Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

"NATO dağılır, Türkiyə çıxır" - Türkiyə-Səudiyyə-Pakistan sazişinin pərdəarxası...

Image


Xaqani Cəfərli: “Türkiyənin Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı ilə ittifaqı onu gücləndirmək əvəzinə daha çox düşmən qazandırır”

Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanan müdafiə sazişi üç ölkə arasında təhlükəsizlik və hərbi əməkdaşlığın gücləndirilməsini nəzərdə tutur və tərəflərdən birinə qarşı hərbi hücumu digərlərinə qarşı hücum kimi qiymətləndirir.

Türkiyə ilə Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında yaradılan müdafiə ittifaqı fonunda Ankaranın belə bir təhlükəsizlik mexanizminə hansı strateji zərurətdən getdiyi sual doğurur. Türkiyə onsuz da NATO üzvüdür və alyansın 5-ci maddəsinə əsasən üzv ölkələrdən birinə silahlı hücum bütün alyansa qarşı hücum kimi qiymətləndirilə bilər. Bu baxımdan, yeni üçtərəfli müdafiə sazişi NATO-nun kollektiv müdafiə mexanizmini tamamlayan əlavə təminatdır, yoxsa Türkiyə NATO-nun gələcəkdə onun təhlükəsizlik ehtiyaclarını tam qarşılamaya biləcəyini düşünür? Daha geniş yanaşsaq, bu addım Ankaranın NATO daxilindəki mövqeyini yenidən nəzərdən keçirməsi və uzunmüddətli perspektivdə alyansdan mümkün çıxışa hazırlaşması kimi qiymətləndirilə bilərmi, yoxsa söhbət NATO-dan çıxmaqdan deyil, Türkiyənin müstəqil və çoxşaxəli təhlükəsizlik strategiyasını gücləndirməsindən gedir?

Politoloq Xaqani Cəfərli “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında yaradılan Birgə Müdafiə Sazişini şərh edib.

Politoloqun sözlərinə görə, tarix boyu yaradılan hərbi ittifaqların konkret hədəfi olub. Onun fikrincə, ilk dəfədir ki, Məkkədə imzalanan belə bir sazişin heç bir ölkəyə qarşı yönəlmədiyi açıqlanır.

Xaqani Cəfərli hesab edir ki, NATO üzvü olan Türkiyənin Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı ilə belə bir ittifaq yaratması ciddi suallar doğurur. O bildirib ki, Pakistanın Hindistan və Əfqanıstanla problemləri, eləcə də ölkə daxilində puştun və bəluç separatizmi ilə bağlı proseslər onun təhlükəsizlik vəziyyətini olduqca mürəkkəbləşdirir.

Politoloqun fikrincə, Pakistanın Səudiyyə Ərəbistanını İranın proksi qüvvələrinə qarşı müdafiə etməsi ölkə daxilində ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Belə bir vəziyyət Pakistanın şiə icmasında silahlı qarşıdurma riskini artırmaqla yanaşı, bəluçların öz müqəddəratını təyin etmək uğrunda hərəkatını da gücləndirə bilər.

Xaqani Cəfərli qeyd edib ki, Pakistanın İran məsələsində ehtiyatlı davranmasının səbəblərindən biri də məhz bu risklərdir. Onun sözlərinə görə, İranın zəifləməsi Pakistandakı bəluç separatizmini gücləndirə bilər və bu, ərazisinin böyük hissəsi bəluçların yaşadığı Pakistan üçün ciddi təhlükə yaradar.

Politoloq hesab edir ki, Pakistanın Səudiyyə Ərəbistanı ilə əməkdaşlığında iqtisadi amillər də mühüm rol oynayır. Onun fikrincə, Pakistan Ər-Riyadın maliyyə dəstəyindən asılı olduğu üçün Səudiyyə Ərəbistanının tələblərinə tam şəkildə qarşı çıxa bilmir.

Xaqani Cəfərli Türkiyənin də bu ittifaqa qoşulmasını Ankaranın müstəqil və çoxşaxəli təhlükəsizlik strategiyasının nəticəsi kimi qiymətləndirmir. O hesab edir ki, Türkiyənin NATO daxilindəki mövqeyi zəifləsə də, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı ilə yaradılan ittifaq Ankaranın təhlükəsizliyini gücləndirmək əvəzinə əlavə risklər yarada bilər.

Politoloq bildirib ki, Türkiyə NATO-ya Sovet İttifaqından gələn təhlükə və Moskvanın ərazi iddiaları səbəbindən qoşulmuşdu. NATO üzvlüyü Türkiyəyə ABŞ-ın nüvə çətiri altında təhlükəsizlik təminatı ilə yanaşı, Qərbin sərmayə və texnologiya bazarlarına çıxış imkanı da yaradıb.

Onun sözlərinə görə, çoxsaylı daxili və regional problemlərlə üzləşən Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı ilə hərbi ittifaq Türkiyənin imkanlarını artırmaqdan daha çox, onun üçün yeni geosiyasi rəqiblər yarada bilər.

Xaqani Cəfərli ittifaqın yaradılmasında məzhəb amilinin də rol oynadığını düşünür. O qeyd edib ki, bir sıra təhlilçilərin Məkkədə yaradılan bu formatı “Sünni NATO-su” adlandırması təsadüfi deyil.

Politoloq hesab edir ki, üçtərəfli ittifaqın gələcək fəaliyyətində məzhəb amili özünü açıq şəkildə göstərərsə, bu, Yaxın Şərqdə və daha geniş regionda onsuz da mürəkkəb olan vəziyyəti daha da gərginləşdirə bilər.

Dəniz NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ