Azər Həsrət: "...ulu öndər Heydər Əliyev etiraz etmişdi ki, Paris bu məsələdə bitərəf qala bilməyəcək, çünki Fransada çoxlu erməni var"
Azərbaycan tərəfi əslində Ermənistanla münasibətlərin normallaşmasında heç bir üçüncü tərəfin iştirakını istəmir. Bakı bütün məsələlərin ikitərəfli formatda həllinin tərəfdarıdır. Bu həm də regionun təhlükəsizliyi baxımından məqbul variantdır. Lakin Ermənistan bu istiqamətdə tamamilə fərqli mövqe tutur.
İrəvan münasibətlərin normallaşdırılmasında Avropa və ABŞ-nin, xüsusilə Fransanın iştirakını vacib sayır. Bu səbəbdən də Ermənistan ATƏT-in Minsk qrupunun ləğv edilmədində tərəddüd edir. Ermənistan Azərbaycanla münasibətlərin normallaşdırılmasında Avropa və ABŞ-nin Bakıya təzyiq edəcəyinə ümid bəsləyir. Yəni hələ də Ermənistan ümid edir ki, kimlərinsə köməyi ilə Azərbaycandan nəyisə qopara - üstün şərtlərlə sülh müqaviləsi bağlaya bilər. Bu, dünyada erməni həyasızlığının bariz nümanələrindən biridir - həm müharibədə biabırçı şəkildə uduzub və Rusiyadan aman diləyib kı, Azərbaycan ordusunu dayandır, yoxsa İrəvanı da yerlə bir edəcək, həm də indi ruslardan imtina edib, Avropa və ABŞ-nin köməyi ilə üstün sülh sazişi imzalamaq istəyir. Paşinyanın yadından çıxıb ki, Üçtərəfli Bəyanatı imzalamaq üçün video-konfransa belə qatılmağa özündə cəsarət tapa bilmədi. Nikol içindəki vahimə və həyəcanı boğa bilmədiyindən görüntülənib biabır olmaq istəmədi. O anlar indi yaddan çıxıb, özünə Avropa və ABŞ kimi tərəfdaşlar tapıb. Amma bu, Azərbaycan üçün heç nəyi dəyişmir. O Ermənistandir ki, siyasi şəraitə uyğun "maska geyinir". 09-10 noyabr 2020-ci ildə Putinin ayağına düşüb yalvarırdı ki, amandı, qoyma, Azərbaycan bizi məhv edəcək. İndi isə Paşinyan və komandası, o cümlədən də Alen Simonyan Rusiyaya "quyruq göstərib", Avropa və ABŞ-nin ayaqları altında döşəmə əskisinə dönüblər.
Ermənistan çətin ki, Azərbaycanla danışıqlarda Rusiyanın vasitəçilik səylərini qəbul etsin. Bunu Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan jurnalistlərə açıqlamasında deyib.
"Məncə bu mümkün deyil. Biz, əlbəttə, hər bir konkret təklifi müzakirə edirik, lakin keçmiş təcrübələr çoxlu pis xatirələr saxlayıb, hələ də cavabı olmayan bir çox sualımız var", - o, müvafiq suala cavabında bildirib.
Bu sifariş Paşinyana, çox güman ki, Fransadan gəlir. Erməniləri özlərinə "bacı" sayan fransızların bu məsələdə məqsədi nədir? Ya danışıqlarda heç bir üçüncü tərəf iştirak etməsin, ya da bu danışıqlarda iştirak etmək istəyən bütün tərəflərə qapı açılsın. Tutaq ki, Ermənistan Minsk qrupunun dəstəyindən istifadə etmək istəyir. Bu halda da Rusiyanın bu danışıqlarda iştirakı qaçılmaz olacaq. Çunki ABŞ və Fransa kimi, Rusiya da Minsk qrupunun həmsədridir.
Ümumiyyətlə, bu xüsusda Ermənistanın məqsədi nədir?
Baki-xeber.com saytının sualını cavablandıran siyasi sərhci Azər Həsrət bildirdi ki, Ermənistan əvvəldən Fransanın bu prosesdə iştirakinda maraqlı olub: "Çunki Ermənistan və Fransa bacı dövlətlərdir, ona görə də İrəvan Parisin köməyi ilə sülh danışıqlarında üstünlük əldə edə biləcəyinə inanır. Azərbaycan da özünə güvənərək xoşməramlı münasibət sərgiləyəib, Fransanın danışıqlarda iştirakına əngəl törətmədi. Hətta bir neçə danışıqlarda Makron iştirak etdi. Amma Fransa sanki Azərbaycanın ritorikasını bir qədər də gücləndirdi. Təəssüf ki, Fransa neytral mövqedən çıxış edə bilmədi, Ermənistanın əvəzindən bir qədər də yüksək tonla danışmağa başladı. Azərbaycan isə özünə hörmət edən bir dövlət kimi bu vasitəçilikdən birdəfəlik imtina etdi. Bundan sonra belə qənaətə gəlindi ki, heç bir vasitəçinin iştirakı olmadan ikitərəfli danışıqlar daha çox səmərə verir və Azərbaycan bunun tərəfdarıdır. Bakı hesab edir ki, bu platforma daha səmərəlidir. Həqiqətən, sonrakı mərhələdə aparılan danışıqlar da sübut etdi ki, üçüncü tərəfin iştirakı olmadan qurulan təmaslar nəticə verir. Məsələn, sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyasına başlanılması ikitərəfli danışıqların nəticəsidir. Eyni zamanda, sülh sazişinin 17 maddəsindən 15-nin razılaşdırılması eyni formatlı danışıqların nəticəsidir. Biz ikiərəfli danışıqlarda uğur qazana biliriksə, Avropa, ABŞ, Fransa və ya Rusiyanın vasitəçiliyinə nə ehtiyac var? Əlbəttə, bunlara heç bir ehtiyac yoxdur.
Ermənistanın Rusiyadan üz döndərməsi tamamilə başqa bir mövzudur. Reallıqda Ermənistan həmişə Rusiyadan asılı olub, bu gün də o, böyük hesabla Rusiyadan asılıdır. Əslinə qalanda, Rusiya Ermənistandan daha çox ermənilik edən dövlətdir. Qarabağ məsələsində və ümumiyyətlə, Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində Rusiya və onun təmsilçiləri ermənilərdən də irəli gediblər, bizə qarşı daha sərt mövqedən çıxış ediblər, daha sərt tələblər irəli sürüblər. Yəni heç ermənilərin özləri belə bu qədər irəli getməyə cəsarət etməyib, hansı ki, Rusiya bunu edib. Nəyə görə - bu, sual doğurur. Ona görə ki, Rusiya Güney Qafqazda bu və ya digər şəkildə öz mövcudluğunu qoruyub saxlamağa çalışır. Lakin Moskva Bakı ilə o tonda danışa bilməyəcəyini bildiyinə görə Ermənistandan bərk yapışıb. Bu rakursdan baxanda, əslində Rusiyanın danışıqlarda iştirakı Ermənistanın xeyirinədir. Amma görürsünüzmü, Ermənistan Rusiyaya qarşı nə qədər naşükürdür. Bunun Azərbaycan üçün xeyrindən başqa heç bir təsiri yoxdur. Çünki Azərbaycan ikitərəfli danışıqların daha səmərəli olacağına inanır. Bu, təcrübədə də təsdiqini tabıb. Ona görə də üçüncü tərəfin bu danışıqlarda vasitəçi olmasına heç bir ehtiyac yoxdur. İki ölkə rəhbərlərinin görüşüb danışmasına, razılaşmalar əldə edilməsinə heç bir psixoloji əngəl və ya maneə yoxdur. O mərhələ artıq çoxdan keçib, bizim dövlət rəhbərləri ikilikdə də, təmsilçiləri vasitəsi ilə də danışıqlar apara bilərlər. Onsuz da onların nümayəndələri davamlı şəkildə əlaqə saxlayırlar, eyni zamanda dövlət komissiyası da öz işini davam etdirir. Yəni bu iki dövlət arasında dialoq qurmaq lazım gələrdisə, üçüncü tərəfə ehtiyac yaranardı. Amma artıq dialoq qurulub, üçüncü tərəf artıqdır. Sadəcə, Fransa yersiz olaraq özünü bu prosesə qoşmaq istəyir. Biz isə bildiririk ki, Azərbaycanın Fransaya heç bir ehtiyaci yoxdur. Çunki Fransa bütün mərhələlərdə öz etimadını itirib. Hələ Minsk qrupu yarananda Fransanın hənsədr olmasına ulu öndər Heydər Əliyev etiraz etmişdi ki, Paris bu məsələdə bitərəf qala bilməyəcək, çünki Fransada çoxlu erməni var. Bu gün də təcrübə onu göstərir ki, o yanılmayıbmış. Ona görə də bizə erməniyə vəkillik edən bir dövlətin vasitəçiliyi lazım deyil".
Dəniz NƏSİRLİ
