Azərbaycanın çevik diplomatiyası sayəsində Ermənistan BMT müstəvisində ölkəmiz qarşısında yenidən məğlub duruma düşdü. BMT-də Azərbaycana qarşı hansısa sənədin qəbul ediləcəyini gözləyən Ermənistanın cıhdləri tam iflasa uğradı. BMT Təhlükəsizlik Şurasının Qarabağda yaranmış vəziyyətlə bağlı Ermənistanın təşəbbüsü ilə çağırılmış iclası İrəvan üçün fiasko ilə bitdi.
Avqustun 16-da keçirilən iclasda Ermənistan və Azərbaycan nümayəndələrindən başqa ABŞ, Rusiya, Türkiyə və digər ölkələrin səfirləri də çıxış ediblər. ABŞ-ın BMT-dəki səfiri Linda Tomas Qrinfild Birləşmiş Ştatların Laçın dəhlizinin bağlanması ilə əlaqədar dərin narahatlığını ifadə edib. Səfir çıxışında Azərbaycan hökumətini Laçın dəhlizi ilə sərbəst hərəkətin bərpasına çağırıb. Halbuki, Azərbaycan belə hərəkəti qadağan etməyib. Elə ABŞ səfiri də bildirib ki, Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi ötən dekabrdan bəri Laçın dəhlizi ilə tibbi müayinə və müalicəyə ehtiyacı olan 700-dən çox insanın transferini həyata keçirib. Xanım Tomas-Qrinfild eyni zamanda kommersiya və humanitar yüklərin Qarabağa çatdırılması üçün Laçın dəhlizinə alternativ başqa yollardan da istifadə üçün kompromisin mümkünlüyünü vurğulayıb. ABŞ səfiri tərəfləri münaqişənin davamlı, dinc həlli üçün danışıqları davam etdirməyə çağırıb və vurğulayıb ki, regionda sülh Qarabağda yaşayan fərdlərin hüquq və təhlükəsizliyini də təmin etməlidir: “Danışıqların davamlı sülh üçün həyati əhəmiyyəti var. Biz münaqişənin dinc həlli istiqamətində Ermənistan və Azərbaycan arasında istənilən formatda dialoqu dəstəkləyirik. Biz bütün tərəfləri, Bakı rəsmiləri və Qarabağ əhalisinin nümayəndələri arasında danışıqlar da daxil, birbaşa danışıqlara çağırırıq”. BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında çıxış edən Rusiya daimi nümayəndəsinin müavini Dmitri Polyanski deyib ki, Moskva münaqişənin tənzimlənməsində maraqlı olan bütün tərəflərlə işləməyə hazırdır. Rusiyalı diplomat vurğulayıb ki, münaqişənin həlli yolunu yalnız Ermənistan və Azərbaycan tapa bilər: “Kənardan sırınan heç bir sxem və ya həll bu ölkələr arasında dialoqu əvəz edə bilməz. Ümid edirik ki, prosesin bütün tərəfləri Qarabağın on minlərlə sakininin acınacaqlı vəziyyətini yaxşılaşdırmaq naminə fikir ayrılığına üstün gəlmək üçün özlərində siyasi iradə tapacaqlar”. Fransanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Natali Estival-Brodhörst humanitar təşkilatlara Qarabağa maneəsiz çıxış verməyə, bölgəyə qaz və elektrik verilməsinin bərpasına çağırıb. Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında etdiyi çıxışda demişdi ki, Ermənistan bu qurumdan “Qarabağ əhalisinə qarşı aclıqdan silah kimi istifadə edilməsinin” pislənməsini və Laçın dəhlizinin dərhal açılmasının tələb edilməsini gözləyir. Çinin BMT-dəki səfirinin müavini Gen Şuan vurğulayıb ki, Laçın dəhlizi ətrafındakı vəziyyət diplomatiya və məsləhətləşmələrlə yoluna qoyulmalıdır. Azərbaycanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Yaşar Əliyev iclasda çıxış edərək Ermənistanın davamlı dezinformasiyasından, beynəlxalq ictimaiyyəti manipulyasiya etmək və çaşdırmaq üçün apardığı kampaniyadan danışıb, Azərbaycan dövlətinin bu məsələ ilə bağlı mövqeyi barədə məlumat verib. Çıxışına Ermənistanın ölkəmizə qarşı təbliğ etdiyi “blokada” və ya “humanitar böhran” ilə bağlı bütün əsassız və sübutu olmayan iddiaları qətiyyətlə rədd etməklə başlayan Y.Əliyev bildirib ki, Ermənistanın humanitar məsələ kimi təqdim etməyə çalışdığı, əslində Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə xələl gətirmək üçün aparılan təxribat xarakterli və məsuliyyətsiz siyasi kampaniyadır: “Azərbaycan Qarabağ bölgəsinin etnik erməni sakinlərinin bərabərhüquqlu vətəndaşlar kimi reinteqrasiyası siyasətini həyata keçirir və Azərbaycan Konstitusiyasında və Azərbaycanın imza atdığı bütün müvafiq beynəlxalq insan hüquqları mexanizmlərində nəzərdə tutulmuş bütün hüquq və azadlıqlara zəmanət verir”. O, Laçın, həmçinin Ağdam-Xankəndi yolunun istifadəsinin mümkünlüyünü də diqqətə çatdırıb.
Bütün çıxışlardan sonra BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistanın istəyi ilə keçirilən iclasın yekununda heç bir qərar qəbul olunmadı: nə qətnamə, nə bəyanat, nə də mətbuata açıqlama. Qardaş Türkiyədən başqa, iclasda Azərbaycanın mövqeyini ən azından dinləməyə çağırış edən ölkələr arasında Albaniya və Braziliya nümayəndələrini da olduğunu xüsusi qeyd etmək lazımdır. Diplomatlar BMT-dəki həmkarlarına Xankəndi-Ağdam yolunun açıq olduğunu xatırladıblar. Türkiyənin BMT-dəki nümayəndəsi Sədat Önal qeyd edib: “Türkiyə Ermənistanın BMT Təhlükəsizlik Şurası kimi beynəlxalq meydandan Laçın dəhlizi mövzusu da daxil olmaqla siyasi motivli ittihamları bəyan etmək üçün istifadə cəhdlərindən narahatdır”. Albaniyanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Fərid Hoca qeyd edib: “Humanitar tələbatlar siyasiləşdirilməməli və digər məsələlərin çözümü üçün sui-istifadə olunmamalıdır. Humanitar tələbatlar hər yerdə, həmçinin Qarabağ regionunda təmin olunmalıdır... Fikrimizcə, söhbət humanitar məsələdən gedirsə, mümkün olan hər şeyi, bütün variantları nəzərdən keçirmək lazımdır. Bura digər yollar, həmçinin təklif olunan Xankəndi – Ağdam yolu da daxildir”. Təhlükəsizlik Şurasının iclasından sonra Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi bəyanat yayıb. Burada bildirilir ki, Ermənistanın BMT Təhlükəsizlik Şurasından növbəti dəfə öz şantaj kampaniyası üçün istifadə etmək cəhdi uğursuzluğa düçar oldu: “Ermənistanın sözügedən ali orqanı bu cür manipulyasiya və istismar etmək səyləri postmünaqişə dövründə normallaşma gündəliyinin irəli aparılması baxımından qeyri-məhsuldar olmaqla yanaşı, son dərəcə destruktivdir... BMT Təhlükəsizlik Şurasının üzvü olan bir neçə dövlətin, eləcə də Türkiyənin Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yaşayan erməni əsilli sakinlərin ehtiyaclarını ödəmək üçün məhsulların çatdırılması ilə əlaqədar, xüsusilə Ağdam-Xankəndi yolu olmaqla, Azərbaycan tərəfindən təklif olunan bütün marşrutların fəaliyyət göstərməsi ilə bağlı səmimi dialoq və vicdanlı qarşılıqlı fəaliyyətin zəruriliyi barədə verilən bəyanatları yüksək qiymətləndiririk. Müzakirələr Azərbaycanın Ağdam-Xankəndi yolundan istifadə təklifinin beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən müsbət qarşılandığını və yüklərin Azərbaycanın Qarabağ bölgəsinə qanuni və şəffaf şəkildə çatdırılmasını təmin etmək üçün Ermənistanın yaratdığı maneələrin qəti şəkildə aradan qaldırılmasının labüdlüyünü bir daha göstərdi”. O da bildirilir ki, Azərbaycan normallaşma gündəliyinin irəli aparılmasında həqiqətən maraqlı olan və bununla da regionda çoxdan gözlənilən sülh və sabitliyə nail olmaq üçün öz töhfəsini vermək istəyən, habelə bu istiqamətdə müvəffəq olan bütün tərəflərlə konstruktiv qarşılıqlı fəaliyyətə sadiqdir. Beləliklə, Azərbaycan Ermənistan üzərində növbəti mühüm qələbəsini qazandı. BMT-də bütün nümayəndələrin çıxışları tövsiyə xarakteri daşıyırdı: tərəflər arasında etimad mühitinin qorunması, sülh danışıqlarının davam etməsi və bütün bunların fonunda Laçın yolunun açılması, Ağdam-Xankəndi yolundan istifadə və digər belə məqamlar diqqət mərkəzindı oldu. Ermənistan üçün nəticə sıfır oldu. Bu fonda Qarabağdakı ermənilərin reinteqrasiya və Ağdam-Xankəndi marşrutundan istifadə olunmasından başqa çıxış yolu qalmır.
Nahid SALAYEV
