Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Trampın "Hörmüzü işğal planı"nın görünməyən və görünən tərəfləri...

Image


Tramp avqustun 14-də Nyu-Yorkda çıxışı zamanı bildirib ki, İranı məğlub etdikdən sonra Hörmüz boğazını ABŞ ərazisi elan etməyi düşünür.

Amma burada çox mühüm bir məqam var: bu, hazırda hüquqi baxımdan həyata keçiriləcək bir qərar deyil. Yəni Trampın prezident kimi belə bir bəyanat verməsi Hörmüzün avtomatik olaraq ABŞ ərazisinə çevrilməsi demək deyil.

Üstəlik, ABŞ administrasiyasından bir yüksək vəzifəli şəxsin jurnalistə bunun zarafat xarakterli ifadə olduğunu bildirdiyi də yazılır. Yəni Trampın özünün dediyi söz çox sərtdir, amma Ağ Ev daxilindən gələn izaha görə bunu formal ərazi ilhaqı kimi qəbul etmək lazım deyil.

Bununla belə, məsələni sadəcə “Tramp zarafat etdi” deyib keçmək də düzgün olmaz. Çünki Tramp eyni çıxışda ABŞ-ın artıq Hörmüz üzərində blokada və faktiki nəzarət imkanına malik olduğunu vurğulayıb. Hazırda boğazdan keçidlər kəskin şəkildə azalıb və İran ABŞ-ın nəzarət iddiasını rədd edir.

Əgər Tramp bunu ciddi siyasi məqsəd kimi nəzərdə tutursa, söhbət çox böyük şeydən gedir. Hörmüz boğazı İranla Oman arasında yerləşir və dünyanın ən mühüm enerji arteriyalarından biridir. Onu ABŞ ərazisi elan etmək faktiki olaraq İranın ərazi və suverenlik iddiasına birbaşa meydan oxumaq, hətta beynəlxalq hüquq baxımından son dərəcə böyük böhran yaratmaq demək olardı.

İran da artıq buna çox sərt cavab verib və boğazın İranın nəzarətində qalacağını bildirib. Məncə, burada daha maraqlı sual budur: Tramp niyə məhz indi belə bir söz deyib və bunun arxasında hansı strateji məqsəd dayanır? Çünki bu, təkcə “dəli-dolu Tramp sözü” kimi görünməyə də bilər.

BMT bu bəyanata reaksiya verməlidir, bəs niyə vermir?

Əslində burada bir incə məqam var: BMT-nin dərhal Trampın bəyanatına ayrıca siyasi bəyanatla qarşılıq verməsi hüquqi baxımdan məcburi deyil. BMT yalnız üzv dövlətlərin və ya Təhlükəsizlik Şurasının gündəmə gətirdiyi məsələ üzrə rəsmi mövqe ortaya qoya bilər.

Əgər söhbət Hörmüz boğazının ABŞ ərazisi elan edilməsindən gedirsə, bu, BMT baxımından çox ciddi məsələdir. Çünki Hörmüz boğazının bir hissəsi İranın, digər hissəsi isə Oman ərazi sularına yaxın ərazidə yerləşir və beynəlxalq dəniz hüququ ilə tənzimlənir. ABŞ prezidentinin birtərəfli bəyanatı həmin ərazinin hüquqi statusunu dəyişmir.

BMT-nin susmasının bir neçə səbəbi ola bilər. Birincisi, Trampın dediyi sözün rəsmi ABŞ qərarı və ya hüquqi akt olmadığı nəzərə alınır. BMT baş katibinin hər bir dövlət rəhbərinin siyasi və ya hətta provokativ bəyanatına ayrıca reaksiya verməsi praktik olaraq mümkün deyil.

İkincisi, Ağ Ev daxilindən bunun zarafat xarakterli ifadə olduğu bildirilibsə, BMT bunu hazırda ABŞ-ın real ərazi iddiası kimi qiymətləndirməyə bilər. Rəsmi qərar, prezident sərəncamı, Konqres aktı və ya ABŞ-ın BMT-yə təqdim etdiyi hüquqi mövqe olsaydı, məsələ tamamilə başqa səviyyəyə keçərdi.

Üçüncüsü, burada Təhlükəsizlik Şurasının siyasi reallığı var. ABŞ özü BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvüdür və veto hüququna malikdir. İran belə bir məsələni Təhlükəsizlik Şurasına çıxara bilər, amma ABŞ məsələnin qərar və ya qətnaməyə çevrilməsinə veto qoya bilər. Bu da BMT-nin niyə ehtiyatlı davrandığını izah edən amillərdən biridir.

Amma fikrimizcə, əsas məsələ başqadır. BMT-nin indi susması o demək deyil ki, belə bir iddia beynəlxalq hüquq baxımından normaldır. Əgər ABŞ həqiqətən Hörmüz boğazını öz ərazisi elan etmək istiqamətində hüquqi və praktiki addımlar atsaydı, onda söhbət sadəcə Trampın açıqlamasından yox, dövlətin ərazi iddiasından gedərdi. Bu isə BMT Nizamnaməsinin ərazi bütövlüyü və güc tətbiqinin yolverilməzliyi prinsipləri baxımından çox ciddi mübahisə doğurardı. Hətta belə bir vəziyyətdə İranın BMT Təhlükəsizlik Şurasına müraciət etməsi, məsələni Baş Assambleyaya çıxarması və beynəlxalq hüquq müstəvisində etiraz etməsi tamamilə gözlənilən olardı.

Ona görə hazırkı mərhələdə “BMT niyə susur” sualından daha dəqiq sual budur: “BMT hansı mərhələdə bu bəyanatı artıq sadəcə siyasi ritorika yox, beynəlxalq hüquq problemi kimi qiymətləndirməyə məcbur olacaq?” Cavab isə ABŞ-ın bundan sonra real hüquqi və hərbi addım atıb-atmamasından asılıdır.

Akif NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ