"Vestnik Kavkaza" saytı Azərbaycanın Ermənistanın işğalçılıq siyasətinə qarşı on illərdir apardığı haqlı mübarizə və Ölkə Prezidenti İlham Əliyevin bu günlərdə BMT tribunasından bu ölkənin rəhbəri Serj Sarkisyanın hərbi cani olması barədə fikirlər səsləndirdiyi çıxışına ekspert münasibətlərinin yer aldığı məqalə dərc edib. Məqalənin dilimizə tərcümə olunmuş variantını diqqətinizə çatdırırıq:
BMT Azərbaycana qarşı cinayətlərin ədalətli həlli üçün nə edə bilər?
Azərbaycan Prezidenti ilham Əliyev bu günlərdə BMT Baş Assambleyasında çıxış edərkən Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin hələ də həllini tapa bilmədiyini bir daha dünyanın diqqətinə çatdırdı. Öz çıxışında o bəyan etdi ki, bunun səbəbi beynəlxalq ictimaiyyətin tətbiq etdiyi ikili standartlar üzündən Ermənistanın BMT TŞ-nın qəbul etdiyi qətnamələrin şərtlərinə əməl etməməsidir.
“Artıq 25 ildir ki, Ermənistan Azərbaycanın 20 faiz ərazisini – Dağlıq Qarabağ və ətrafındakı 7 rayonu işğal altında saxlayır” – deyən dövlət başçısı vurğuladı ki, Dağlıq Qarabağ tarixi Azərbaycan ərazisidir. “Nəticədə 1 milyondan artıq azərbaycanlı qaçqına və məcburi köçkünə çevrildi”- deyə İlham Əliyev qeyd etdi.
Azərbaycan Prezidenti çıxışında bir daha Ermənistanın Xocalıda azərbaycanlılara qarşı soyqırım aktı törətdiyini xatırlatdı: “1992-ci il fevralın 26-da Ermənistan Xocalıda 613 dinc sakinin, o cümlədən 106 qadın və 63 körpənin vəhşicəsinə qətlə yetirilməsilə hərbi cinayət törətdi”- deyən ölkə başçısı bu kütləvi qətllərin törədilməsində hazırkı Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyanın birbaşa iştirak etdiyini də sessiya iştirakçılarının nəzərinə çatdırdı.
İlham Əliyev eyni zamanda qeyd etdi ki, Azərbaycan münaqişənin sülh yolu ilə həllində qərarlıdır, lakin onun hələ də çözülməməsi Ermənistan tərəfindən vaxtaşırı hərbi provokasiyaların törədilməsinə gətirir, nəticədə isə hər iki tərəfdən insan itkiləri baş verir. “Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi beynəlxalq hüquq çərçivəsində, BMT Tətlükəsizlik Şurasının qətnamələri əsasında həllini tapmalı, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü tam bərpa olunmalıdır”- deyə Azərbaycan Prezidenti fikrini tamamladı.
“Vestnik Kavkaza” saytının müxbiri ilə söhbətində siyasi şərhçi, tarix elmləri namizədi Oleq Kuznetsov bildirib ki, beynəlxalq birlik BMT-nin simasında İrəvanı BMT TŞ-nin qətnamələrini yerinə yetirməyə məcbur edə bilər. “Planetdəki istənilən kiçik dövlət bu və ya digər dərəcədə daha böyük dövlətdən asılı olur. Hətta sahiblik səviyyəsində olmasa belə, onun ətrafında sözünü eşitdiyi bir dövlət olur. Bu, beynəlxalq münasibətlərin universal qanunudur. O üzdən Ermənistana da sözügedən qətnamələrin tələblərini yerinə yetirməsi üçün hansısa ölkə təsir göstərməlidir. Sadəcə yaranan sual ondan ibarətdir ki, burada Ermənistanın “patronu” rolunda hansı ölkə çıxış edəcək” – deyə o bildirib.
“Yaxın zamanlara kimi Ermənistan üçün bu statuslu ölkə Rusiya idi, lakin o, İrəvanı BMT qətnamələrini yerinə yetirməyə məcbur etməyə tələsmədi. Hazırda isə biz görürük ki, avroatlantik istiqamətə dümarş etməklə İrəvan, sözdə olmasa da, əməldə Rusiyanın artıq ondan ötrü “patron” olmadığını göstərməyə çalışır. Nəzərə alınsa ki, ABŞ-ın diplomatlarının say çoxluğuna görə (1,5 min nəfər) Bağdaddan sonra ikinci böyük səfirliyi Ermənistanda yerləşir, Rusiyanın artıq bu rolu tam itirdiyini və İrəvanın əsas rıçaqlarının ABŞ-ın əlində olduğunu əminliklə demək olar. ABŞ və Rusiya isə hazırda konfrontasiya halındadır və onların heç biri İrəvanı BMT qətnamələrini yerinə yetirməyə məcbur etməsi üçün digərinə güzəştə getməyəcək” – deyə ekspert bildirib.
Prezident Əliyevin Sarkisyanın Xocalı sakinlərinin kütləvi qətlində əlinin olması barədə xatırlatmasını şərh edən Kuznetsov deyib ki, hüquqi nöqteyi-nəzərdən Ermənistanın hazırkı dövlət başçısı terrorçudur. “Serj Sarkisyan Qarabağ klanının və Ermənistanda hakimiyyətdə olan hərbi-siyasi xuntanın başçısıdır. Həmin xunta isə Dağlıq Qarabağın erməni separatçılarının qanunsuz silahlı birləşmələrinin keçmiş səhra komandirlərindən ibarətdir. Ermənistanın bütün siyasi sistemi Azərbaycanın işğal altındakı torpaqlarında yaradılmış qondarma “dövlət”dən ibarətdir. Ermənistan özü isə Qarabağda beynəlxalq terrorçuların yaratdığı qondarma “dövlət”in koloniyasına çevrilib. Başqa sözlə, Ermənistan Qarabağ klanı tərəfindən işğal olunub”- deyə ekspert bildirib.
Onun sözlərinə görə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin coğrafi şərtləri elədir ki, beynəlxalq birlik Ermənistanın BMT TŞ qətnamələrini yerinə yetirməyə məcbur edilməsində lazımi siyası iradə nümayiş etdirməsə, başqa heç nə ilə İrəvanın hərbi provokasiyalarının və insan ölümlərinin qarşısını almaq mümkün olmayacaq. “Qarabağda müharibə gedir və sülhməramlıların oraya yerləşdirilməsinin heç bir effekti olmayacaq. Çünki bu, eninə zolaqda dağların arası ilə onlarla kilometr ərazi deməkdir. Güman etmirəm ki, hansısa ölkə öz hərbçilərinin hardasa 20 kilometr enində və 500 kilometr uzunluğunda ərazini nəzarətdə saxlamasına razılıq versin. Yəni heç kəs 100 kilometrlik ərazidə infrastrukturun təmin olunması və yerli əhalinin təhlükəsiz yaşaması məsuliyyətinin altına girməz”- deyə Kuznetsov ərazidə sülhməramlı amilini şərh edərkən deyib.
Siyası Araşdırmalar İnstitutunun direktoru Sergey Markov isə öz növbəsində qeyd edib ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin çözümünə “Kazan formulu” yardımçı ola bilər. “Dağlıq Qarabağ ətrafındakı işğal altında olan rayonlar iki dəhliz verilməsi, blokadanın aradan qaldırılması və ərazinin silahsızlaşdırılması qarşılığında azad olunmalıdır. Bundan sonra Dağlıq Qarabağın Azərbaycanın tərkibinə tədricən iqtisadi, sosial və humanitar reinteqrasiyası başlamalıdır. Bəllidir ki, Qarabağın azərbaycanlı icmasının qayıdışından sonra da burada erməni əhali çoxluq təşkil edəcək, bu da hansısa ölçüdə kondominium təçkil edəcək ki, bu tip münaqişələrin sülh yolu ilə həllinin müasir variantı da elə budur”- Markov bildirib.
O ki qaldı İlham Əliyevin BMT Baş Assambleyasındakı çıxışında Ermənistanı hazırda hərbi canının, Xocalıda törədilən kütləvi qətliamın birbaşa iştirakçısının idarə etməsi barədə səsləndirdiyi fikirlərə, Siyasi Araşdırmalar İnstitutunun direktorunun fikrincə, bu, İrəvanın onsuz da zəifləyən durumunu bir qədər də mürəkkəbləşdirir. “Bir tərəfdən Xocalı məsələsi üstə çıxaraq daha çox diqqət cəlb edir, böyük nəticələr çıxarmağa və daha geniş miqyasda etiraf etməyə əsas yaradır ki, orada həqiqətən cinayət baş verib. Digər tərəfdən, Ermənistan rəhbərliyinin daha radikal bir situasiyada sıxışdırıldığı ortaya çıxır. Ümumiyyətlə, hazırda Ermənistan rəhbərliyi üçün sülh yolu ilə çözümə ən məntiqi çıxış “Kazan Formulu”dur, lakin o özünün radikal diasporundan qorxduğu üçün buna getmir” – deyə Markov fikrini tamamlayıb.
;
Tərcümə etdi: SAMİRƏ
