ola biləcəyini vurğulayıb: “Türkiyə məntiqli və proqnozlaşdırıla bilən bir ölkədir. Türkiyə öz siyasətinə uyğun olaraq ciddi xarici siyasət yürüdür”. Türkiyə və Azərbaycanın Zəngəzurda dəhliz açmaq istəyinin ağlabatan olduğunu qeyd edən Qriqoryan bildirib: “Türkiyə Azərbaycan, Ermənistan və Orta Asiyaya avtomobil və dəmir yollarının olmasını istəyir. Bununla regionun ortaq tarixə, mədəniyyətə və dilə malik ölkələri ilə yaxın olmaq istəyir. Bu başadüşüləndir. Bunun Ermənistanın maraqlarına zidd olduğunu deyə bilmərik. Rusiya da bunu dəstəkləyir və Ermənistana bu istiqamətdə təzyiq edir”. “Dəhliz” ifadəsinin Ermənistanda narahatlığa səbəb olduğunu və buna nəzarətin tamamilə türklərə və ruslara keçəcəyi ilə bağlı fikirlər olduğunu bildirən Qriqoryan deyib: “Buna millətçi dairələrdən etirazlar var. Biz demokratik ölkəyik. Hər kəs öz fikrini bildirə bilər. Azərbaycan bu dəhlizin Ermənistanın suverenliyinə qarşı olmadığını deyir. Hesab edirəm ki, Rusiya bu məsələdə tərəfləri manipulyasiya edir və ona görə də Moskva kimi vasitəçi olmadan danışıqlar aparılmalıdır”. Qriqoryan Türkiyənin Ermənistan üçün davamlı və etibarlı tərəfdaş olmaq potensialına malik olduğunu söyləyib: “Türkiyənin Azərbaycana dəstəyi və onunla müttəfiqliyi başadüşüləndir və bu müzakirə olunmamalıdır. Bununla yanaşı, Ermənistanla ağlabatan və balanslı əlaqələr qura bilər. Eyni şey Ermənistana da aiddir. Biz Rusiya vasitəsilə deyil, Türkiyə və Azərbaycanla birbaşa əlaqələrin qurulması yoluna baxmalıyıq. Bunun asan olacağını demirəm. Bəli, bir çox məsələlərdə fikir ayrılıqları var, amma danışıqlar aparılmalıdır, buna başlamaq lazımdır”. Sabiq deputat Qarabağ məsələsinin Türkiyə və Ermənistan arasında ilk normallaşma prosesini əngəllədiyini xatırladıb: “Azərbaycan indi Qarabağ ətrafındakı 7 rayonu geri alıb, Şuşa və Hadrut da daxil olmaqla Qarabağın böyük hissəsinə nəzarət edir. Bu gün bizim sülhü bərqərar etmək şansımız daha böyükdür. İndi tərəflər vasitəçisiz masa arxasında əyləşə bilər”.
Ramil QULİYEV
