İlqar Hüseynli: “Bütün ölkə əhalisi tütün məmulatlarının ictimai yerlərdə istifadəsinin məhdudlaşdırılmasını alqışlayır” Kamandar Hüseynov: “Müəyyən edilən qaydaları pozan şəxsləri polis əməkdaşları gördükdə dərhal cərimə edəcəklər” Şahin Camalov: “Qanunun tətbiqi yüksək səviyyədə həyata keçirilərsə, çox qısa müddətdə müsbət nəticələr əldə edəcəyik”
Artıq bir neçə gündür qapalı və ictimai yerlərdə siqaretdən istifadəyə qadağa qoyulub. Prezident İlham Əliyevin “Tütün məmulatlarının istifadəsinin məhdudlaşdırılması haqqında” imzaladığı qanun Azərbaycan Respublikası əhalisinin sağlamlığının qorunması, sağlam həyat tərzinin təbliği, uşaqların və gənclərin sağlam böyüməsi və inkişafı, zərərli vərdişlərə aludəçiliyin profilaktikası, tütün məmulatlarının istifadəsinin və tütün tüstüsünün ətraf mühitə ziyanlı təsirlərinin azaldılması istiqamətində fəaliyyətin hüquqi əsaslarını müəyyən edir. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 212-ci maddəsində (Tütün məmulatının istehlakına dair məhdudiyyətlərə riayət edilməməsi) bununla bağlı cərimələr nəzərdə tutulub.
Məcəllənin 299, 305, 306.4, 318 və 322.0.4-cü maddələrində nəzərdə tutulan yerlər istisna olmaqla, “Tütün və tütün məmulatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə qadağan edilmiş digər yerlərdə siqaret çəkməyə görə otuz manat məbləğində cərimə nəzərdə tutulub.
Qeyd edək ki, müəssisələrdə, idarələrdə, təşkilatlarda siqaret çəkmək üçün xüsusi yerlərin ayrılmasının və görünən yerlərdə “siqaret çəkmək qadağandır” xəbərdarlıq yazısının və ya işarəsinin olmasının təmin edilməməsinə görə isə vəzifəli şəxslər dörd yüz manat məbləğində, hüquqi şəxslər isə min manat məbləğində cərimə edilir.
Həmçinin, Məcəllədə hava nəqliyyatında müəyyən edilməmiş yerlərdə siqaret çəkməyə görə 100 manat, dəmir yolu nəqliyyatında müəyyən edilməmiş yerlərdə siqaret çəkməyə görə 40 manat, metro vaqonlarında siqaret çəkməyə görə 50 manat, dəniz və çay nəqliyyatında müəyyən edilməmiş yerlərdə siqaret çəkməyə görə 40 manat, müntəzəm şəhərdaxili (rayondaxili), şəhərlərarası (rayonlararası) və beynəlxalq marşrutlar üzrə hərəkət edən avtobusda siqaret çəkilməsinə görə isə 40 manatdan 50 manatadək məbləğdə cərimə nəzərdə tutulub.
Bir sözlə, qanunu pozanlar 30 manatdan 1000 manata qədər cərimələnəcəklər.
Siqareti sərbəst şəkildə istənilən yerdə çəkməyə öyrəşən şəxslər artıq bu istəklərini gerçəkləşdirə bilmirlər. Artıq siqaret çəkmə qadağası iaşə obyektində oturan şəxslərin narazılığına səbəb olur. İaşə obyektinin məsul şəxsləri siqaret yandıran şəxsə burada istifadə edə bilməz sözünü desələr belə, bəziləri buna məhəl qoymur. Belə olan halda, həmin şəxslər qanunvericiliyin tələbinə uyğun olaraq cərimələnirlər. Bir sözlə, siqaret aludəçiləri isdədikləri məkanda siqaretlərini yandıra bilməyəcəklər.
Onu da bildirək ki, qadağa şadlıq evlərinə də şamil olunur. Şadlıq evlərində qadağanedici nişanlar vurulur, içəridə siqaretin çəkilməməsi ilə bağlı toy sahiblərinə xəbərdarlıq da edilir. Qonaqların zallarda siqaretdən istifadə etməməsinə isə inzibatçılar nəzarət etməlidirlər.
Apardığımız araşdırma zamanı məlum oldu ki, insanlar “Tütün məmulatlarının istifadəsinin məhdudlaşdırılması haqqında” Qanunun qəbul olunmasını müsbət dəyərləndirirlər. Onlar istirahət mərkəzlərində, nəqliyyat vasitələrində, iaşə obyektlərində və digər məkanlarda siqaretin istifadəsinin məhdudlaşdırılmasına sevinir və bu qərarı alqışlayırlar.
Sosial sahə üzrə ekspert İlqar Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, tütün məmulatlarının istifadəsinin məhdudlaşdırılması məsələsi dəfələrlə parlamentarilər tərəfindən müzakirəyə çıxarılıb: “Dünyanın əksər ölkələrində ictimai yerlərdə siqaretin istafadəsi məhdudlaşdırılıb. Azərbaycanda isə siqaretin ictimai yerlərdə istifadəsinin yalnız cərimə yolu ilə qarşısını ala bilərik. Azərbaycan ictimaiyyəti cəmiyyətin sosial sifarişi baxımından, dünyada gedən mədəni dəyişikliklərin yanaşması kimi öz davranışlarına tətbiq etsinlər. Bəllidir ki, bu gün bir çox insan şadlıq evlərində baş tutan mərasimlərdə siqaretdən istifadə olunduğu üçün həmin məclisi tez tərk edirlər. Qadın və ya uşaq olan yerdə siqaretin istifadə olunması nə etik, nə də mental baxımdan düzgün deyil. Siqaretdən istifadə edənlər açıq havada öz istəklərini həyata keçirə bilərlər”.
İ.Hüseynli onu da bildirdi ki, bütün ölkə əhalisi tütün məmulatlarının ictimai yerlərdə istifadəsinin məhdudlaşdırılmasını alqışlayır. Belə bir qanunu imzaladığı üçün hər kəs Prezident İlham Əliyevə təşəkkür edir.
Hüquqşünas Kamandar Hüseynov bildirdi ki, siqaret, sulu qəlyan və elektron siqaretdən istifadəyə eyni zamanda xüsusi ayrılmış yerlər istisna olmaqla, motel, hostel, habelə fiziki şəxslərin gecələməsi və ən azı 24 saat ərzində qala biləcəkləri digər yerləşdirmə obyektlərində də icazə verilməyəcək: “Qəbul edilən yeni qaydaya görə, müəssisələrdə, idarələrdə, təşkilatlarda siqaret çəkmək üçün xüsusi yerlər ayrılmalı və görünən yerlərdə “siqaret çəkmək qadağandır” xəbərdarlıq yazısının və ya işarəsinin olması təmin edilməlidir. Bu qaydaları pozan şəxsləri polis əməkdaşları gördükdə dərhal cərimə edəcəklər”.
“İnsan Hüquqları XXI əsr - Azərbaycan” Fondunun sədri Şahin Camalovun sözlərinə görə, qanunun icrası tam həyata keçirilərsə, müsbət nəticələr əldə ediləcək: “2017-ci ilin əvvəlindən bu sahədə bir sıra işlər görməyə çalışırıq. Bu qanunu imzaladığı üçün cənab Prezidentə təşəkkür edirəm. Bizim əməyimiz yerdə qalmadı. İşlərimizin bir nəticəsi oldu. Çox lazımlı və mütərəqqi bir qanundur. Tütün məhsullarından istifadə qaydaları ilə bağlı çox ciddi narazılığın olduğu bir məqamda, bu, yerinə düşən bir qanun oldu. Ümid edirəm ki, qanun layiqincə icra olunacaq. Yəni qanun icra olunmayan zaman daha çox narahatlıq yaradır, nəinki həmin qanun heç olmadıqda. Belə bir qanun varsa, niyə də həyata keçirilməsin? Düşünürəm ki, bu qanunun icrası ilə bağlı müəyyən çətinliklər yaranacaq. İlk olaraq İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişikliklər olmalıdır ki, qanun daha yaxşı və düzgün icra olunsun. Bu sahəyə nəzarət edəcək qurumlar müəyyən edilməlidir. Qanun çox sərt şəkildə tətbiq edilməlidir. Heç bir güzəşt olmamalıdır. Həm çəkənlər, həm də siqaretin çəkilməsinə icazə verən obyektlər cərimələnməlidirlər. Qanunun tətbiqi yüksək səviyyədə həyata keçirilərsə, çox qısa müddətdə müsbət nəticələr əldə edəcəyik”.
Günel CƏLİLOVA
