Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Hörmüz boğazı sözdə Trampın, praktikada SEPAH-ın nəzarətindıdir... Müəmma...

Image


Akif Nağı: “Dünya bazarında neft bahalaşırsa, deməli, Hörmüz boğazında hələ qeyri-müəyyənlik davam edir”

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla etimad münasibətinin olmadığını bildirərək, Tehranın dəfələrlə ABŞ-a “yalan danışdığını” iddia edib. O, eyni zamanda ABŞ ordusunun Hörmüz boğazına “tam nəzarət” etdiyini və bu nəzarəti qoruyacağını açıqlayıb.

Trampın sözlərinə görə, İranın hərbi imkanları ciddi şəkildə zəifləyib, donanması və hava qüvvələri əvvəlki gücündə deyil. O, həmçinin ölkənin ağır iqtisadi vəziyyətdə olduğunu və yüksək inflyasiya ilə üzləşdiyini bildirib. Tramp hesab edir ki, Tehran artıq əvvəlki kimi Yaxın Şərqdə dominant təsirə malik deyil və əsasən bəyanatlarla kifayətlənir.

Bu açıqlamalar ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi və Hörmüz boğazında gəmiçilik və enerji daşımaları ilə bağlı qeyri-müəyyənliyin qaldığı bir vaxtda səslənib. Dünyanın mühüm enerji nəqli marşrutlarından biri olan Hörmüzdə yaranan hər hansı ciddi məhdudiyyət qlobal neft və qaz bazarlarına birbaşa təsir göstərə bilər.

Trampın bəyanatlarının əsas məqsədi Vaşinqtonun Hörmüzdə hərbi üstünlüyünü nümayiş etdirmək və İranın boğaz üzərində təsir imkanlarının məhdud olduğunu göstərməkdir. Bununla yanaşı, sərt ritorika ABŞ-İran münasibətlərində diplomatik dialoqun və boğazın normal fəaliyyətinin bərpasının nə qədər mürəkkəb olduğunu da ortaya qoyur.

Trampın “Hörmüz boğazı tam nəzarətimizdədir, onu biz idarə edirik” bəyanatı hüquqi və praktik baxımdan nə deməkdir, ABŞ həqiqətən boğaz üzərində tam nəzarət əldə edib, yoxsa prezidentin bu ifadəsi hərbi üstünlüyü siyasi və psixoloji mesaj kimi təqdim etmək məqsədi daşıyır?

Akif Nağı:

Politoloq Akif Nağı məsələ ilə bağlı “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, müharibə şəraitində tərəflərin yaydığı məlumatların nə dərəcədə reallığı əks etdirdiyini müəyyənləşdirmək olduqca çətindir. Onun sözlərinə görə, “müharibələrin ilk qurbanı həqiqət olur” deyimi hazırkı vəziyyətdə də özünü göstərir. Tərəflərin hər biri həm hərbi üstünlüyünü nümayiş etdirməyə, həm də beynəlxalq ictimaiyyətə öz mövqeyini qəbul etdirməyə çalışır.

Ekspertin fikrincə, bunun nəticəsində, xüsusilə Hörmüz boğazının kim tərəfindən nə dərəcədə nəzarətdə saxlanılması ilə bağlı bir-birinə zidd məlumatlar ortaya çıxır. Bir tərəfdən ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazına tam nəzarətin ABŞ-da olduğunu bildirir, digər tərəfdən isə Tehran boğaz üzərində nəzarəti itirmədiyini nümayiş etdirməyə çalışır. İranla Oman arasında gəmilərin boğazdan keçidi ilə bağlı müəyyən razılaşmaların əldə olunması barədə məlumatların yayılması da vəziyyətin nə qədər mürəkkəb olduğunu göstərir.

Akif Nağı hesab edir ki, Körfəz ölkələrinin İranın Hörmüzdəki mövqeyi ilə razılaşdığı barədə yayılan məlumatlara da ehtiyatla yanaşmaq lazımdır. Xüsusilə Səudiyyə Ərəbistanının Tehranla bağlı mövqeyi nəzərə alınanda, bütün Körfəz ölkələrinin İranın mövqeyini qəbul etməsi barədə nəticəyə gəlmək çətindir.

Politoloq Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan arasında müdafiə əməkdaşlığının güclənməsini də regiondakı yeni geosiyasi reallıqların göstəricilərindən biri hesab edir. Onun fikrincə, bu proses İranın regiondakı mövqeyinə əlavə təzyiq yaradır və Tehran yaranmış vəziyyətdən ciddi nəticələr çıxarmalıdır.

Akif Nağının sözlərinə görə, İranın regionda müxtəlif silahlı qruplarla əlaqələri olsa da, dövlət səviyyəsində onun möhkəm müttəfiqlərinin sayı məhduddur. Çin və Rusiya İranla strateji münasibətlərə malik olsalar da, onları hərbi-siyasi baxımdan İranın bütün addımlarını açıq şəkildə dəstəkləyən müttəfiqlər kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Bu isə Tehran üçün regional və beynəlxalq təzyiqlər qarşısında manevr imkanlarını müəyyən qədər məhdudlaşdırır.

Politoloq hesab edir ki, hazırkı şəraitdə ABŞ və İranın açıqlamalarından hansının tam həqiqəti əks etdirdiyini yalnız tərəflərin bəyanatları əsasında müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Bu baxımdan ən mühüm göstəricilərdən biri dünya neft bazarındakı davranışdır.

“Əgər Hörmüz boğazında tam sabitlik yaranıbsa və gəmilərin sərbəst hərəkəti təmin olunubsa, bunun dünya neft bazarında öz əksini tapması, qiymətlərin aşağı düşməsi gözləniləndir. Lakin qiymətlər yenidən yüksəlirsə, bu, bazarın hələ də boğazla bağlı ciddi risk gördüyünü göstərir. Deməli, reallıqda Hörmüz boğazı ilə bağlı məsələ tam həllini tapmayıb. Nə ABŞ-ın, nə də İranın dediyi kimi, vəziyyət tam şəkildə onların nəzarətindədir. Dünya bazarında neftin bahalaşması göstərir ki, Hörmüzdə qeyri-müəyyənlik davam edir”, – deyə Akif Nağı bildirib.

Ekspertin fikrincə, neft bazarının reaksiyası təkcə iqtisadi göstərici deyil, həm də geosiyasi risklərin mühüm barometridir. Çünki Hörmüz boğazı qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Boğazdan keçidlərin təhlükəsizliyi ilə bağlı hər hansı şübhə yaranması neft tədarükünün gələcəyi ilə bağlı riskləri artırır və bu da qiymətlərə dərhal təsir göstərə bilər.

Akif Nağı ABŞ-ın hərbi əməliyyatların davam etdirilməsində əvvəlki qədər maraqlı olmadığı, daha çox sanksiyalar və iqtisadi təzyiq vasitələrindən istifadə etməyə üstünlük verdiyi barədə mesajların da rəqiblər tərəfindən fərqli şərh edildiyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Vaşinqton bunu təzyiq strategiyasının dəyişdirilməsi kimi təqdim edir, Tehran isə həmin yanaşmanı ABŞ-ın hərbi yolla məqsədlərinə tam nail ola bilməməsinin nəticəsi kimi qiymətləndirir.

“Burada hər kəs öz maraqlarına uyğun mövqe ortaya qoymağa çalışır. ABŞ öz siyasətini uğurlu göstərmək istəyir, İran isə müqavimət imkanlarını və Hörmüz üzərində təsirini nümayiş etdirməyə çalışır. Ona görə də yayılan məlumatları birbaşa həqiqət kimi qəbul etmək olmaz. Bu, böyük ölçüdə informasiya müharibəsinin tərkib hissəsidir”, – deyə politoloq qeyd edib.

Ekspertin fikrincə, İranın Hörmüz boğazından geri çəkilməməkdə israr etməsi də təsadüfi deyil. Çünki boğaz Tehran üçün yalnız hərbi-strateji deyil, həm də iqtisadi təzyiq vasitəsidir. Bununla belə, boğazda uzunmüddətli gərginliyin davam etməsi İranın öz iqtisadi maraqlarına da zərbə vurur.

Akif Nağı hesab edir ki, İranın neft ixracının məhdudlaşdırılması və gəmiçilik imkanlarına tətbiq edilən təzyiqlər ölkə iqtisadiyyatının vəziyyətini daha da ağırlaşdıra bilər. Bu isə Tehranı bir tərəfdən Hörmüzdəki mövqeyini qorumağa, digər tərəfdən isə iqtisadi təzyiqləri azaltmaq üçün diplomatik imkanlar axtarmağa məcbur edir.

Politoloq belə qənaətdədir ki, hazırkı mərhələdə Hörmüz böhranının yaxın zamanda tam həll olunacağına dair əsaslı fikir söyləmək çətindir. Tərəflərin qarşılıqlı ziddiyyətli bəyanatları, enerji bazarındakı dəyişkənlik və regionda formalaşan yeni hərbi-siyasi əməkdaşlıqlar göstərir ki, qarşıdurmanın həm hərbi, həm iqtisadi, həm də informasiya müstəvilərində davam etməsi ehtimalı yüksəkdir.

Dəniz NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ