Azərbaycan Tramp administrasiyasının vasitəçiliyi ilə imzalanan sülh bəyannaməsindən sonra milli təhlükəsizlik və texnologiya sahəsində ABŞ ilə daha sıx əlaqələr qurmağa çalışır. Bu fikirlər məşhur “Axios” nəşrində yer alıb.
Nəşr daha sonra yazır: “Azərbaycan Vaşinqton üçün ən iti tikanlardan ikisi olan Rusiya və İran arasında sıxışıb qalıb. O, həm də əsas neft və qaz ixracatçısıdır və yaxşı təchiz olunmuş orduya malikdir. Ölkənin Amerika ilə əməkdaşlıq tarixi var, o cümlədən terrorla qlobal müharibə zamanı havada uçuşlar və yanacaq doldurma dayanacaqları təmin etmək istiqamətində sıx münasibətlər olub. Lakin Azərbaycanın ABŞ-da güclü diaspora malik olan Ermənistanla uzun müddət davam edən münaqişə tarixi qonşu ölkə ilə əlaqələrdə ö zizini qoyub”.
Azərbaycan səfirliyində səfir Xəzər İbrahim “Axios”a verdiyi müsahibədə bildirib ki, onun hökuməti indi işçi qrupları yaratmaq və bütün sahələrdə əlaqələri inkişaf etdirmək üçün ABŞ-la işləyəcək. Bura ilk növbədə iqtisadiyyat, enerji, müdafiə, siyasət, təhsil, texnologiya, süni intellekt kimi sahələr aiddir. Diplomat bildirib: “Gəlin yeni səhifə açaq. Birlikdə işləyək, təkcə Ermənistan-Azərbaycan xətti ilə deyil, həm də Azərbaycan və ABŞ arasında münasibətlərin inkişafında”. X.İbrahim sülh prosesini irəli apardığı üçün ABŞ prezidenti Donald Trampa təşəkkür edib, onun 101 % Nobel Sülh mükafatına layiq olduğunu vurğulayıb: “Çox qısa müddətdə - təxminən altı ay ərzində o, başqalarının 30 ildən çox müddətdə edə bilmədiyini bacardı”. Səfir O, martda Azərbaycana səfər etmiş Ağ Evin xüsusi elçisi Stiv Uitkoffun rolunu xüsusi vurğulayıb: “İstənilən danışıqlarda, xüsusilə çox mürəkkəb sülh danışıqlarında qüdrətli dünya liderinin güclü siyasi iradəsinin olması son dərəcə vacibdir. Bu dəfə biz məhz bunu əldə etdik”. ABŞ rəsmilərindən biri “Axios”a deyib ki, Tramp administrasiyasına rəğbətini Azərbaycan açıq ifadə edir. Bu, həm də Azərbaycanın və Ermənistanın sülh sazişini imzalamaq üçün əsas motivasiyası kimi görünür. Ekspertlər də bildirir ki, Donald Trampın yenidən Prezident seçilməsindən sonra Azərbaycan-ABŞ münasibətlərində müsbət dinamika müşahidə olunur. Bayden administrasiyası dövründə gərginləşən ikitərəfli əlaqələr hazırda qarşılıqlı etimad və siyasi dialoq əsasında yenidən canlanır. Bu fonda qeyd edək ki, prezident İlham Əliyev və həmkarı Donald Tramp Azərbaycan ilə ABŞ arasında Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının hazırlanması məqsədilə Strateji İşçi Qrupunun yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında Anlaşma Memorandumunu da imzalayıblar.
İmzalanan sənədlər arasında prezident İlham Əliyevin və ABŞ prezidentinin xüsusi elçisi Stiv Uitkoffun iştirakı ilə SOCAR-la “ExxonMobil” şirkəti arasında “Əməkdaşlıq haqqında Memorandum”u da xüsusi qeyd olunmalıdır. Strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində Azərbaycan və ABŞ enerji, nəqliyyat, ticarətdən tutmuş, süni intellekt, müdafiə sahəsində satışa qədər çoxsaylı istiqamətlər üzrə əməkdaşlıq edəcəklər. “Azərbaycan Respublikası və Ermənistan Respublikası arasında sülhün və dövlətlərarası münasibətlərin təsis edilməsinə dair Saziş” layihəsinin paraflanması, üçtərəfli görüşün nəticəsinə dair Birgə Bəyannamənin imzalanması Cənubi Qafqazda davamlı və dayanıqlı sülhün təmin olunması istiqamətində olduqca mühüm hadisədir. Təxminən 5 ilə yaxındır ki, Ermənistan məsələni yubatmağa, “Sülh kəsişməsi” adlı utopik layihə irəli sürərək oyunbazlıqla məşğul olmasına baxmayaraq, Azərbaycan ən böyük məqsədlərindən birinə - Zəngəzur dəhlizinin açılmasına nail olur. təkid etdiyi maneəsiz gedişə nail olur. Bu dəhliz regional iqtisadi potensialın yüksəlməsi, sərhədlərin açılması və təkcə regional ölkələr üçün deyil, həm də Avropa, Mərkəzi Asiya və Çin üçün yeni nəqliyyat dəhlizlərinin yaranması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.Bunlar fonunda Azərbaycan ilə Amerika Birləşmiş Ştatları arasındakı münasibətlərin strateji mərhələyə qədəm qoyması üçün yeni imkanlar yaranıb. Ötən ildən başlayaraq iki ölkə arasındakı iqtisadi və ticari əlaqələrin daha da dərinləşməsi müşahidə olunmaqdadır. Belə ki, Azərbaycan ilə ABŞ arasında ticarət dövriyyəsi ötən il 2022-ci il ilə müqayəsidə 3 dəfədən çox artıb. 2022-ci ildə 570 milyon dollar olan ticarət dövriyyəsi 2023-cü ildə 904 milyon, ötən il isə 1 milyard 752 milyon dollar olub. Dövlətlər arasında əməkdaşlığın inkişaf edən dinamıkası ticarət və qarşılıqlı sərmayə qoyuluşları sahəsində daha geniş imkanlar yaranır. Bütün bunlar kontekstində, prezident İlham Əliyevin Birləşmiş Ştatlara son səfəri yalnız ABŞ-Azərbaycan münasibətləri deyil, bütövlükdə Amerika Cənubi Qafqaz əlaqələrində yeni səhifə açır. Belə vəziyyətdə Trampın ABŞ hökumətinin Azərbaycana birbaşa yardımına uzun illər mane olan Azadlığa Dəstək Aktının 907-ci düzəlişinin tətbiqinin dayandırılması barədə qərarı dövlətimizin başçısına, Azərbaycan xalqına böyük jestdir.
Ramil QULİYEV
