Aytən Rəhimli: “...Hatəmidən başqa heç bir İran prezidenti bu kompleksi ziyarət etməyib”
Bu günlərdə İrəvana rəsmi səfərdə olan İran prezidenti Məsud Pezeşkian qondarma erməni “soyqırımı” abidəsini ziyarət etməyib. Baxmayaraq ki, Ermənistan tərəfi protokola erməni “soyqırımı” kompleksini ziyarəti də daxil edib, amma Pezeşkian onların arzusunu gözlərində qoyub.
İran prezidentinin bu davranışı erməniləri yaman narazı salıb. Erməni mətbuatı yazır ki, İranın keçmiş prezidenti Məhəmməd Hatəmidən fərqli olaraq, Məsud Pezeşkian bu abidəni ziyarətdən imtina edib. 2016-cı ildə Həsən Ruhani, 2007-ci ildə və 2011-ci ildə Mahmud Əhmədinejad kimi İranın keçmiş prezidentləri də ora getməyiblər, qondarma “soyqırım” abidəsini ziyarət etməyiblər.
Mətbuatda o da bildirilir ki, İrəvanda bu məsələ ənənəvi olaraq dövlət səfərlərinin protokol hissəsi ilə bağlıdır, lakin bu dəfə də İran prezidenti Pezeşkian proqramdan kənarda qalıb.
Pezeşian saxta genosid abidəsinə getməyən növbəti İran prezident oldu, ondan əvvəl keçmiş prezidentlər Həsən Ruhani, Əhmədinejad da getməmişdilər. Amma Hatəmi getmişdi. Daha hansı İran prezidentləri səhvə yol verərək qondarma “soyqırım” abidəsini ziyarət ediblər?
Tədqiqatçı Aytən Rəhimli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Pezeşkianın İrəvan səfəri İranda və Ermənistanda olduğu kimi, Azərbaycanda da maraqla izlənirdi. “Əlbəttə, səfərin mahiyyətindən daha çox Pezeşkianın qondarma “soyqırım” üçün ucaldılan kompleksi ziyarət etməməsi müzakirə edildi. Pezeşkianın “Tsitsernakaberd” memorialına getməməsini şübhəsiz müsbət hal kimi vurğulasaq da, ümumilikdə mənzərəyə daha geniş pəncərədən baxmaq lazımdır. Pezeşkianın İran-Azərbaycan münasibətlərindəki gərginliyin səbəbkarının məhz özlərinin olmasına vurğu edən açıqlaması, şübhəsiz, İran prezidentinin Azərbaycanla apardığı balanslı siyasətin göstəricisi kimi oxuna bilər. Belə olduğu təqdirdə onun qondarma “soyqırım” kompleksinə getməsi təəccüb doğura bilərdi. Bu gün Pezeşkiandan daha çox gözləntisi olan Azərbaycan oxucusu və izləyicisi bir nüansı unutmamalıdır: təkcə Pezeşkian deyil, Hatəmidən başqa heç bir İran prezidenti bu kompleksi ziyarət etməyib. Daha öncə İrəvanda səfərdə olan Əhmədinejad səfər zamanı kompeksə gətməməsi ilə bağlı jurnalistin sualını cavablandırarkən “İranın tarixi hadisələrə dair mövqeyi kifayət qədər aydındır. Tehran bütün haqsızlıqları və zülm faktlarını qınayır, lakin bu məsələdə konkret olaraq hər hansı bir xalqın və ya hadisənin xüsusi vurğulanmasına getmir” deyə şərh vermişdi. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, Pezeşkianın səfər zamanı “Tsitsernakaberd” memorialına getməməsi Azərbaycana xüsusi jest olaraq sayılmamalıdır”.
Müsahibimiz qeyd etdi ki, çünki İran dövlətinin, xüsusilə Azərbaycan və Türkiyə ilə bağlı stabil siyasi kursu var və demək olar ki, bu gün də həmin siyasət dəyişməyib. A.Rəhimlinin sözlərinə görə, ən azından 40 milyon türkün yaşadığı İranda 50-60 min erməniyə həm ibadət, həm də öz dillərində məktəb “azadlığı” buna bariz sübutdur. “Unutmaq lazım deyil ki, İranda “erməni soyqırımı” rəsmi qəbul edilməsə də, araşdırmalar göstərir ki, ikisi paytaxt Tehranda olmaqla İranda ümumilikdə 8 qondarma “erməni soyqırımı” abidəsi və bir muzey fəaliyyət göstərir. Deməli, Pezeşkianın bu addımını qabartmaqdan daha çox səfərin ümumi mahiyyətinə, eyni zamanda etimad təzələməkdə göstərdikləri çabaya diqqət çəkmək lazımdır”-deyə A.Rəhimli bildirdi.
İradə SARIYEVA
