Bu ilin sonunadək Ermənistanda yeni Konstitusiya layihəsi dərc olunacaq və sənədin geniş ictimai müzakirəsinə başlanılacaq. Bunu hakim "Vətəndaş Müqaviləsi" partiyasından olan deputat Arusyak Culhakyan parlamentin iclasında deyib. Onun sözlərinə görə, yeni konstitusiyanın preambulasında Müstəqillik Bəyannaməsinə istinad yoxdur.
Rəsmi Bakı yekun sülh sazişinin imzalanması üçün məhz bu dəyişikliyi tələb edir, bəyannamədə Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının yer aldığını bildirir. A.Culhakyan Konstitusiya İslahatları Şurasının üzvüdür. Baş nazir Nikol Paşinyan da konstitusiya dəyişikliyinə tərəfdar olduğunu bildirib. Yeni konstitusiya layihəsini referenduma çıxarmaq üçün parlamentin təsdiqi və deputatların ən azı üçdə ikisinin səsi tələb olunur. Hakim partiyanın parlamentdə cəmi 64 deputatı var. Məsələnin qanunverici orqandan keçməsi üçün azı 70 səs lazımdır. İyunun 7-də keçirilmiş parlament seçkilərində Paşinyanın "Vətəndaş Müqaviləsi" partiyası səslərin təxminən 50 faizini qazanaraq hökuməti təkbaşına formalaşdırmaq hüququnu qoruyub. İkinci yeri 23 faiz səslə "Güclü Ermənistan", üçüncü yeri isə 10 faizə yaxın səslə "Ermənistan" bloku tutub. Paşinyan bildirib ki, həqiqətən də Ermənistanın yeni Konstitusiya layihəsi ilin sonunadək dərc olunacaq. Delimitasiya və eksklavlar məsələsi isə birmənalı olaraq Alma-Ata Bəyannaməsi əsasında həll ediləcək. Baş nazir vurğulayıb ki, İrəvan daxili məsələlərini xarici siyasət arenasında müzakirə etmək niyyətində deyil – bu, prinsipial mövqedir. Onun fikrincə, Konstitusiya islahatları isə hakim partiyanın seçkiqabağı proqramının tərkib hissəsidir və seçkilərdə onu 726 min vətəndaş dəstəkləyib. Paşinyan layihənin dərcinin gecikmə səbəbini belə izah edib: "Müzakirələr zamanı "Vətəndaş Müqaviləsi" partiyasının İdarə Heyəti üzvlərindən çoxsaylı təkliflər daxil olmuşdu. Seçkilər ərəfəsində bunları sakit iş şəraitində müzakirə edə bilməyəcəyimizi anlayaraq, komandadaxili variantı lazımi təhlil olmadan dərc etməmək məqsədilə prosesi seçkidən sonrakı dövrə keçirmək qərarına gəldik. Hazırda təkliflərin verilmə müddəti başa çatıb, onlar müzakirə olunub – yalnız sonuncu bənd üzrə qərar qəbul etmək qalır. Dəqiq vaxt deməyəcəyəm, amma ilin sonunadək mətni mütləq dərc edəcəyik". Sərhədin delimitasiyası, eləcə də anklav və eksklav probleminin tənzimlənməsi mövzusuna toxunan baş nazir bildirib ki, Ermənistan da bu məsələnin həllində eyni dərəcədə maraqlıdır. Paşinyan eksklav probleminin iki mümkün həll yolunu açıqlayıb: ya ərazilər SSRİ dağılanda hansı ölkəyə məxsus idisə, həmin ölkənin tərkibində qalır, ya da tərəflər sərhədboyu ekvivalent sahələrin dəyişdirilməsi barədə razılığa gəlirlər.
Baş nazir həmçinin hər iki ölkənin oxşar infrastruktur çətinlikləri ilə üzləşdiyini vurğulayıb – yaşayış məntəqələrinə aparan yollar sovet dövrünün anklav zonalarından keçir və Azərbaycanın timsalında bu, bəzi kəndlərin tam təcrid olunmasına gətirib çıxara bilər: "Münaqişə məntiqi – "kim nə götürübsə, onundur" – biz bu məntiqdən imtina etmişik. Biz sülh sazişi və Alma-Ata Bəyannaməsinin məntiqini rəhbər tuturuq: Ermənistanın ərazisi Sovet Ermənistanının ərazisinə – 29 min 743 kvadratkilometrə, Azərbaycanın ərazisi isə Sovet Azərbaycanına bərabərdir. Əgər sərhədlərlə bağlı qərar Konstitusiyaya və qanunlara uyğun olaraq xalqın iradəsinin öyrənilməsini tələb edərsə, təbii ki, bu sualla vətəndaşlara üz tutacağıq". Azərbaycanla Ermənistan arasında 13 kilometrə yaxın dövlət sərhədi delimitasiya olunub, həmin ərazilərdə demarkasiya işləri də başa çatdırılıb. Bu günlərdə xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov iki ölkə arasında delimitasiya prosesinin davam etdiyini bildirib: "Sərhədin şimaldan cənuba doğru müəyyənləşdirilməsi barədə bəlli bir razılaşma var. Sülh sazişinin yekunlaşdırılması istiqamətində Azərbaycan tərəfi üzərinə düşən bütün işləri tamamlayıb". Nazir delimitasiya prosesi çərçivəsində eksklav kəndlərlə bağlı məsələlərin də öz həllini tapacağını əlavə edib.
Xatırladaq ki, Azərbaycanın dörd eksklav kəndi hələ də Ermənistanın nəzarətindədir. Bayramov rəsmi Bakının əsas gözləntisini də açıqlayıb: "Biz Ermənistan Konstitusiyasından Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının çıxarılmasını gözləyirik. Sülh sazişi bundan sonra imzalana bilər".
Tahir TAĞIYEV
