Fatimə Hacıbəyli: “Boşanmaların sayı günü-gündən artır, bunun da səbəbi xarakterlərin uyğun gəlməməsidir”
Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, son 5 il ərzində Azərbaycanda nikaha daxil olanların sayı azalıb, boşananların isə sayı artıb. Belə ki, 2017-ci ildə Azərbaycanda 62 923 nəfər nikaha daxil olub ki, bu da son 5 ilin ən aşağı göstəricisidir. 2013-cü ildə Azərbaycanda 86 852, 2014-cü ildə 84 912, 2015-ci ildə 68 773, 2016-cı ildə isə 66 771 nəfər nikah bağlayıb.
Əhalinin hər 1000 nəfərinə düşən nikahların sayı 2015-ci ildə 7.2, 2016-cı ildə 6.9, 2017-ci ildə 6.5 olub.
Boşanmaların sayına gəldikdə, 2013-cü ildə ölkədə 11 730, 2014-cü ildə 12 088, 2015-ci ildə 12 764, 2016-cı ildə 13 114, 2017-ci ildə 14 514 nəfər boşanıb.
Əhalinin hər 1000 nəfərinə düşən boşanmaların sayı 2013, 2014 və 2015-ci illərdə 1.3, 2016-cı ildə 1.4, 2017-ci ildə isə 1,5 olub.
Qeyd edək ki, Ədliyyə Nazirliyinin Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının reyestri xidmətinin nümayəndəsi Azərbaycanda ailələrin ən çox xasiyyətin tutmaması, uşaqların olmaması və yeni qurulan ailələrin həyatına müdaxilələr edilməsi səbəbindən dağıldığını söyləyib.
Son illər ölkədə nikaha girənlərin sayının azalması, ancaq boşanmaların sayının artması tək ekspertləri deyil, eyni zamanda ictimaiyyəti də narahat edir.
“Vəfa” İctimai Birliyinin rəhbəri Fatimə Hacıbəyli bizimlə söhbətində bildirdi ki, son zamanlar gənclərin müasirləşmək istəyi onların həyat tərzinə təsir göstərir: “Son illər əsasən cəmiyyətin gənc kəsiminin "avropalaşmaq" istəyi min illərin köklü adətlərinə yeni ab-hava qatmaqdadır. Belə olan halda, gənclər ya ailə qurmaq istəmirlər, ya da nikaha gec daxil olurlar. Hazırda orta statistik azərbaycanlı kişinin nikah yaşı 29-35 yaş arasında dəyişir ki, bu da kifayət qədər böyük rəqəmdir. Qadınların da nikah yaşında artım müşahidə edilir. Belə ki, xüsusi hallar istisna olmaqla, orta statistik Azərbaycan qadınının nikah yaşı 24-25 yaşa təsadüf edir ki, bu əsasən ali təhsilin bitdiyi dövrü əhatə edir. Kişilərdə isə vəziyyət qadınlardan fərqlidir. Tipik Azərbaycan ailələrində ailə başçısı və iqtisadi gəlir gətirən şəxs kişi olduğu üçün, kişilər təhsil aldıqdan sonra hərbi xidmətdə olmalı, daha sonra isə müvafiq iş tapıb bir neçə il işləməli və sonra evlənməlidirlər ki, bu da normal halda 30 yaşa qədər uzanır. Bu hal isə demoqrafik stabilliyə mənfi təsir edə bilər. Bu gün Azərbaycan müsəlman cəmiyyəti olaraq ailə və uşaq məsələləri üzrə demoqrafik problem yaşamır”.
Həmsöhbətimizin bildirdiyinə görə, Azərbaycanda gec yaşda ailə quran bəy və xanımların sayında kəskin artım qeydə alınır: “Ümumiyyətlə, yaş artdıqca, evlənmə ehtimalı da azalır. Xüsusən də kişilərdə kompleks artır, onlar seçim etməkdə çətinlik çəkirlər. Ailə qurmayan xanımlar isə depressiya halları yaşayır, psixoloji gərginlik keçirirlər. Bundan başqa, karyera qurmaq istəyi də gec evlənmələrə səbəb olan amillərdəndir.
Gec evlənməyin müsbət cəhəti isə odur ki, insanlar gənc yaşlarına nisbətən daha kamil olurlar. Özlərini ailə qarşısında daha məsuliyyətli hiss edirlər. Ailələrinə, xanımlarına qarşı daha diqqətli olurlar. Bütün hallarda, tibb də sübut edir ki, insanlar yaşlandıqca, nəsilartırma qabiliyyətləri də zəifləyir. Bu baxımdan gec evlənənlərin övladlarının olmamaq risqi də var”.
Boşanmaların sayının artmasına gəlincə, birlik sədri bunun müxtəlif səbəbləri olduğunu qeyd etdi: “Bəzən deyirlər ki, maddi durum boşanmaya gətirib çıxarır. Mən bu fikirlə razı deyiləm. Zənnimcə, boşanmanın əsas səbəbi xarakterlərin uyğun gəlməməsidir. Sonrakı yerlərdə sağlamlıq, xüsusən də sonsuzluq məsələsi, ailədaxili münasibətlərin düzgün tənzimlənməməsi, ailədaxili məişət zorakılığı, tərəflərdən birinin zərərli vərdişlərə aludəçiliyi və s. durur. Maddi durum da səbəblərdən biridir. Amma bu, əsas yerdə dayanmır”.
F.Hacıbəyli hesab edir ki, izdivacların sayının artması, boşanmaların sayının azalması üçün tək aidiyyəti qurumlar və vətəndaş cəmiyyətləri deyil, hər kəs bu məsələdə aktiv olmalıdır: “Ziyalılar, ali təhsil ocaqlarında dərs deyən müəllimlər ailə dəyərləri haqqında gənclərə mütəmadi məlumat verməlidirlər. Boşanmanın çıxış yolu olmadığını onlara aşılamaq lazımdır. Düzdür, bu qərar son anda verilə bilər. Hər xırda məsələyə görə ailəni dağıtmaq düzgün deyil”.
Günel CƏLİLOVA
