Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Gürcüstandan Azərbaycana və Ermənistana avtomagistral çəkilişi niyə ləngidildi?..

Image


Gürcüstanda Azərbaycan və Ermənistan istiqamətində yeni avtomobil yollarının tikintisi ilə bağlı beynəlxalq tenderlərin müddətinin uzadılması ilk baxışdan texniki və prosedur xarakterli qərar təsiri bağışlasa da, məsələyə regionda baş verən son geosiyasi proseslər fonunda yanaşdıqda bunun daha geniş strateji əhəmiyyəti görünür. Rustavi–Qırmızı Körpü və Algeti–Sadaxlı avtomobil yollarının tikintisi Gürcüstanın həm Azərbaycan, həm də Ermənistan istiqamətində nəqliyyat bağlantılarını gücləndirmək və ölkənin Cənubi Qafqazın formalaşmaqda olan yeni tranzit sistemində mövqeyini qorumaq cəhdinin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Layihənin miqyası da bunu göstərir. Ümumi uzunluğu 61,2 kilometr olacaq yolun dörd zolaqlı, beton örtüklü sürətli magistral kimi inşası, 26 körpünün və 11 yol qovşağının yaradılması nəzərdə tutulur. Təxminən 250 milyon avro dəyərində layihənin Avropa İnvestisiya Bankının krediti hesabına maliyyələşdirilməsi isə Gürcüstanın nəqliyyat siyasətində Avropa maliyyə institutlarının rolunun artmasını göstərən mühüm məqamdır.

Burada ilk diqqətçəkən məsələ zamanlamadır. Cənubi Qafqazda nəqliyyat və kommunikasiyaların yenidən qurulması ilə bağlı proseslər son dövrdə əhəmiyyətli dərəcədə sürətlənib. Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində əldə olunan razılaşmalar, Zəngəzur istiqamətində nəqliyyat bağlantısının gündəmə gəlməsi, ABŞ-ın prosesə cəlb olunması və TRIPP layihəsi ilə bağlı müzakirələr regionun gələcək tranzit xəritəsinin yenidən cızılmasını gündəmə gətirib. Belə bir şəraitdə Gürcüstanın Azərbaycan və Ermənistan sərhədlərinə aparan əsas magistrallara böyük həcmdə investisiya yatırması təsadüfi görünmür.

Gürcüstanın burada əsas məqsədlərindən biri dəyişən regional tranzit sistemində öz əhəmiyyətini qorumaqdır. Əgər Zəngəzur istiqamətində Azərbaycanı Naxçıvan və Türkiyə ilə birləşdirən yeni nəqliyyat xətti tam gücü ilə fəaliyyətə başlayarsa, bu, Gürcüstanın indiyədək malik olduğu müəyyən tranzit üstünlüklərinə təsir göstərə bilər. Xüsusilə Azərbaycan–Gürcüstan–Türkiyə xətti ilə daşınan yüklərin bir hissəsinin alternativ marşrutlara yönəlməsi ehtimalı Tbilisi üçün strateji məsələdir.

Bu baxımdan Gürcüstanın cavabı rəqabətdən geri çəkilmək deyil, öz nəqliyyat infrastrukturunu gücləndirməklə alternativ imkanlar yaratmaqdır. Rustavi–Qırmızı Körpü magistralı Azərbaycanın əsas quru nəqliyyat şəbəkəsinə çıxışı yaxşılaşdıracaq. Algeti–Sadaxlı xətti isə Ermənistan istiqamətində daşımaların sürətini və təhlükəsizliyini artıracaq. Beləliklə, Gürcüstan öz ərazisini Azərbaycan və Ermənistan arasında ayrı-ayrı istiqamətlərə çıxış verən çoxfunksiyalı tranzit platformasına çevirməyə çalışır.

Burada daha mühüm məqam ondan ibarətdir ki, gələcəkdə Zəngəzur dəhlizi ilə Gürcüstan üzərindən keçən marşrutları yalnız rəqib kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Əksinə, bu yollar müəyyən mənada bir-birini tamamlayan nəqliyyat sisteminin elementlərinə çevrilə bilər. Çünki beynəlxalq yükdaşımalarda əsas məsələ yalnız ən qısa marşrutun mövcudluğu deyil. Alternativ yolların olması, sərhəd-keçid imkanları, yolun keyfiyyəti, gömrük prosedurlarının sürəti, təhlükəsizlik və siyasi sabitlik də daşıyıcıların seçimlərinə ciddi təsir edir.

Bu baxımdan Zəngəzur marşrutunun istifadəyə verilməsi Gürcüstanın əhəmiyyətini avtomatik olaraq aradan qaldırmayacaq. Əksinə, regional ticarətin ümumi həcmi artarsa, bir neçə paralel marşrutun eyni vaxtda inkişaf etməsi mümkündür. Yükün bir hissəsi Azərbaycan–Ermənistan–Naxçıvan istiqamətinə, digər hissəsi isə Gürcüstan üzərindən Azərbaycan və Ermənistanla əlaqələndirilən marşrutlara yönələ bilər. Bu isə Cənubi Qafqazda tranzit sisteminin bir dəhlizdən asılılığını azaldacaq.

Ermənistan baxımından da Gürcüstan istiqamətində yol infrastrukturunun inkişafı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ermənistanın uzun müddət Rusiya istiqamətində nəqliyyat və iqtisadi bağlantılardan asılı olması, Azərbaycan və Türkiyə ilə sərhədlərin bağlı qalması ölkənin xarici ticarət imkanlarını məhdudlaşdırıb. Gürcüstan isə Ermənistanın Qara dəniz limanlarına, Avropa bazarlarına və beynəlxalq nəqliyyat şəbəkələrinə çıxışında əsas quru körpülərdən biridir. Buna görə də yeni magistrallar Ermənistanın iqtisadi manevr imkanlarını genişləndirə bilər.

Ermənistanın Rusiya ilə dəmir yolu sahəsində münasibətlərini yenidən nəzərdən keçirməsi də bu kontekstdə diqqət çəkir. Əgər İrəvan nəqliyyat infrastrukturunda Moskvanın rolunu azaltmağa və alternativ istiqamətləri genişləndirməyə çalışarsa, Gürcüstan üzərindən keçən avtomobil və dəmir yolu marşrutlarının əhəmiyyəti daha da arta bilər. Bu, eyni zamanda Ermənistanın Avropa institutları ilə iqtisadi və infrastruktur əlaqələrinin dərinləşməsi baxımından da mühüm ola bilər.

Azərbaycan üçün isə Gürcüstandakı yeni magistrallar iki istiqamətdə əhəmiyyətlidir. Birincisi, Azərbaycan–Gürcüstan–Türkiyə xətti üzrə avtomobil daşımalarının imkanları genişlənir. İkincisi, Zəngəzur marşrutu ilə yanaşı, Gürcüstan istiqamətinin də qorunması Azərbaycanın tranzit siyasətində diversifikasiya yaradır. Bakı üçün ən optimal model bütün yüklərin bir marşruta bağlanması deyil, müxtəlif istiqamətlərdən istifadə edə bilən çevik nəqliyyat sistemi yaratmaqdır.

Gürcüstanın özü üçün isə əsas məsələ tranzit gəlirlərinin qorunması və ölkənin regional logistika mərkəzi statusunun saxlanılmasıdır. Yeni magistrallar yalnız avtomobil yolunun tikintisi demək deyil. Onlar logistika mərkəzlərinin, anbarların, yanacaqdoldurma və servis məntəqələrinin, gömrük terminallarının və digər xidmət sektorlarının inkişafına əlavə imkan yarada bilər. Yəni yol infrastrukturu gələcəkdə Gürcüstanın iqtisadiyyatında daha geniş multiplikativ effekt formalaşdıra bilər.

Eyni zamanda burada müəyyən rəqabət də qaçılmazdır. Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistanın hər biri öz ərazisindən mümkün qədər çox yük keçirməyə çalışacaq. Zəngəzur marşrutu işə düşdükcə Gürcüstanın mövcud tranzit mövqelərini qoruması üçün təkcə yol tikməsi kifayət etməyəcək. Daşınmaların qiyməti, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, sərhədlərdə gözləmə müddətinin azaldılması, logistika xidmətlərinin keyfiyyəti və siyasi sabitlik əsas rəqabət faktorlarına çevriləcək.

Bu mənada, Gürcüstanın hazırkı addımını Zəngəzur dəhlizinə qarşı yönəlmiş layihə kimi qiymətləndirmək birtərəfli yanaşma olardı. Daha doğru yanaşma budur ki, Tbilisi regionda yaranmaqda olan yeni nəqliyyat reallığına əvvəlcədən uyğunlaşmağa və bütün mümkün marşrutların kəsişdiyi ölkə kimi öz mövqeyini saxlamağa çalışır. Zəngəzur dəhlizi reallaşsa belə, Gürcüstan özünü bu yeni sistemdən kənarda qoymaq istəmir.

Nəticədə Cənubi Qafqazın gələcək tranzit xəritəsində əsas dəyişiklik bir marşrutun digərini tamamilə əvəz etməsi deyil, paralel və bir-birini tamamlayan dəhlizlərin formalaşması ola bilər. Azərbaycan–Naxçıvan–Türkiyə bağlantısı, Azərbaycan–Gürcüstan–Türkiyə xətti və Ermənistan–Gürcüstan istiqaməti vahid regional nəqliyyat şəbəkəsinin müxtəlif qollarına çevrilə bilər. Bu isə Cənubi Qafqazı yalnız enerji deyil, avtomobil və dəmir yolu daşımaları baxımından da daha əhəmiyyətli tranzit məkanına çevirə bilər.

Əslində, Gürcüstanın yeni magistral layihələrinə yanaşmasının əsas strateji mesajı da budur: Zəngəzur dəhlizinin açılması regionda nəqliyyat rəqabətini artırsa da, tranzit imkanlarını bütövlükdə genişləndirir. Bu prosesdən ən çox fayda əldə edəcək ölkələr isə təkcə ən qısa yolu yaradanlar deyil, müxtəlif marşrutları bir-birinə bağlamağı, logistikanı sürətləndirməyi və beynəlxalq yük axınlarını öz ərazisində cəmləşdirməyi bacaran dövlətlər olacaq.

Akif NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ