“ABŞ Avropanın qaz tədarükündə Rusiyanı əvəz edəcək tərəflərlə danışıqlar aparır”. Belə bir açıqlama ilə Ağ Evin mətbuat katibi Cen Psaki çıxış edib.
Xatırladaq ki, Avropa İttifaqının xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali komissarı Josep Borrell Avropa İttifaqının Rusiyaya alternativ olaraq ABŞ, Qətər və Azərbaycanla qaz tədarükü məsələsi ilə bağlı danışıqlar apardığını bildirib. Elə ABŞ da Avropanın təbii qazla təmin edilməsində Azərbaycanın rolunu yüksək qiymətləndirir. Bunu ABŞ-ın Azərbaycandakı səfirliyi də açıq mətnlə bəyan edir. Səfirlik bu xüsusda bildirir: “Amerika Birləşmiş Ştatları Azərbaycanın “Cənub Qaz Dəhlizi” vasitəsilə Avropanın enerji təchizatının şaxələndirilməsinə əhəmiyyətli töhfəsini etiraf edir. ABŞ Azərbaycanla iqtisadiyyat, energetika və təhlükəsizlik sahəsində 30 illik əməkdaşlığa yüksək dəyər verir. Azərbaycanın “Cənub Qaz Dəhlizi” vasitəsilə Avropanın enerji təchizatının şaxələndirilməsinə əhəmiyyətli töhfəsini etiraf edirik”. Səfirlikdən bildirilib ki, ABŞ və Avropa İttifaqının dəhlizin reallaşdırılmasına verdiyi dəstək Avropanın enerji təhlükəsizliyinin yüksəldilməsi, habelə ölkənin karbonsuzlaşdırılma və Avropaya qaz tədarükünün şaxələndirilməsi səylərinə dəstəklə bağlı uzunmüddətli məqsədin bir hissədir. Bunlar fonunda amerikalı ekspert İrina Zukerman qeyd edir ki, enerji və digər istiqamətlər üzrə Azərbaycanla Qərb dünyası arasında əməkdaşlığın daha da dərinləşməsini gözləmək olar. Bu prosesdə ABŞ da fəal iştirak edəcək: “Azərbaycanla ABŞ arasında yeni və nəhayətsiz əməkdaşlıq imkanları açılır". Onun sözlərinə görə, ötən müddət ərzində Ağ Ev Azərbaycanın Cənubi Qafqazda siyasi müttəfiq və iqtisadi tərəfdaş kimi mühüm rolunu dəyərləndirib. Bundan sonra, xüsusilə də Azərbaycanın İkinci Qarabağ müharibəsindəki qələbəsi ilə ortaya çıxan yeni gerçəkliklərlə bağlı iki ölkənin əməkdaşlığı daha sürətlə inkişaf edəcək: “Təəssüf ki, iki ölkənin münasibətləri enerji və hərbi əməkdaşlıq çərçivəsindən o yana getməyib. Amma İkinci Qarabağ müharibəsindəki qələbədən, torpaqların azad olunmasından sonra vəziyyət kökündən dəyişib, növbəti 30 ildə daha geniş imkanlar görünür”. O diqqətə çatdırıb ki, rəsmi Vaşinqton bir tərəfdən Azərbaycana azad edilən torpaqları minalardan təmizləmək üçün mühüm yardımlar göstərib, digər tərəfdən isə “Cənub Qaz Dəhlizi”nin Avropadakı enerji böhranını dəf etməkdə oynadığı mühüm rolu dəstəkləyir: “İndi mədəniyyət və elm sahəsindəki təmaslar, yeni enerji və yüksək texnologiyalar növləri və sair sahələrdə işgüzar və iqtisadi əməkdaşlıqlar üçün yollar açılır. Bəli, Qafqazdakı vəziyyət Birləşmiş Ştatların heç vaxt öncül məsələsi olmayıb, amma indi Azərbaycan özünü yeni müstəvidə, yəni geosiyasi böhranların iştirakçısı qismində yox, ABŞ-ın böyük şirkətlərinə, hökumətin müxtəlif layihələri üçün çox şey təklif edə biləcək tərəfdaş olaraq doğrultmaq fürsəti qazanıb”.
Bu arada qeyd edək ki, fevralın 4-də Bakıda “Cənub Qaz Dəhlizi” Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 8-ci toplantısı keçiriləcək. Azərbaycanın Avropanın qaz tədarükündə rolunun artırılması burada geniş müzakirə ediləcək. Xtırladaq ki, “Cənub Qaz Dəhlizi” Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin ilk toplantısı 2015-ci il fevralın 12-də, ikinci toplantı 2016-cı il fevralın 29-da, üçüncü toplantı 2017-ci il fevralın 23-də, dördüncü toplantı 2018-ci il fevralın 15-də, beşinci toplantı 2019-cu il fevralın 20-də, altıncı toplantı 2020-ci il fevralın 28-də, yeddinci toplantı isə 2021-ci il fevralın 11-də keçirilib. Avropa Komisiyasının enerji komissarı Kadri Simson bildirir ki, "Cənubi Qaz Dəhlizi” Məşvərət Şurası layihənin bütün iştirakçılarını bir araya gətirərək onun reallaşmasına böyük töhfələr verib: “İndi də bu layihənin gələcək rolunu müzakirə edəcəyik”. Avropa komisarının sözlərinə görə, SGC Avropa İttifaqınnın enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə və təchizatın təhlükəsizliyinə töhfədir, Avropa enerji sistemini gücləndirir: "Cənubi Qaz Dəhlizi” təbii qazı Avropa İttifaqına yeni mənbədən, yeni yolla çatdırır”. Bu fonda Avropa ölkələri Azərbaycandan daha çox qaz nəqlində maraqlı tərəf kimi çıxış etdiklərini bəyan edir. Məsələn, İtaliya hökuməti Azərbaycan təbii qazının tədarükünün artırılmasında maraqlıdır. İtaliyanın Xarici İşlər və Beynəlxalq Əməkdaşlıq Nazirliyinin dövlət katibi Manlio Di Stefano bildirib ki, TAP boru kəməri vasitəsilə hər il təxminən 8 milyard kubmetr Azərbaycan qazı İtaliyaya nəql olunur. Hazırda TAP öz tutumunun 80 faizi ilə qaz nəql edir. O, TAP-ın tam işə salınması və ən qısa zamanda təbii qaz nəqlinin 10 milyard kubmetrə çatdırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Dövlət katibi, həmçinin, təbii qaz təchizatı mənbələrinin şaxələndirilməsi və Avropanın enerji təhlükəsizliyinin artırılması məqsədilə TAP-ın ötürücülük qabiliyyətinin iki dəfə artırılmasının məqsədəuyğunluğunu qeyd edib. Vurğulayıb ki, TAP-ın infrastrukturu uzunmüddətli perspektivdə hidrogenin nəqli üçün istifadə edilə bilər. Azərbaycanın energetika naziri Pərviz Şahbazov Azərbaycan hökumətinin TAP boru kəmərinin ötürücülük qabiliyyətini artırmağa hazır olduğunu bildirib. Nazir qeyd edib ki, hazırda bununla bağlı bazar sınaqları aparılır.
Ramil QULİYEV
