Abutalıb Səmədov: “Ermənistan hakimiyyəti çox ciddi şəkildə narahatdır”
“Ermənistan Respublikasının Avropa İttifaqına qoşulması prosesinin başlanması haqqında” qanun layihəsinin ikinci və yekun oxunuşunun müzakirəsinin təxirə salınması qərara alınıb.
Erməni mətbuatının verdiyi məlumata görə, müvafiq qərar martın 3-də Parlamentdə Avropaya inteqrasiya üzrə Daimi Parlament Komissiyasının iclasında qəbul edilib.
Komissiyanın rəhbəri, hakim “Mülki müqavilə” partiyasından olan deputat Arman Yeqoyanın sözlərinə görə, qanun layihəsinin ciddi texniki təkmilləşdirmələrə ehtiyacı var. “Bu gün həyata keçirilməsi nəzərdə tutulmuşdu, lakin o qədər iş var idi ki, mütəxəssislər və deputatlar sadəcə olaraq verilən vaxtı yetişdirə bilmədilər”.
Bu səbəbdən Yeqoyan Respublika Partiyasının nümayəndəsi Artak Zeynalyandan görüşməyi xahiş edib. “O razılaşdı, lakin bir şərtlə ki, layihə parlamentin növbəti dörd günlük iclasında təqdim edilsin” - deyə Yeqoyan bildirib.
Zeynalyanın sözlərinə görə, sadəcə olaraq, müzakirənin iki aya (mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq son tarixdir) təxirə salınmasından söhbət gedə bilməz.
Komissiyanın iclasında yaşanan fikir ayrılıqları və qalmaqal nəticəsində Ermənistan parlamentinin Avropaya inteqrasiya daimi komissiyasının martın 3-də keçirilən iclası yarım saatlıq fasilə verib. Eyni zamanda, bir saatdan çox müddətdə onun sədri Arman Yeqoyanın kabinetində müzakirə aparılıb. “Çox güman, müəyyən məsələlər var ki, onlar üzrə razılığa gəlmək mümkün deyil”. Bunu Parlament katibliyinin rəhbəri Tatul Soqomonyan deyib.
Erməni mediası yazır ki, bu məsələ parlamentin martın 4-də keçirilən növbəti iclasının gündəliyinə salınmalı idi, amma komissiyanın iclasında buna nail olunmayıb. “Əslində, hazırda qərar qəbul olunmayıb və elə məsələlər var ki, onların ətrafında aydınlığa nail olmaq mümkün deyil”-deyə Soqomonyan bildirib.
Ermənistanın Avropa Birliyinə üzvlüyü haqqında qanunun parlamentdə ikinci oxunuşunun təxirə salınma səbəbinin izah olunan məsələlərlə bağlı olmadığı şübhəsizdir. Amma bunun adını belə qoyurlar ki, guya bu hansısa texniki məsələlərlə bağlıdır.
Avropa Birliyinə üzvlüklə bağlı müzakirənin dayandırılmasından danışarkən deyə bilərik ki, komissiyanın iclası o qədər dava-dalaşla keçib ki, yarım saat fasilə verilib. Sonra parlament spikerinin yanında müzakirələr gedib, parlamentin daxilində çox gərgin bir mühit yaranıb. Razılığa gələ bilməyiblər. Martın 3-də bu məsələ komissiyada müzakirə olunub, martın 4-də parlamentin ümumi iclasına çıxarılmalı imiş. Amma çıxarılmayıb. Məlumdur ki, Avropada yaranmış vəziyyət, Rusiya ilə ABŞ arasında gedən proses, ABŞ-ın Ermənistana münasibətinin zəifləməsi, soyuması, Avropanın başının qarışması və Ermənistana lazımı dəstək verə bilməməsi, rusların ermənilərdən incikliyi və sair Ermənistanı qorxudub və bu qərar qəbul edilməyib. Ermənistan prosesi məqsədli şəkildə dayandırır ki, vəziyyət bir az durulsun. Düşünürlər ki, Avropaya yaxınlaşmaq üçün bir addım atarlar, sonra vəziyyət istədikləri kimi olmaz, heç nə əldə edə bilməzlər sonra rusların əlində qalarlar. Əslində ona görə Paşinyan geri çəkildi. Yoxsa vəziyyət aydın olsaydı irəliyə addım atardılar.
Ermənistan indi ortada qalıb, hələ bilmir ki, Avropaya qoşulsun, ya qoşulmasın. Bu, Avropaya qoşulmaqda yaranmış tərəddüdün bir əlamətidir. Ona görə qəsdən bu müzakirəni dayandırıblar. Bu versiya nə dərəcədə uyğundur?
“Görünür, Avropa Birliyinə üzvlük məsələsində yaranan tərəddüdlər də bu amillə bağlıdır”
“Alyans” Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin sədri, siyasi ekspert Abutalıb Səmədov "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, Trampın prezident seçilməsi və son dövrdəki fəaliyyəti həm Avropaya, həm də Qərbə münasibətdə çox ciddi tərəddüdlər yaradıb: “Ukraynanın düşdüyü vəziyyət, Trampın Ukraynaya münasibətdə söylədiyi sözlər, sərgilədiyi davranış hamını narahat edir və düşündürür. Yeri gəlmişkən, Trampın seçilməsindən sonra ABŞ-a səfər edən Ermənistanın baş naziri orda arzuladığı münasibəti görmədi, yüksək səviyyəli görüşlər keçirə bilmədi və təbiidir ki, bu onu kifayət qədər narahat etdi. Ondan sonra ABŞ-ın Rusiya-Ukrayna müharibəsinə münasibətdə tutduğu mövqenin kəskin şəkildə dəyişməsi ilk növbədə Ermənistanı düşündürməlidir. Qərbə yaxınlaşmaq ona hansı faciələri gətirə bilər? Gözünün qabağında Ukrayna var. BMT Baş Assambleyasının son toplantısında əvvəllər Belarus, Nikaraquara və bir sıra Afrika ölkələri ilə birlikdə eyni mövqedən çıxış edən Rusiya Ukrayna məsələsi ilə bağlı səsvermədə ABŞ-la eyni mövqedən çıxış etdi. ABŞ Rusiyanın yanında oldu və eyni cür səs verdilər. Bu da Ermənistanı düşündürən məsələdir ki, Qərbə nə qədər güvənmək olar? Dünən bir mövqe tutanlar bu gün tamamilə kəskin şəkildə dəyişib başqa cür bəyanatlar verirlər. Zelinski Vaşinqtonda çox böyük hörmətsiziliklə üzləşir və onu Ağ Evdən qovurlar. Təbiidir, Ermənistan hakimiyyəti çox ciddi şəkildə narahatdır”.
A.Səmədovun sözlərinə görə, Ermənistan əvvəllər Rusiyadan uzaqlaşmanın ona gətirəcəyi problemləri düşünürdü, nəzərə alırdı, ancaq ümid edirdi ki, tərəzinin o biri gözündə ABŞ kimi strateji tərəfdaş var, onu istənilən vaxt qoruyacaq nəhəng dövlət, eyni zamanda Avropa Birliyi var. “Ermənistan da Avropa Birliyinə üzv olmaq istəyirdi. Ancaq indi ABŞ daha çox Rusiyanın yanındadır. Avropa çıxılmaz durumda dalbadal müzakirələr keçirir. Vəziyyətdən nə cür çıxaq? Bundan sonra nə edək? NATO-nun, Avropa Birliyinin bundan sonra qalması da ciddi sual altındadır. Belə vəziyyətdə ağlı başında olan dövlət lideri Qərbə yaxınlaşarmı? Hələ Qərb özü bir bir-birinə yaxınlaşsın, özü özü üçün müəyyən etsin ki, onun müttəfiqləri kimdir. Ümumiyyətlə, Qərb deyiləndə ABŞ Avropa Birliyinin yanındadır, yoxsa yox? Əgər yanında deyilsə, iqtisadi maraqlar önə çəkilibsə və burda Rusiya daha çox şey təklif edirsə onda Ermənistan ciddi şəkildə düşünməlidir. Görünür, Avropa Birliyinə üzvlük məsələsində yaranan tərəddüdlər də bu amillə bağlıdır. Ermənistan Rusiyadan çox asılıdır”.
A.Səmədov qeyd etdi ki, Ermənistan Rusiyadan ucuz qaz alır. Rusiyanın Ermənistanın ən böyük ticarət tərəfdaşı olduğunu vurğulayan A.Səmədovun sölzərinə görə, Ermənistan Rusiyanın hesabına yüksək dərəcədə iqtisadi inkişaf göstərici göstərir, burda həlledici rolu Rusiya oynayır. Ermənistanda Rusiyanın hərbi bazasının, sərhədçilərinin, mülkiyyətinin olduğunu deyən A.Səmədov bildirdi ki, Ermənistanın Rusiyadan bu dərəcədə asılı olduğu bir məqamda, üstəlik Rusiyada işləyən ermənilərin hər il öz vətənlərinə hardasa orta hesabla 3 milyard dollar vəsait göndərməsi kimi məsələlərdən imtina etmək Ermənistan üçün çox ciddi probelmlər yarada bilər. “Ermənistan Avropa Birliyinə yaxınlaşmaq xətti tutsa bunlardan imtina etmək məcburiyyətindədir. Qarşılığında nə ala bilər? Bunu ermənilər düşünmək məcburiyyətindədirlər. Hesab edirəm ki, Ermənistan hökuməti bu prosesi ləngitmək üçün əlindən gələni edəcək, yaxud etməlidir, başqa çarə yoxdur. Əvvəlki sürətlə Avropa Birliyinə yaxınlaşmaq xətti götürmək Ermənistanın daha böyük fəlakətlərlə üzləşməsinə gətirib çıxa bilər. Bu mütləq nəzərə alınmalıdır. Hesab edirəm ki, hətta ermənilər də, siyasətdə o qədər bacarığı və təcrübəsi olmayan Paşinyan da bu məsələləri dərk etmək səviyyəsindədir” - deyə A.Səmədov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
