ABŞ və Fransa səfirlərinin və diplomatlarının Şuşa tədbirində iştirakdan imtina etmələri Azərbaycanın bu ölkələrlə münasibətdə daim təşviq etdiyi və yetişmək istədiyi qarşılıqlı mənafe hədəflərinə qəti uyğun olmayan davranışdır.
Bunu “Bakı-Xəbər” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Aydın Quliyev deyib.
A.Quliyev bildirib ki, Amerika və Fransa səfirlərinin münasibəti heç bir diplomatik etika çərçivəsinə də sığmır: “Heç kim unutmamalıdır ki, Azərbaycanın Şuşa konfransına etdiyi dəvətlər öz ərazi bütövlüyünə, post-müharibə reallıqlarına və erməni vandalizminə dünyanın diqqətini bir daha cəlb etmək kimi müqəddəs məqsədə xidmət edir. Şuşa konfransında iştirak edən 160-dan çox diplomat, səfir və attaşelər özlərinin bu addımı ilə hər şeydən üstün olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə hörmət etdiklərini nümayış etdirirlər. Məntiqi olaraq vurğulamaq lazımdır ki, ABŞ və Fransa səfirləri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə gerçək dəstək vermək niyyətində olmadıqlarını göstərdilər. Eyni zamanda Amerika və Fransa diplomatları müharibədən sonra yaranmış reallıqları heç də sonadək və tam şəkildə qəbul etmədiklərini bir daha biruzə verdilər. Şuşa səfərində hələ heç vaxt bu sayda xarici diplomatlar, səfir və attaşelər iştirak etməmişdi. 160 nümayəndənin qatılması onu qəti ifadə edir ki, Azərbaycan müharibədən sonrakı reallıqları dünyaya qəbul etdirmək üçün özünün diplomatik və siyasi kursunu düzgün müəyyən edib. Hazırkı Şuşa tədbiri postqarabağ reallıqlarını qəbul edən ölkələrin sayının fasiləsiz şəkildə artdığını nümayış etdirir. Azərbaycanda olan rezident ölkələrlə bərabər onlarca qeyri-rezident ölkələrin də diplomatlarının Şuşa səfərinə qatılması bu missiyanın mötəbərliyini və Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun möhkəmliyini sübut edən faktdır. Şuşa tədbirinə qatılan onlarca ölkənin diplomatları təcavüzkar Ermənistanın yox, haqlı və qalib Azərbaycanın yanında olduqlarını əyani göstərirlər. Konfransa nümayəndə göndərən ölkələr postmüharibə reallıqlarını əsasən qəbul edən ölkələrdir. İştirakçı ölkələr Şuşadan dünyaya bir daha bəyan edirlər ki, münaqişə həll edilib, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlər formatı özünü doğrultmadığına görə, keçmişdə qaldı, "Dağlıq Qarabağ" adlı ərazi vahidi artıq yoxdur və heç bir əlahiddə statusdan söhbət gedə bilməz.
Fransa və ABŞ isə Azərbaycanın suverenliyinə sonadək və bütöv hörmət etmədiklərini nümayiş etdirdilər. Amerika və Fransa daha bundan sonra heç kimi inandıra bilməzlər ki, əslində işğalçı və təcavüzkar Ermənistanı müdafiə etmirlər. Xatırlatmaq lazımdır ki, hələ Vətən müharibəsindən dərhal sonra Bakıdakı xarici diplomatların Şuşaya ilk tanışlıq səfərində də Fransa səfiri və bəzi başqa ölkələrin diplomatları iştirakdan imtina etmişdilər. Fransa hələ o zamandan açıq göstərirdi ki, Şuşanın erməni nəzarətindən çıxması ilə barışa bilmir. Bu gün isə Azərbaycanın qələbəsini, Ermənistanın məğlubiyyətini həzm edə bilmirlər.
İstər ABŞ, istərsə də Fransa hələ də münaqişənin artıq həll edildiyi tezisini qəbul etmirlər. Şuşa konfransında iştirak etməyən ölkələrin heç də hamısının Ermənistanın yanında olduqlarını, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımadıqlarını, postmüharibə reallıqlarını qəbul etmədiklərini iddia etmək düz olmazdı. Lakin ABŞ və Fransa kimi iki keçmiş həmsədr ölkənin Şuşa konfransından imtina etmələri onların Azərbaycana dost və səmimi olmayan münasibətlərindən xəbər verir. Şuşa konfransından imtina Amerikanın və Fransanın "ölmüş həmsədrlər formatını" hələ də bərpa etmək səylərinin məntiqi hökmüdür. Əgər Fransa və ABŞ keçmiş Dağlıq Qarabağ münaqişəsini həll edilmiş saya bilsəydilər, Şuşa konfransına qatılardılar.
Şuşa konfransı Azərbaycana əsil dost və qeyri-dost ölkələri bir daha fərqləndirmək imkanı açdı. Azərbaycanın Qarabağ zəfərinə kimin nə münasibətdə olduğunu Şuşa səfərində iştirak faktı dəqiq ifadə edə bilər”.
