Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Paşinyan sülh üçün Qərbi Azərbaycan mövzusundan imtina istəyir...

Image


Bəhruz Quliyev: "Azərbaycanın mövqeyində əsas vurğu insanların öz doğma yurdlarına təhlükəsiz, ləyaqətli və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə uyğun şəkildə qayıtması məsələsidir"

Nikol Paşinyan 8 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda Azərbaycan və Ermənistan arasında əldə olunan razılaşmanı iki ölkə arasında sülhün əsas dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirir. Onun fikrincə, həmin tarixdən sonra Ermənistan üçün yeni siyasi və iqtisadi perspektivlər açılıb.

Paşinyan bildirir ki, sülh sazişinin imzalanması və ratifikasiyası, eləcə də Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin delimitasiyası hələ qarşıda duran məsələlərdir. O, həmçinin Azərbaycanda saxlanılan ermənilərin vəziyyətinin Ermənistan cəmiyyətini narahat etdiyini qeyd edir.

Paşinyanın fikrincə, Vaşinqton razılaşmasının mühüm nəticələrindən biri TRIPP layihəsidir. O hesab edir ki, bu layihə Ermənistanın blokadasına son qoyacaq, ölkə və region iqtisadiyyatının inkişafına təkan verəcək və Azərbaycanla Ermənistanın bir-birini rəqib və ya maneə deyil, qonşu və əlaqələndirici tərəf kimi görməsinə şərait yaradacaq.

Ermənistan baş naziri hesab edir ki, Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsi artıq başa çatıb və sülh əldə olunub. Lakin onun fikrincə, sülhü qurmaqdan daha asan onu dağıtmaq mümkündür.

Mətnin ən mühüm siyasi mesajı isə qarşılıqlı “qayıdış” ritorikasının dayandırılması çağırışıdır. Paşinyan bildirir ki, Ermənistanda “Dağlıq Qarabağ ermənilərinin geri qayıtmaq hüququ” və “Azərbaycandan erməni qaçqınların qayıtması”, Azərbaycanda isə “Qərbi Azərbaycana və qərbi azərbaycanlıların geri qayıtması” barədə ritorika dayandırılmalıdır. O, bunun hər iki ölkədə sülhün geridönməz olması üçün vacib şərt olduğunu vurğulayır.

Paşinyanın yanaşmasına görə, Azərbaycan və Ermənistan qarşılıqlı olaraq keçmiş münaqişənin yaratdığı ərazi və köçkünlük məsələlərini siyasi qarşıdurmanın alətinə çevirməməli, gələcək nəsillərin dinc yanaşı yaşamaq hüququnu əsas prioritet kimi qəbul etməlidirlər.

Paşinyanın “Qərbi Azərbaycana və qərbi azərbaycanlıların qayıdışı” ilə bağlı ritorikanın dayandırılması çağırışını necə qiymətləndirmək olar? Bu açıqlama o deməkdirmi ki, Azərbaycan Qərbi azərbaycanlıların öz tarixi torpaqlarına qayıdış hüququndan imtina etməsə, bu məsələ Ermənistan tərəfindən sülh prosesinə təhlükə kimi qiymətləndirilə bilər? Ümumiyyətlə, Paşinyanın bu yanaşması Azərbaycan-Ermənistan sülh gündəliyində yeni şərt formalaşdırmaq cəhdi kimi dəyərləndirilə bilərmi?

"Nikol Paşinyanın “Qərbi Azərbaycana qərbi azərbaycanlıların qayıdışı” ilə bağlı ritorikanın dayandırılması barədə çağırışı ilk baxışdan sülh gündəliyinin məntiqinə uyğun görünə bilər. Amma məsələyə daha dərindən yanaşdıqda burada ciddi siyasi suallar ortaya çıxır.

Əvvəla, Azərbaycan tərəfinin Qərbi azərbaycanlıların öz tarixi torpaqlarına qayıdış hüququnu gündəmə gətirməsi heç də yeni ərazi iddiası anlamına gəlmir. Azərbaycanın mövqeyində əsas vurğu insanların öz doğma yurdlarına təhlükəsiz, ləyaqətli və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə uyğun şəkildə qayıtması məsələsidir. Ona görə də bu məsələni avtomatik olaraq revanşizm və ya ərazi iddiası kimi təqdim etmək düzgün deyil."

Bu fikirləri "Səs" qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında deyib.

Ekspert qeyd edib ki, Paşinyanın yanaşmasında diqqət çəkən məqam ondan ibarətdir ki, o, həm Ermənistan cəmiyyətində Qarabağ ermənilərinin qayıdışı, həm Azərbaycanda erməni qaçqınların qayıdışı, həm də Azərbaycanda Qərbi azərbaycanlıların qayıdışı ilə bağlı ritorikanın dayandırılmasını paralel şəkildə gündəmə gətirir. Burada zahirən qarşılıqlılıq prinsipi var. Lakin siyasi baxımdan bütün məsələlərin eyni müstəviyə qoyulması mübahisəlidir.

Çünki sülh prosesinin əsas məqsədi tərəflərin legitim hüquq və maraqlarını susdurmaq deyil, onların hüquqi və siyasi çərçivədə həllinə mexanizm yaratmaqdır. Əgər “qayıdış” sözünün özü sülhə təhlükə kimi təqdim edilirsə, onda ortaya belə bir sual çıxır: məcburi köçkünlərin və qaçqınların öz doğma yurdlarına qayıtmaq hüququ hansı siyasi məntiq əsasında sülhə zidd hesab edilə bilər?

İkincisi, Paşinyanın bu açıqlaması Azərbaycan üçün yeni bir şərtin formalaşdırılması cəhdi kimi də qəbul oluna bilər. Əgər Ermənistan demək istəyirsə ki, Azərbaycan Qərbi azərbaycanlıların qayıdışı məsələsini gündəmdə saxladığı müddətdə sülh prosesinin irəliləməsi mümkün deyil, bu artıq sadəcə ritorik çağırış deyil, siyasi şərt mahiyyəti daşımağa başlayır.

Halbuki Vaşinqton razılaşmasının məntiqi ondan ibarət olmalıdır ki, tərəflər yeni qarşılıqlı şərtlər yaratmaq əvəzinə, əldə olunmuş razılaşmaların icrasına fokuslansınlar. Sülh prosesinin hər mərhələsində yeni şərtlərin ortaya çıxarılması isə prosesin özünü uzatmaq riski yaradır.

"Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bəyan edib ki, Qərbi azərbaycanlıların qayıdışı məsələsi beynəlxalq hüquq, təhlükəsizlik və qarşılıqlılıq prinsipləri əsasında həll olunmalıdır. Bu mövqedən imtina etmək isə Azərbaycan üçün sadəcə siyasi ritorikadan geri çəkilmək deyil, yüz minlərlə insanın tarixi yaddaşı və hüquqları ilə bağlı məsələnin gündəmdən çıxarılması demək olardı.

Burada daha bir mühüm məqam var: Ermənistan istəyirsə ki, Azərbaycan Qarabağ ermənilərinin qayıdışı məsələsini sülh gündəliyindən çıxarsın, Azərbaycan da eyni zamanda Qərbi azərbaycanlıların qayıdışının sülhə təhdid kimi təqdim edilməsini qəbul etməyə bilər. Deməli, məsələ “kim hansı ritorikadan imtina edir?” müstəvisində deyil, “bu məsələlərin gələcəkdə hansı hüquqi və humanitar mexanizmlərlə həll olunacağı” müstəvisində müzakirə edilməlidir.

Paşinyanın “münaqişə başa çatıb, sülh əldə olunub, amma sülhü qurmaq onu dağıtmaqdan daha çətindir” fikri özü əslində çox vacib mesajdır. Əgər belədirsə, o zaman sülhü möhkəmləndirmək üçün ilk növbədə qarşılıqlı etimad yaradılmalıdır. Etimad isə bir tərəfin digər tərəfə “bu məsələni gündəmdən çıxar” deməsi ilə formalaşmır.

Əksinə, əsl sülh o zaman mümkündür ki, hər iki tərəf digərinin legitim narahatlıqlarını qəbul etsin və bu məsələləri siyasi təzyiq vasitəsinə çevirmədən hüquqi mexanizmlərlə həll etməyə hazır olsun.

Hesab edirəm ki, Azərbaycan Qərbi azərbaycanlıların qayıdış hüququndan imtina etməməlidir. Amma eyni zamanda bu məsələ sülh prosesinin alternativi kimi də təqdim edilməməlidir. Yəni nə Azərbaycan bu hüquqdan imtina etməlidir, nə də Ermənistan bunu sülh sazişinin qarşısında yeni maneə kimi qoymalıdır.

Əgər Vaşinqtonda əldə edilmiş razılaşma həqiqətən tarixi dönüş nöqtəsidirsə, onda bundan sonrakı mərhələ yeni şərtlər irəli sürmək yox, mövcud razılaşmaların icrası mərhələsi olmalıdır. Ermənistanın qarşısında konstitusiya dəyişiklikləri, sülh sazişinin imzalanması və ratifikasiyası, sərhədlərin delimitasiyası kimi məsələlər dayanırsa, diqqət məhz bu istiqamətlərə yönəlməlidir.

Qərbi azərbaycanlıların qayıdışı məsələsinə gəlincə, bunu sülhə təhlükə kimi deyil, gələcəkdə hüquqi, humanitar və qarşılıqlı razılaşmalar əsasında həll edilə biləcək məsələ kimi qəbul etmək daha doğru yanaşmadır.

Çünki sülh o zaman dayanıqlı olur ki, tərəflər keçmişin ağrılı məsələlərini susdurmaqla deyil, onları hüquq və ədalət çərçivəsində həll etməklə gələcəyə gedirlər. Əks halda, bu gün “qayıdış ritorikasından imtina edin” tələbi ilə gündəmə gətirilən məsələ sabah sülh prosesinin özünə qarşı yeni siyasi alətə çevrilə bilər.

Ona görə də Paşinyanın son açıqlamasını sırf sülh çağırışı kimi deyil, həm də Ermənistanın sülh gündəliyinin gələcək çərçivəsini müəyyənləşdirmək cəhdi kimi qiymətləndirmək mümkündür. Azərbaycanın mövqeyi isə aydın olmalıdır ki, sülh mümkündür, hətta zəruridir, amma sülh heç bir tərəfin öz legitim hüquqlarından birtərəfli qaydada imtina etməsi hesabına qurula bilməz."- deyə, B.Quliyev əlavə edib.

Akif NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ