Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində sülh və insanlıq əleyhinə cinayətlər, o cümlədən təcavüzkar müharibənin hazırlanması və aparılması, soyqırımı, müharibə qanunlarını və adətlərini pozma, terrorçuluq, terrorçuluğu maliyyələşdirmə, hakimiyyəti zorla ələ keçirmə, onu zorla saxlama və digər çoxsaylı cinayətlər törətməkdə təqsirləndirilən Ermənistan vətəndaşları Arayik Harutyunyan, Arkadi Qukasyan, Bako Saakyan, Davit İşxanyan, Davit Babayan, Lyova Mnatsakanyan və digərlərinin barəsində olan cinayəti işləri üzrə məhkəmə prosesi olduqca maraqlı faktları üzə çıxarır.
Ermənistanı, eləcə də barələrində bəhs olunan şəxsləri müdafiə edənlər, onları “siyasi məhbus” kimi qələmə vermək istəyənləri törədilən cinayətlərə nəzər salması olduqca yaxşı olardı. Məhz bundan sonra həmin şəxslərə bəraət verilməsinin nə dərəcədə mümkün olmasından danışmaq olar.
Həmin cinaətlərə nəzər salan, məsələyə vicdan və hüquq prizmasından yanaşanlar əslində belə bəraətin qətiyyən mümkün olmadığını da çox yaxşı görə bilərlər. Əməllərində ermənilər, faktiki olaraq, faşistləri belə kölgədə qoyurlar. Qeyd edək ki, məhkəmənin gedişində Ermənistan dövlətinin Azərbaycan əhalisinə qarşı törətdiyi terrorçuluq cinayətlərinin bir hissəsi açıqlanıb. Baş prokurorun xüsusi tapşırıqlar üzrə köməkçisi Tuqay Rəhimlinin sözlərinə görə, təcavüzkar müharibə gedişində Ermənistan dövlətinin bilavasitə nəzarəti altında, onun tapşırıq, göstəriş və təlimatlarında uyğun fəaliyyəti göstərən cinayətkar birlik tərəfindən konkret ərazilərdə genişmiqyaslı və sistematik hücumlar zamanı əhalini kütləvi şəkildə məhv etmək məqsədilə ümumilikdə 241 nəfər güllələnməklə, diri-diri yandırılmaqla, ağır dərəcəli bədən xəsarətləri yetirilməklə qəsdən öldürülüb, 149 nəfərin müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri yetirilərək qəsdən öldürülmələrinə cəhd edilib. Baş prokurorun böyük köməkçisi Vüsal Əliyev qeyd edib ki, 1988-2023-cü illər ərzində 308 epizod üzrə törədilmiş terrorçuluq cinayətləri nəticəsində ən azı 210 hərbi qulluqçu və 239 mülki şəxs olmaqla, 449 nəfər şəxs qəsdən öldürülüb, 1013 hərbi qulluqçu və 716 mülki şəxs olmaqla, 1729 nəfərin qəsdən öldürülməsinə cəhd göstərilib. Ümumilikdə terrorçuluq cinayətləri nəticəsində 17 uşaq qəsdən öldürülüb, 53 uşağın müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri yetirilməklə qəsdən öldürülməsinə cəhd olunub. O cümlədən qeyd edilib ki, 1991-ci il yanvarın 9-da Şuşa rayonu istiqamətində hərəkətdə olan “UAZ-469” markalı avtomobili atəşə tutaraq bir neçə hərbçi, həmçinin “Molodyoj Azerbaydjana” qəzetinin müxbiri, xidməti vəzifələrini yerinə yetirmək üçün həmin əraziyə ezam olunmuş jurnalist Salatın Əsgərovaya güllə yaraları kimi müxtəlif bədən xəsarətləri yetirilərək, 4 nəfər şəxs qəsdən öldürülüb. Bundan başqa, bildirilib ki, 1991-ci il noyabrın 20-də içərisində Azərbaycan dövlət nümayəndələrinin, Rusiya və Qazaxıstanın müşahidəçilərinin olduğu helikopter Xocavənd rayonuna eniş etmək üçün həmin rayonun Qarakənd kəndi ərazisi üzərindən aşağı məsafədə uçarkən cinayətkar təşkilatın üzvləri bundan məlumat alaraq həmin helikopterə intensiv atəşlər açmaqla hücum edib helikopteri zədələyərək idarə etmədən çıxarmağa nail olublar. Nəticədə Qarakənd kəndinin şərqində, dağın şimal yamacından 5 kilometr aralıda kəndarası torpaq yola çırpılıb partlamaqla yanmış helikopterdə olmuş Azərbaycan rəsmilərinə, digərlərinə ağır dərəcəli müxtəlif bədən xəsarətləri yetirməklə xidməti vəzifələrini icra edən 22 nəfər qəsdən öldürülüb.
Bununla yanaşı, qeyd olunub ki, 2010-cu il yanvarın 26-da Füzuli rayonu Aşağı Əbdürrəhmanlı kəndi ərazisində Füzuli Hərbi Prokurorluğuna məxsus olan “UAZ” markalı avtomobili avtomat konstruksiyalı silahlarla atəşə tutmaqla xidməti vəzifələrini yerinə yetirən Füzuli hərbi prokurorluğunun müstəntiqinə güllə yarası xəsarəti yetirilib. Həmçinin elan edilib ki, cinayətkar birliyin üzvləri tərəfindən hazırlanan ağ rəngli, itə bənzər oyuncağın içərisinə yerləşdirilmiş tələ-mina olan partlayıcı qurğunu Tovuz çayına atmış, 2011-ci il iyulun 14-də həmin çayın Ermənistan Respublikası ilə həmsərhəd olan Tovuz rayonu Əlibəyli kəndindən keçən hissəsinin kənarında oynayan 1999-cu il 15 sentyabr təvəllüdlü - azyaşlı Şahmalıyeva Aygün Zirəddin qızının çaydan sözügedən oyuncağı taparaq marağını cəlb etdiyindən evə gətirib masanın üzərinə qoyarkən yaranmış fiziki təmasla əlaqədar baş vermiş partlayış nəticəsində ətrafa qəlpələrin səpələnməsi ilə Aygün Şahmalıyeva aldığı xəsarətlərdən hadisə yerində ölüb. Bundan sonra dövlət ittihamçısı Təranə Məmmədova ittiham aktına əsasən 2016-cı il tarixli Aprel döyüşləri, 2020-ci il tarixli Tovuz döyüşləri və İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə törədilmiş terrorçuluq cinayətlərini elan edib. Buradan bir daha bəlli olub ki, xeyli sayda mülki şəxsə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri yetirilib, yenə xeyli mülki şəxs qəsdən öldürülüb. Gəncə şəhərinə və Bərdə rayonuna davamlı şəkildə intensiv atəşlər və raket zərbələri 54 mülki şəxsin qəsdən öldürülməsi, 204 mülki şəxsin isə qəsdən müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alması ilə nəticələnib. Ümumilikdə 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı Gəncə və Mingəçevir şəhərləri, Tərtər, Ağdam, Bərdə, Ağcabədi, Füzuli, Goranboy (Naftalan), Beyləqan, Cəbrayıl, Kürdəmir və Qəbələ rayonları üzrə ümumilikdə dövlət və xüsusi mülkiyyətdə olan daşınar və daşınmaz əmlaklara 187 milyon manatdan artıq məbləğdə maddi ziyan vurulub. Xatırladaq ki, sözügedən cinayət işi üzrə 15 nəfər müxtəlif maddələrlə ittiham olunurlar. İndi onların siyasi məhvbus kimi qələmə verilməsində erməni lobbisi, onların diqtəsi altında fəlaiyyət göstərən, adlarını insan haqlarının müdafiəçisi qoyan bəzi təşkilatlar gecə-gündüz Qarabağdakı keçmiş separatçıları, dolayısı ilə terrorizmi dəstəkləməkdən çəkinmirlər. Ölkəmizə qarşı adətən standart ittihamlar - “insan haqları”, “demokratiya”, “siyasi məhbus” ifadələri indi separatçılara dəstəklə əvəzlənib. İddia edirlər ki, Qarabağda yaşamış ermənilərin guya hüquqları pozulub, Azərbaycan onlara qarşı qeyri-mütənasib güc tətbiq edib. Qarabağda Ermənistan tərəfindən törədilmiş cinayətlər, Azərbaycanın mədəni irsinin dağıdılması, azərbaycanlıların oradan zorla köçürülməsi mövzularında 30 il ərzində bir kəlmə belə danışmayanlar mütəmadi olaraq Qarabağı könüllü şəkildə tərk etmiş ermənilərin müdafiəsinə qalxıb, siyasi məhbus mövzusu ilə üzərimizə hücuma keçib. Lakin Azərbaycanın artan nüfuzu, iqtisadi gücü, siyasi-diplomatik məharəti ona qarşı aparılan çirkin kampaniyaları dəf etməyə imkan verir. Erməni lobbisi, ondan yemlənənlər qərəzli, sifarişli çıxışları Azərbaycanın nüfuzunu zədələmək iqtidarında deyil. Şübhəsiz ki, bütün bu kampaniyaların bir əsas səbəbi var. O da ölkəmzin ərazi bütövlüyünü təmin etməsindən sonra regionda yaratdığı yeni reallıqlardır. Bəzi güclər, təşkilatlar, institutlar bu reallığı, həmçinin Azərbaycanın regional və beynəlxalq siyasətdə oynadığı rolu qəbul etmək, həzm etmək istəmirlər. Amma yanılırlar. Beləliklə, erməni lobbisi və onun havadarlarının çirkin kampaniyası mütləq iflasa məhkumdur. Qarabağ separtaçılarını müdafiə edənlər isə onların yuxarıdakı cinayətlərini yenə də görməzlikdən gəlirlər.
Nahid SALAYEV
