Xeyrulla Ağayev: “Ən yaxşı yol televiziyalara baxmamaq, insanı neqativə kökləyən aqressiv informasiyadan uzaq olmaqdır” Könül Vaqifqızı: “Komediya və romantik janrda çəkilən filmlərə baxmaq insanın psixikasına əməlli-başlı müsbət təsir edir”
Böyük şəhərlərin genişliyi, göz oxşayan gözəlliyi, rəngarəngliyi insanları özünə cəlb edir. Bu təbiidir. Amma böyük şəhərlərin gözəlliyinin içində bir yeknəsəklik, darıxdırıcılıq, insanın özünü tapmasına əngəl olan amillər də az deyil. Müşahidələr göstərir ki, kənd yerlərində nisbətən informasiyadan, qarışıq münasibətlərdən uzaq olan adamlar daha az depressiyaya düçar olurlar.
Ancaq iri şəhərlərdə yaşayan insanların depressiyadan qaçması müşkül məsələdir. Keçən illərlə müqayisədə insanlar, xüsusən də gənclər arasında depressiya çox yüksək həddə çatıb. Bu yalnız bizim şəhərdə belə deyil, dünyanın böyük şəhərlərində yaşayan insanlara da xasdır.
Depressiyadan can qurtarmağın yolları insanları ən çox məşğul edən, düşündürən məsələlərdən biridir. Bu qədər psixoloji mərkəz də, psixoloqlar da bu problemin həllində depressiyadan əziyyət çəkən insanlara lazımi səviyyədə yardım göstərə bilmirlər. İnsanları depressiyadan çıxarmaq üçün hər psixoloq bir cür məsləhət verir, amma nəticə istənilən səviyyədə olmur.
Psixoloqlar hesab edirlər ki, insanların depressiyaya düşməsində, bu hala meylli olmasında rol oynayan amillər var. İlk növbədə insanlar özlərini depressiyadan qorumağı bacarmalıdırlar. Depressiyadan çıxmağın müxtəlif yolları olduğunu qeyd edən psixoloqlar bildirirlər ki, bundan qorunmağın ən optimal yolu mənfi emosiya, pis əhval yaradan hallardan qaçmaqdır: “Tanınmış pedaqoq-psixoloq, yazıçı Xeyrulla Ağayev hesab edir ki, depressiyaya düşən insanların bu ovqatdan çıxmasının ən gözəl yollarından biri televiziya proqramlarından və internetdən uzaq olmalarıdır: “Ən yaxşı yol televiziyalara baxmamaq, insanı neqativə kökləyən aqressiv informasiyadan uzaq olmaqdır. Depressiyanın əsas motivi maddi durumdan daha çox stress mənbəyi olan kriminal informasiya və sosial şəbəkə asılılığıdır”.
X.Ağayev bildirir ki, xarakter psixologiyası baxımından tarixən insan üçün ən böyük bəla fəaliyyətsizlik və məşğulluğun olmaması sayılır. Onun sözlərinə görə, bütün bəlaların “anası” fəaliyyətsizlik sayılır: “Doğrudur, işsizlik, məşğulluq problem doğuran bir haldır. Bu kimi hallar depressiya və digər hallar yaradır. Ancaq deyərdim ki, gənclər arasında depressiyanın motivi, səbəbi sosial şəbəkələrdir və informasiya resurslarının yaydığı kriminal və digər xarakterli informasiyalardır. Bunlar nəzərə alınmalıdır. Bir atalar məsəli var: “Bir bulağın suyundan inək də içir, ilan da içir. İnək içir süd verir, ilan içir zəhər verir. Sosial şəbəkə də həmin bulaqdır. Ağıllı insanlar sosial şəbəkədə oturub işləyərək milyonlar qazanır, informasiyalara yiyələnir, ixtiralar, kəşflər edir. Ancaq ağlın, kamilliyin çatışmadığı insanlar sosial şəbəkələrin, internetin təsiri altına düşür. Bu, sosial şəbəkənin neqativ tərəfləridir. Statistikaya görə, son 9 ayda Azərbaycanda 14 minə yaxın boşanma hadisəsi baş verib. Bu boşanmanın da əsas səbəblərindən biri məhz sosial şəbəkələrdir, mesajlar, şəkillər, digər hallardır. Deyək ki, bu gün dünya internetdən, sosial şəbəkədən mənfi tərəfdən istifadə edəndə bayaq dediyim ilanın zəhəri təsiri bağışlayır və gəncliyin beynini zəhərləyir. Bunun da nəticəsi depressiya, fikir dağınıqlığı və s. olur”.
Psixoloq Könül Vaqifqızı hesab edir ki, bəzən insan özü özünü depressiyaya salır. Onun sözlərinə görə, hansısa bir problemi ürəyinə salıb onu tez-tez beynində hərəkət etdirən, dolandıran insan sözsüz ki, bu haldan xilas ola bilməyəcək. Psixoloq təklif edir ki, depressiya havası hiss olunar- olunmaz, insanlar bundan xilas yolları axtarıb tapmalıdırlar: “Təəssüflər olsun ki, son illər depressiyadan əziyyət çəkən insanların sayı çoxalır. Ancaq bizdə deyil, bütün dünyada bu hal yaşanır. İllər əvvəl insanların depressiyaya düşməsinə az-az təsadüf edilərdi. Keçən illərin statistikası göstərir ki, bu hallar keçmişdə nadir olub. Çünki o dövrdə insanlar mənfi emosiya aşılayan informasiyalardan xəbərsiz idilər, bundan başqa, münasibətlər taraz idi. Ailədə, cəmiyyətdə, bir sözlə, hər yerdə insanlar bir-birinə dözümlü yanaşır, fikirlərini başqa istiqamətə yozmurdular. Bu gün insanların bir-birinə münasibətində, demək olar ki, keçən vaxtlardakı səviyyədə səmimiyyət yoxdur. Get-gedə insanların bir-birinə dözümlü münasibətləri kölgəyə çəkilir. Bu çox mənfi tendensiyadır”.
K.Vaqifqızı hesab edir ki, insanlar depressiyadan çıxmaq üçün fikir dağıdan işlərlə məşğul olmalıdırlar. Onun fikrincə, depressiyaya düşən insanlar daha çox komediya janrında çəkilən filmlərə, şən əhval-ruhiyyə yaradan musiqilərə qulaq asmalı, yaxınları, doğmaları və dostları ilə daha yaxın olmalıdırlar: “Komediya və romantik janrda çəkilən filmlərə baxmaq insanın psixikasına əməlli-başlı müsbət təsir edir. Depressiyaya düşən insanlar bu cür filmlərə baxsalar yaxşı olar. Gülüş, şadlıq insanı depressiyadan xilas edir. Yaxınları ilə ünsiyyətdə olmaq, gözəl musiqiyə qulaq asmaq, internetdən uzaq olmaq kimi amillər insana yaxşı təsir göstərir”.
İradə SARIYEVA
