Qulamhüseyn Əlibəyli: “Aİ dəhlizin ABŞ şirkətinə icarəyə verilməsini qəbul etmək istəmir”
Avropa İttifaqı (Aİ) regional inteqrasiyanı gücləndirə biləcək nəqliyyat marşrutlarına böyük diqqət yetirir. Bu baxımdan, Aİ hələlik Zəngəzur dəhlizi layihəsinin (TRIPP) təfərrüatlarının açıqlanmasını gözləyir.
Bunu Avropa Komissiyasının (AK) Xarici Əlaqələr və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə rəsmi nümayəndəsi Anita Hipper deyib.
“Aİ-nin Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali nümayəndəsi Kaya Kallas Vaşinqtonda keçirilən sammitdən sonra Ermənistan və Azərbaycanın Xarici işlər nazirləri ilə apardığı müzakirələrdə əldə olunmuş razılaşmaların, o cümlədən nəqliyyat əlaqəsi məsələlərinin praktiki həyata keçirilməsi üçün Aİ-nin dəstəyini və təcrübəsini təklif edib”, - avropalı məmur bildirib.
Anita Hipperin sözlərinə görə, Aİ əməkdaşlığın yeni sahələrini müəyyənləşdirmək və münasibətlərin normallaşması prosesinə Brüsselin dəstəyini göstərmək məqsədilə Bakı və İrəvanla gələcək müzakirələri davam etdirəcək.
Zəngəzur dəhlizinin təfərrüatları açıqlansa nə dəyişəcək ki? Avropa İttifaqı dəhlizin çəkilməsinə yardım edəcək, yoxsa nə? Bununla nəyə işarə edirlər?
“Təfərrüatların açıqlanmasını gözləyirik o deməkdir ki, bundan necə yararlanmaq barədə düşünürük”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən sabiq millət vəkili, hüquqşünas Qulamhüseyn Əlibəyli hesab edir ki, ümumiyyətlə, Aİ nümayəndəsinin bəyanatı daha çox diplomatik xarakterlidir: “Söhbət ondan gedir ki, Aİ Zəngəzur dəhlizinin açılmasını müsbət qarşılayır. Lakin dəhlizin ABŞ şirkətinə icarəyə verilməsini bir qədər qəbul etmək istəmir. Bu da, ümumiyyətlə, son dövrlərdə Aİ ilə Birləşmiş Ştatlar arasında, xüsusən Ukrayna ilə bağlı yaranan fikir ayrılıqları ilə bağlıdır. Fikrimcə, fərqli yanaşma bundan qaynaqlana bilər. Avroittifaq istəyir ki, bu və ya digər formada Zəngəzur dəhlizindən yararlansın. Təfərrüatların açıqlanmasını gözləyirik o deməkdir ki, bundan necə yararlanmaq barədə düşünürük. Demək istəyirlər ki, bu məsələ ilə bağlı onların fikri hələ formalaşmayıb. Hesab edirəm ki, Aİ rəsmisi bu məqamlara işarə edir. Əlbəttə, təfərrüatların açıqlanması ilə məsələ həll olunmur. Daha dəqiq desək heç nə dəyişmir. Zəngəzur dəhlizi gec-tez ABŞ-ın idarəetməsi altında açılmalıdır və açılacaq. Bu da Aİ-ni tam qane etmədiyi üçün bir qədər gözləmə mövqeyi tutublar. Yəqin ki, dəhlizdən necə yararlanmaq barədə düşünürlər. Təxminən oxşar bəyanatla Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi də çıxış edib. Hələ prosesi öyrənəcəklərini, sonra münasibət bildirəcəklərini bəyan ediblər. Düzdür, ilk mərhələdə İran birmənalı olaraq Zəngəzur dəhlizinə qarşı çıxış etdi, amma Rusiya hansısa formada bu dəhlizdən yararlanmaq istəyir. Xüsusən Rusiya istəyir ki, Yaxın Şərqə yükdaşıma prosesində iştirak etsin. Dövlət faktiki olaraq bundan yararlanmaq niyyətindədir və bunu həyata keçirmək üçün yollar axtarır. Eyni sözləri Aİ haqqında da demək olar. Çünki Brüssel də Zəngəzur dəhlizinin əhəmiyyətini başa düşür. O baxəmdan ki, bu dəhliz Şərqlə Qərbi birləşdirən Orta Dəhlizin tərkib hissəsidir. Önəmli olan həm də odur ki, ən qısa marşrutdur. Bu səbəbdən Aİ ondan yararlanmaq barədə yollar axtarır. Ola bilər ki, Aİ də Rusiya kimi dəhlizin idarə olunmasında iştirak etmək istəyir, amma gecikiblər. Ötən 5 ildə bunu həll etsəydilər, hansısa paya sahib olardılar. Ancaq nə Rusiya, nə də Aİ bunu etdi. Aİ qurumları açıq şəkildə ermənipərəst mövqe tutdular, bəyanatlar verdilər və s. Sülh sazişinin imzalanmasını sürətləndirmək üçün Ermənistana təzyiq göstərsəydilər, yəqin belə vəziyyətə düşməzdilər”.
Vidadi ORDAHALLI
