Avropa İttifaqının müşahidə missiyasının Ermənistanın Azərbaycanla şərti sərhəd zonasına gəlişindən narazılığını rəsmi Bakı açıq mətnlə bəyan edib. Lakin Ermənistan hər dəfə buna qarşı əks mövqe sərgiləyib. İndi maraqlıdır ki, erməni tərəfinin də bu missiyadan narazılığı başlayıb. Xüsusən də ABŞ-ın “Politico” qəzetinin məlumatları Ermənistanda geniş ajiotaj yaradıb.
Nəşr bildirir ki, Avropa İttifaqı Azərbaycanın öz işlərinə müdaxilə kimi qiymətləndirdiyi iki ölkə arasındakı dağlıq sərhədə - Ermənistan tərəfinə kömək etmək üçün mülki missiya göndərib. Eyni zamanda qəzet qeyd edir ki. Avropa Parlamentinin Azərbaycan əleyhinə qəbul etdiyi hesabat ölkədə hiddətlə qarşılanıb. Qəzetə danışan mənbə vurğulayır: “Bütün bunlar Avropa İttifaqının Azərbaycanla birliyə illik qaz tədarükünü iki dəfə artıraraq 2027-ci ilə qədər 20 milyard kubmetrə çatdırmaq barədə imzaladığı yüksəkprofilli sazişə kölgə salır”. Anonimlik şərti ilə “Politico”ya danışan Avropa İttifaqının diplomatik xidmətinin yüksək vəzifəli rəsmisi monitorinq missiyasının münasibətləri korlamasından şikayətlənib: “Bakı ilə fərqli ssenariyə ümid edirik. Patrul və sairlə bağlı bütün lazımi məlumatları Azərbaycanla bölüşürük, çünki heç bir problem istəmirik”. Amerika nəşri yazır ki, Rusiyanın Ukraynaya qarşı apardığı fəlakətli müharibə ilə diqqəti yayındırdığı bir vaxtda Brüssel Cənubi Qafqazda mövcudluğunu artırmağa, Azərbaycanla iqtisadi əlaqələr qurmağa, eyni zamanda iki rəqib dövlət arasında balansı saxlamaq üçün qonşu Ermənistana siyasi dəstək təklif etməyə ümid edirdi: “Amma ötən ilin sentyabrında iki günlük müharibədən sonra Brüssel tərəfindən yanvarda elan edilən 100 nəfərlik missiya Bakı tərəfindən belə görünmür. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev ötən ay Qarabağla bağlı Ermənistanla gərginliyə kənar müdaxiləni pisləyib: “Vasitəçilər problemi həll etməyə yox, onu dondurmağa çalışırlar”. Bakı Azərbaycanı danışıqlarla yormaq cəhdlərini rədd etdiyini bildirir. Nəşr Aİ missiyasının rəhbəri Markus Ritterin “Deutsche Welle”ə müsahibəsindəki fikrinə də yer verib. O, müsahibədə Aİ-nin Ermənistandakı missiyasının uğurlu olduğunu iddia edib. Azərbaycanın Aİ-dəki missiyasının rəhbəri Vaqif Sadıqov “Politico”ya deyib ki, sərhəddə müşahidəçilərin olması Bakını narahat edir: “Bu, Ermənistan və Aİ arasında ikitərəfli məsələdir, amma bu bizim sərhəd postlarımızdan bir neçə yüz metr aralıdadır, bir tərəfdə də Rusiya sərhədçiləri, erməni sərhədçiləri, rus nizami bölmələri, erməni nizami bölmələri, eləcə də İran sərhədi və İran hərbçiləri var. İndi də Aİ-nin mülki missiyası. Təhlükəsizliklə bağlı legitim suallarımız var”. Bunlar fonunda Brüsselin Ermənistan-Azərbaycan sərhədində Avropa İttifaqının apardığı patrul xidməti ilə bağlı məlumatları Bakıya da çatdırmasını bildirməsi Ermənistanda şok effekti yaradıb və məlum missiyaya qarşı hücum dalğası başlanıb. “Novosti-Armenia” agentliyinə Brüsselin Ermənistanla Azərbaycan sərhədində patrul xidməti ilə bağlı məlumatı Bakıya ötürməsi ilə bağlı “Politico” nəşrinin xəbərini şərh edən hərbi ekspert Karen Vrtanesyan qeyd edir: “Aİ-nin Ermənistanda yerləşdirilmiş missiyası Azərbaycan üçün casusluq funksiyalarını yerinə yetirir. Bu anonim və “Politico” nəşrinin məqaləsində təsvir olunduğu kimi, yüksək rütbəli məmur etiraf edir ki, Aİ avropalı müşahidəçilərin bu monitorinqi vasitəsilə Ermənistanla bağlı bəzi məlumatları Azərbaycana ötürür. Təbii ki, bu tamamilə ayıbdır. Əslində belə çıxır ki, Avropa müşahidə missiyası Azərbaycan üçün casusluq funksiyalarını yerinə yetirir”. Onun fikrincə, onların kəşfiyyat məlumatları toplamadığına inanmaq sadəlövhlük olardı: “Təsəvvür etmək olardı ki, onlar bu məlumatdan özləri üçün istifadə edirlər, amma indi məlum olur ki, bu məlumatları Azərbaycana verdiklərini etiraf edirlər”. Eyni zamanda Vrtanesyan qeyd edib ki, bu missiyanın funksiyaları ümumiyyətlə anlaşılmazdır: “Tərəflər arasında etimadın yaradılması kimi deyilənlər absurd məqsəddir. Azərbaycan bu müşahidə missiyasını heç bir şəkildə tanımır və öz ərazisinə buraxmır. Münaqişə tərəfləri arasında körpülərin qurulmasından danışmaq absurddur. Orada başqa hansı funksiyaların olması tamamilə anlaşılmazdır, çünki biri yazılır, digəri edilir, üçüncüsü Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən danışılır”. Ekspert bildirib ki, şəxsən onda belə təəssürat yaranıb ki, missiyanın məqsədi Rusiyanı qızışdırmaqdır. Eyni zamanda o vurğulayıb ki, Ermənistanın bu məlumatlarla bağlı nə etməli olması barədə danışmaq mümkün deyil: “Çünki “Ermənistanın və hakimiyyətdəkilərin maraqları üst-üstə düşmür”.
Ermənistan Respublika Partiyasının sədr müavini Armen Aşotyan da missiyanın fəaliyyətindən açıq narazılıq edir: “Nüfuzlu “Politico” nəşri Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinə dair məqaləsində adı açıqlanmayan yüksək rütbəli Aİ rəsmisinə istinadən yazıb ki, Aİ-nin monitorinq missiyası “patrul”ların fəaliyyətini və digər məlumatları Azərbaycanla bölüşür. Təəccüb doğuran, şoka salan və qalmaqal doğuran bu açıqlamanı ətraflı təhlil etmək lazımdır. 1. Ermənistan ərazisində, Ermənistan sərhədi boyunca işləmək və Azərbaycanla məlumat mübadiləsi aparmaq nə deməkdir? Əgər bu, Azərbaycana qarşı xoşməramlılığın təzahürü kimi edilirsə, Ermənistanın təhlükəsizliyi ilə bağlı məlumat ötürməklə Azərbaycanın dost münasibətini axtarmaq rəzillikdir. Aİ Azərbaycan prezidenti Əliyevi istədiyi formada əməkdaşlığa sövq edə bilmədi və Ermənistanın təhlükəsizliyi ilə bağlı məlumatların ötürülməsi kiçik bir sikkəyə çevrilir. Bu halda Ermənistanda hər hansı normal hökumət olsaydı, missiyanın fəaliyyətini sərt qiymətləndirmək olardı. 2. “Patrul” və sair haqqında Azərbaycanla məlumat paylaşmaq nə deməkdir? Mən demək istəyirəm: əgər bu, sərhədin müəyyən hissəsində müşahidə edilməzdən əvvəl edilirsə, Azərbaycan əvvəlcədən məlumatlandırılarsa və aşkar şəkildə müşahidəçilərin qeydiyyatına layiq hər hansı təxribata getməzsə, bu müşahidənin dəyəri nə qədərdir? Bu məlumat müşahidələrdən sonra ötürülürsə, bu o deməkdir ki, Ermənistan Silahlı Qüvvələri haqqında məlumatlar Azərbaycana verilir. Mən bu fəlakətli absurdluğu düzgün başa düşürəmmi? Ermənistan Respublikasının “xarici işlər naziri” Ararat Mirzoyan Aİ-nin monitorinq missiyasının hesabatları ilə bağlı sualı cavablandırarkən, martın 24-də Ermənistan hökumətinin planının icrasının nəticələrinə dair hesabatın müzakirəsi zamanı bildirib ki, bu hesabatlar onun üçün mövcud deyil, lakin Brüssel tərəfindən rəsmi istifadə üçün nəzərdə tutulub. İndi məlum oldu ki, bu hesabatlar əslində bir əllə Brüsselə, o biri əllə Bakıya “gedir”, İrəvan isə üç barmağın geosiyasi kombinasiyasına nail olur. Bütün bunlardan sonra İrəvan Brüssel və Bakının daha cazibədar oyununda xırda pul deyilsə, kimdir?”. Erməni politoloq Stepan Danielyan isə qeyd edir ki, əslində, İrəvan hakimiyyətinin siyasəti ucbatından ölkənin hara doğru hərəkət etdiyi tam aydın deyil. Nəticədə Ermənistan müttəfiqlərdən məhrum olur: “Ermənistan hakimiyyətinin siyasəti “Buridanın eşşəyi” məsəlini xatırladır: ac eşşəyin qarşısında tamamilə eyni olan iki ot tayası olur. Eşşək uzun müddət başını soldan sağa, sağdan sola silkələyir, hansı ot tayasından başlayacağını bilmir. Ot tayalarının bir-birindən heç bir fərqi olmadığından qərar vermək mümkün olmur. Nəticədə, eşşək heç bir ot tayasının dadına baxmadan aclıqdan ölür. Ermənistan da belədir. Nə ölkənin ABŞ-ın hərbi təlimlərində iştirak edib-etməyəcəyi bəllidir, nə də İrəvanın KTMT-nin sərhədlərə yaxın missiya yerləşdirmək təklifinə cavabı”. Danielyan qeyd edib ki, hakimiyyətin yürütdüyü siyasi xətt təkcə ölkə daxilində deyil, beynəlxalq tərəfdaşlar üçün də anlaşılmazdır: “Bəzən elə təəssürat yaranır ki, hakimiyyətin yeritdiyi siyasəti başa düşmək üçün psixoanalitiklərin rəyi tələb olunur. Bəlkə onlar hansı uşaqlıq travmasının mövcud hakimiyyəti bu cür hərəkətə sövq etdiyini izah edərlər. Nə olursa olsun, bütün bu qeyri-müəyyənliklər və ziddiyyətli hərəkətlər və bəyanatlar nəticəsində Ermənistan region üçün ən taleyüklü dövrdə müttəfiqlərini itirir”.
Ramil QULİYEV
