Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsinin Roma Statutunun ölkənin Əsas Qanununa zidd olmadığı barədə qərar verməsi hələ də Kreml və İrəvan arasında ziddiyyət predmeti olaraq qalır.
İndi Ermənistan parlamenti də Roma Statutunu ratifikasiya etsə, o zaman nizamnamə sənədinə uyğun olaraq, Ermənistan hakimiyyəti Ermənistana səfər edəcəyi təqdirdə Rusiya prezidenti Vladimir Putini həbs etməyə borclu olacaq.
Hazırda İrəvan məsələyə fərqli yanaşma sərgiləməklə Rusiyanın qəzəbindən xilas olmağa can atır. Ermənistan parlamentinin vitse-spikeri Akop Arşakyan qeyd edir ki, Vladimir Putin Ermənistana səfər edəcəyi halda İrəvanın onu Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin orderi ilə həbs etmək niyyəti və istəyi yoxdur: “Biz Rusiyanın səsləndirdiyi narahatlıqları eşitdik və düşünürəm ki, Roma Nizamnaməsi ilə bağlı gələcək prosesin təmin edilməsinin Ermənistan və Rusiya arasında strateji münasibətlərə xələl gətirməməsini təmin edə biləcəyik”. Vitse-spiker onu da əlavə edib ki, İrəvan Moskva ilə müqavilə bağlaya bilər və bu zaman Roma Statutu iki ölkə arasındakı münasibətlərə təsir göstərməyəcək. Arşakyanın sözlərinə görə, Ermənistan başqa ölkə ilə də analoji saziş imzalayıb. Amma o, həmin ölkənin adını açıqlamayıb. Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyan bildirib ki, Roma Statutunu ratifikasiya etmək üçün tələsməyə ehtiyac yoxdur: “Biz həmişə Rusiya ilə müttəfiq olmuşuq və ona qarşı heç bir xüsusi addım atmamışıq. Putinin Ermənistan tərəfindən həbs edilməsi ilə bağlı müzakirələr absurddur”. Qeyd edək ki, Moskva qeyri-rəsmi kanallar vasitəsilə İrəvana Roma Statutunu ratifikasiya edəcəyi təqdirdə ağır cavab alacağını bildirib. Rus ekspert Yevgeni Mixaylov qeyd edir ki, gətirilən bütün bəhanələrə baxmayaraq, Ermənistanın Rusiyaya qarşı son hərəkətləri arxadan vurulan kiçik, ancaq ağrılı zərbədir. Ermənistan tez və ya gec öz rəhbərliyinin timsalında Rusiyanın mövqeyinin bütün gücünü hiss edəcək: “Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsinin Roma Statutunu qanuni olaraq tanıyan sərsəm qərar qəbul etməsi və erməni cəmiyyətinin bəzi liderlərinin Rusiya prezidenti Vladimir Putini bu ölkəyə səfərə gələrkən həbs etmək çağırışları acınacaqlı nəticələrə gətirib çıxaracaq. Mən buna çox əminəm. Hazırda Rusiya Federasiyası özünün hələ ki, erməni tərəfdaşının belə hərəkətlərinə qarşı cavab tədbirləri haqqında düşünür. “Rospotrebnadzor”un Ermənistandan süd məhsullarının tədarükündən imtina etməsi barədə söhbətlər gəzir. Bu, təbii ki, təzyiq üsuludur, çünki istehsalçı ölkə qətiyyən qaydalara uyğun hərəkət etmirsə, o zaman süd məhsullarında həmişə hər hansı mikroorqanizmlər aşkar etmək olar. Düşünürəm ki, bu, yalnız ilk addımlardır”. Rusiya bazasının Gümrüdə yerləşdiyini və regionda sülhməramlı kontingentin olduğunu xatırladan, həmçinin Azərbaycanla münasibətləri çox gözəl kimi xarakterizə edən, İran və Türkiyə ilə işgüzar qarşılıqlı fəaliyyəti normal adlandıran ekspert söyləyib ki, bütün hallarda Kremlin atacağı addımlar mövcuddur. Bununla belə, o, konkret olaraq hansı addımlardan söhbət getdiyini bildirməyib: “Zənnimcə, Moskva İrəvana qarşı çoxdan sərt addımlar atmalı idi. Lakin biz hər halda unutmuruq ki, uzun illər tərəfdaş, bu Cənubi Qafqaz respublikasının təhlükəsizliyinin qarantı olmuşuq və əlbəttə, bizim rəhbərlik erməni xalqının əziyyət çəkməsini çox istəmir. Amma hökumət və dövlətin özünün zərər görməsinə gəldikdə, biz bunun üzərində fikirləşirik. Bu dövlətin sadiq olması və bütün razılaşmaları yerinə yetirməsi, habelə Qərblə apardığı oyundan çəkinməsi vacibdir. Düşünürəm ki, indi Rusiyanın yuxarı eşelonlarında da bu barədə düşünürlər. Digər tərəfdən, tamamilə aydındır ki, indi bizim özümüzün çoxlu sayda beynəlxalq problemlərimiz var və faktiki olaraq, Ermənistanın son hərəkətləri arxadan vurulan kiçik, ancaq ağrılı zərbədir. Hesab edirəm ki, Ermənistan tez və ya gec öz rəhbərliyinin timsalında Rusiyanın mövqeyinin bütün gücünü hiss edəcək”.
Kreml onu da yaxşı görür ki, Ermənistan müxtəlif qüvvələrin ondan istifadə etməsinə imkan verir və bu da çətinliklərə, gah Rusiyaya, gah İrana, gah da Qərbə tərəf reveransların yaranmasına səbəb olur. Bu, ilk növbədə Ermənistanın özü üçün siyasi və iqtisadi qeyri-sabitliyə gətirib çıxarır. Amma Rusiyanı da ciddi şəkildə narazı salır. Ermənistanın hakimiyyət orqanları Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi haqqında müqaviləni ratifikasiya etmək qərarı ilə Rusiyanı yalnız daha da acıqlandırdılar. Moskva məsələni belə qoyur: niyə Ermənistan belə bir qərar qəbul edilməsini illərdir uzadıb və məhz Haaqa Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi Vladimir Putinin həbsinə order verdiyi vaxt qəbul edib? Ehtimal ki, İrəvan öz avropalı həmkarlarına loyallıq nümayiş etdirmək və onların dəstəyini əldə etmək istəyir. Belə olan halda bu, heç də Ermənistan-Rusiya münasibətlərinin xeyrinə olmayacaq. Bu arada Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan Polşa parlamentindəki Ermənistan-Polşa dostluq qrupunun rəhbəri Radoslav Foqelin başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüşündə Avropa İttifaqının ölkəsindəki müşahidə missiyasının üzvlərinin və fəaliyyət miqyasının artırılmasına zərurət duyulduğunu vurğulayıb. Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan Rumıniyadan olan həmkarı Boqdan Auresku ilə danışıqlardan sonra keçirilmiş mətbuat konfransında eyni fikri səsləndirib: “Ermənistanın Azərbaycanla sərhədində Avropa İttifaqının mülki missiyasının yerləşdirilməsi bölgədə təhlükəsizliyin artırılmasında dəyərli vasitədir. Aİ-nin mülki müşahidəçilərinin uzunmüddətli missiyasının fəaliyyəti bölgədəki proseslərə Avropa İttifaqının cəlb edilməsi deməkdir”. Rusiyanı qıcıqlandıracaq bu açıqlamalara da Kreml mütləq təpki verəcək. Rəsmi Moskva bu missiyanın bölgədəki vəziyyəti daha da gərginləşdirəcəyini dəfələrlə bəyan etməklə yanaşı, Ermənistanla münasibətlərdə yeniliklər edir və bu heç də İrəvanın lehinə deyil.
Nahid SALAYEV
