İran Səfirliyinin 4 əməkdaşının diplomatik statusa uyğun olmayan və Diplomatik Əlaqələr haqqında 1961-ci il Vyana Konvensiyası ilə ziddiyyət təşkil edən fəaliyyətinə görə Azərbaycan hökuməti tərəfindən “persona-non-qrata” (arzuolunmaz şəxs) elan edildiyi İran səfirinin diqqətinə çatdırılıb və həmin şəxslərin 48 saat ərzində Azərbaycan ərazisini tərk etməsi tələb edilib.
İran bundan sonra hansı addımları ata bilər?
Siyasi şərhçi Turab Rzayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, dünyada kifayət qədər tədbiq olunmuş bir taktikadır: “Daha çox soyuq müharibə dövrünün ortaya çıxardığı məhsuldur. Soyuq müharibə dövründə tərəflər - Sovet İttifaqı və ABŞ casusluqda şübhələndikləri bir - birinin əməkdaşlarını bu şəkildə ölkədən, xaric edirdilər. Ancaq son dövrdə nədənsə ABŞ bundan xüsusilə Rusiyaya qarşı istifadə edir. Hətta nəinki Rusiyanın sadəcə səfirlik və konsul işçiləri, Rusiyanın BMT yanında nümayəndəliyinin işçilərini belə casusluqda ittiham edərək ölkədən xaric ediblər, bəzən də haqlarında cinayət işi açıblar. Bu çox böyük müzakirə doğurmuşdu ki, Rusiyanın BMT yanında olan nümayəndəliyinin işçiləri əslində ABŞ-ın hansı şəkildə ölkədən xaric etməsinə hüququ yoxdur. Xatırlayırsızsa, bir neçə il əvvəl Obamanın, Baydenin dövründə Avropa ölkələri Rusiya diplomatlarını xaric etmişdilər. Avropanın hər bir ölkəsi, Estoniyadan tutmuş Almaniyaya qədər rus diplomatlarını casusluq ittihamı ilə xaric etmişdilər. O ki qaldı Azərbaycanın bunu etməsinə, bu, ölkəmizin tarixində ilk dəfədir. İlk dəfə biz səfirlik əməkdaşını xaric edirik. Azərbaycan əslində bununla mesaj verir. Həmin şəxslərin artıq casusluq fəaliyyəti göstərmə imkanı kifayət qədər limitlənmişdi. Həmin dövlət xarici ölkələrdəki öz diplomatik nümayəndələrindən həm agentura şəbəkəsi yerləşdirmək , həm onlarla münasibət qurmaq üçün, yerli əhali arasında öz tərəfdarlarını artırmaq üçün istifadə edir. Bu kifayət qədər dünya təcrübəsində bilinən bir faktdır. Burda təkcə səfirlik yox, mədəniyyət, tibb mərkəzləri, dil kursları, kompyuter kursları da istifadə oluna bilər. Ancaq burda bir sual ortaya çıxır: ifşa olunan bu şəxslərin hansı şəkildə daxili proseslərə müdaxilə etmək və yaxud hansısa prosesləri, təxribatları kordinasiya etmək imkanları olub? Əslində onları bu şəkildə ölkədən qovmaqla iki mesaj verildi. Birincisi, nə etdiyinizi, hansı fəaliyyətlə məşğul olduğunuzu bilirik mesajı. İkinci isə, bununla siyasi çevrilişlərə qarşı cavab verildi. Bizim səfirliyimizə qarşı hücum olmuşdu. Böyük ehtimal bununla bağlı həm də cavab mahiyyəti daşıyır. İran artıq öz addımını atıb, cavabı biz veririk”.
Fikrimizcə, son həftələrdə keçirilən əməliyyatlar nəticəsində İrana casusluqda şübhəli bilinən və həbs edilən şəxslərlə bağlı aparılan istintaq fəaliyyətinin artıq ilkin nəticələri var. Bu diplomatların da “persona-non-qrata” elan edilməsinin sözügedən nəticələrlə bağlı olduğunu düşünmək daha ağlabatandır. Hər halda qarşıdakı günlərdə biz Azərbaycan dövlətinin verdiyi qərarın səbəb və nəticələrini daha konkret şəkildə görəcəyik.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
